Kryzys migracyjny w Ceucie: 50 tys. osób przekroczyło granicę, 72 ofiary śmiertelne, spór w UE o zawieszenie strefy Schengen

Przekroczenie granicy

30 lipca tłum liczący od 50 do 60 tys. osób, głównie młodych Marokańczyków, przedarł się do hiszpańskiej enklawy Ceuta z terytorium Maroka. Według raportów hiszpańskiej Gwardii Cywilnej marokańscy żandarmi, którzy zazwyczaj zabezpieczają granicę, opuścili swoje posterunki. Wiele osób próbowało opłynąć falochron graniczny, co doprowadziło do utonięć. Do niedzieli władze hiszpańskie potwierdziły 72 zgony, podczas gdy przywódca Ceuty Juan Jesús Vivas poinformował, że w kostnicy znajduje się 88 ciał, a kolejne znajdują się po stronie marokańskiej. Maroko zgłosiło 11 dodatkowych ofiar śmiertelnych.

To okrucieństwo. W kostnicy jest 88 ciał, a po drugiej stronie granicy jest ich jeszcze więcej.

Hiszpania rozmieściła wojsko i w koordynacji z Marokiem do piątkowego wieczora zawróciła 48 300 osób. Do poniedziałku w Ceucie, mieście liczącym 84 tys. mieszkańców na zaledwie 19 kilometrach kwadratowych, pozostało od 2500 do 5000 migrantów.

Skutki polityczne i reakcja UE

Napływ migrantów wywołał ostry kryzys polityczny wewnątrz UE. Włochy i Dania stanęły na czele grupy 22 państw członkowskich, które wezwały do zawieszenia Hiszpanii w strefie swobodnego przemieszczania się Schengen, mimo że Ceuta nie jest częścią tego obszaru. Hiszpania potępiła to żądanie jako „egoistyczne” i zażądała nadzwyczajnego spotkania ministrów spraw wewnętrznych UE, zaplanowanego na wtorek 4 sierpnia.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wezwała do „wspólnej europejskiej odpowiedzi” i zaproponowała zwiększenie nadzoru, budowę barier fizycznych tam, gdzie to konieczne, oraz większe wsparcie dla Maroka w celu zapobiegania przyszłym przekroczeniom granicy.

Ten epizod wyraźnie pokazuje, że musimy pójść dalej i wzmocnić nasze granice w najbardziej wrażliwych punktach.

Podkreśliła również, że ochrona granic zewnętrznych jest wspólną europejską odpowiedzialnością. Komisja zaostrzyła już przepisy migracyjne, umożliwiając państwom członkowskim odsyłanie odrzuconych osób ubiegających się o azyl do hubów powrotowych poza UE.

Oskarżenia wobec Maroka

Hiszpańscy politycy z całego spektrum oskarżyli Maroko o zaaranżowanie lub umożliwienie masowego przekroczenia granicy jako taktyki nacisku migracyjnego. Przywódca Ceuty Juan Jesús Vivas stwierdził, że mieszkańcy postrzegają to jako atak na integralność terytorialną Hiszpanii, „jeśli nie zaaranżowany, to przynajmniej zachęcony lub dozwolony przez Maroko”. Źródła w hiszpańskim wywiadzie przekazały dziennikowi El Pais, że choć napływ nie był zaplanowany przez władze marokańskie, nie powstrzymały one go, a w niektórych przypadkach ułatwiły przejście.

Nazywajmy rzeczy po imieniu: Maroko wykorzystuje ludzi do ataku na naszą suwerenność.

Premier Pedro Sánchez opisał wydarzenie jako „atak”, ale powstrzymał się od bezpośredniego obwiniania Rabatu, wskazując zamiast tego na handlarzy ludźmi. Jego ostrożne stanowisko spotkało się z krytyką zarówno konserwatywnej opozycji, jak i lewicowych sojuszników, którzy argumentowali, że Maroko musi odpowiedzieć za śmierć ludzi. Minister spraw zagranicznych José Manuel Albares potwierdził, że suwerenność Hiszpanii nad Ceutą i Melillą jest „niepodważalna”.

Małoletni bez opieki

Wśród osób pozostających w Ceucie znajduje się około 860 małoletnich bez opieki, według władz lokalnych, podczas gdy organizacja Save the Children szacuje tę liczbę na blisko 1000. Wiele dzieci śpi na plażach, wzgórzach lub w nieużywanej strefie przemysłowej, cierpiąc z powodu braku żywności i schronienia. 17-latka z Tangeru powiedziała agencji AP, że widziała, jak jej 8-letni brat utonął, a matka zniknęła w chaosie. „Widziałam ludzi przechodzących po zmarłych. Teraz my, dzieci, żebrzemy na ulicy” – powiedziała. 12-letni chłopiec został uratowany przed repatriacją po interwencji mieszkańców i dziennikarzy, a następnie przekazany Gwardii Cywilnej. Zgodnie z hiszpańskim prawem małoletni bez opieki podlegają szczególnej ochronie.

Co dalej

Oczekuje się, że wtorkowa wideokonferencja ministrów spraw wewnętrznych UE wyciągnie wnioski z epizodu w Ceucie i doprowadzi do wypracowania jednolitego podejścia do nielegalnej migracji. Von der Leyen zaproponowała systemy wczesnego ostrzegania oraz zwiększone wsparcie techniczne i finansowe dla Maroka. Tymczasem Hiszpania kontynuuje zarządzanie sytuacją humanitarną w Ceucie, gdzie ośrodki recepcyjne są przepełnione, a organizacje pomocowe ostrzegają przed pogłębiającym się kryzysem.