Epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga: ponad 2000 ofiar śmiertelnych z powodu nowego wariantu Bundibugyo

Skala i tempo epidemii

Siedemnasta epidemia eboli w Demokratycznej Republice Konga osiągnęła poziom 4449 potwierdzonych przypadków i 2061 zgonów według danych rządowych z późnego wtorku. Wcześniej tego samego dnia władze informowały o 4381 przypadkach i 2011 zgonach. Wskaźnik śmiertelności wynosi 45,9% i przewyższa wskaźnik 39,6% odnotowany podczas epidemii w Afryce Zachodniej w latach 2014–2016. Pierwsze 1000 zgonów odnotowano w ciągu dziewięciu tygodni, jednak kolejne 1000 nastąpiło w zaledwie trzy tygodnie. Obecna epidemia jest drugą co do wielkości w historii, ustępując jedynie epidemii w Afryce Zachodniej, gdzie odnotowano 28 616 przypadków i 11 310 zgonów w Gwinei, Liberii i Sierra Leone. Liczba ofiar zbliża się do poziomu epidemii w DRK z lat 2018–2020, która pochłonęła blisko 2300 istnień wśród 3500 potwierdzonych przypadków.

Opóźnione wykrycie i nowy wariant

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ustaliła na podstawie sekwencjonowania genetycznego, że epidemia rozpoczęła się w lutym, trzy miesiące przed oficjalnym ogłoszeniem 15 maja. Wczesne przypadki błędnie przypisywano malarii, durowi brzusznemu oraz częściej występującym typom eboli, co przyczyniło się do opóźnień diagnostycznych. Badanie opublikowane w poniedziałek w Nature Medicine przez naukowców z Konga, Ugandy, Belgii i innych krajów przeanalizowało próbki wirusa od 22 pacjentów. Wykazano, że odpowiedzialny szczep to wcześniej nieznany wariant rzadkiego gatunku Bundibugyo, genetycznie odrębny od wirusów Bundibugyo zidentyfikowanych w ogniskach z 2007 i 2012 roku. Wyniki wskazują, że epidemia zaczęła się od nowego przeniesienia wirusa ze zwierząt na ludzi, choć źródło zwierzęce nie zostało zidentyfikowane. Analiza genetyczna potwierdziła również, że przypadki wykryte w Ugandzie są powiązane z epidemią w Kongu.

Ten szczep prawdopodobnie zaczął krążyć już w styczniu, ale nie został wykryty ani potwierdzony przed kwietniem lub majem, co dało wirusowi czas na przeniknięcie do społeczności. Od tego czasu z trudem nadążamy za tempem jego rozprzestrzeniania się.

Wyzwania w walce z epidemią

WHO uznała epidemię za zagrożenie zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Wirus rozprzestrzenił się w pięciu prowincjach i przedostał do sąsiedniej Ugandy. Większość nowych przypadków nadal rejestrowana jest poza monitorowanymi grupami kontaktowymi, co świadczy o braku kontroli nad transmisją. Regionalny dyrektor WHO na Afrykę, Mohamed Yakub Janabi, przekazał, że zespoły reagowania docierają jedynie do 30% zakażonych osób, podczas gdy 70% umiera w domach.

Gonimy wirusa, ale wirus jest przed nami.

Konflikt zbrojny, zły stan dróg oraz strajki pracowników służby zdrowia z powodu niewypłaconych pensji utrudniają dostarczanie pomocy do odległych obszarów. Między kwietniem a czerwcem odnotowano spadek wykorzystania podstawowych usług zdrowotnych o 42% w ogniskach epidemii. Przedstawiciel UNICEF, John Agbor, poinformował, że w jednej z placówek, która wcześniej przyjmowała 500 pacjentów miesięcznie, liczba ta spadła niemal do zera. Ponad dwie trzecie zgonów z powodu eboli ma miejsce w społecznościach, a nie w ośrodkach leczenia, a pacjenci często trafiają do klinik w Bunii zbyt późno, by uzyskać skuteczną pomoc.

Perspektywy szczepień i leczenia

Nie istnieją zatwierdzone szczepionki ani metody leczenia dla gatunku Bundibugyo. Eksperci WHO zalecili 7 sierpnia ocenę szczepionki Ervebo, zatwierdzonej dla szczepu Zair, w ramach trzeciej fazy badań klinicznych przeciwko Bundibugyo. Globalny zapas szczepionek przeciw eboli, stworzony i finansowany przez Gavi oraz produkowany przez Merck, liczy około 500 000 dawek, z których część znajduje się już w DRK. Dyrektor Gavi, Sania Nishtar, ostrzegła, że epidemia może stać się największą w historii. Minister zdrowia Konga, Samuel Roger Kamba, stwierdził, że szczyt zachorowań jeszcze nie nastąpił, wyraził jednak nadzieję, że w ciągu trzech miesięcy rozprzestrzenianie się wirusa zostanie opanowane, a liczba przypadków zacznie spadać.