Komisja Wenecka: Prezydent powinien przyjąć ślubowanie od sędziów TK wybranych przez Sejm

Opinia przyjęta w Wenecji i opublikowana

Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy znany formalnie jako Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo, przyjęła swoją opinię podczas sesji plenarnej w Wenecji w piątek, 9 października. Tekst opublikowano we wtorek, 13 października 2026 r. O opinię wnioskowała Komisja Monitorująca Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (PACE), a dotyczy ona uprawnień prezydenta Polski w zakresie przyjmowania ślubowań od sędziów Trybunału Konstytucyjnego (TK) oraz innych nominacji. Rada Europy to organizacja międzynarodowa zajmująca się prawami człowieka, demokracją i rządami prawa, a komisja została założona w 1990 r. i ma siedzibę w Wenecji. Głównym zaleceniem komisji jest niezwłoczne przyjęcie przez prezydenta ślubowań od sędziów wybranych przez Sejm.

Komisja przedstawia następujące zalecenia: zapewnienie, że odpowiednie przepisy regulujące składanie ślubowania przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego są stosowane zgodnie z ich ustawowym celem, tak aby Prezydent niezwłocznie przyjmował ślubowania od sędziów wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do weryfikacji procedury wyboru.

W przypadku odmowy lub zwłoki ze strony prezydenta, opinia dopuszcza złożenie ślubowania bez jego fizycznej obecności, pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów. Obejmują one złożenie ślubowania w przepisanej formie, odpowiednią weryfikację jego złożenia oraz przekazanie go prezydentowi. Źródła opisują tę formę odmiennie, wskazując w jednym raporcie na formę pisemną, a w innym na akt notarialny.

Czterech z sześciu sędziów wciąż bez zaprzysiężenia

Spór dotyczy sześciu sędziów TK wybranych przez Sejm w marcu. Prezydent Karol Nawrocki zaprzysiągł jedynie Dariusza Szostka i Magdalenę Bentkowską, nie przyjmując ślubowania od pozostałej czwórki, ponieważ w ich przypadku nie spełniono wymogów proceduralnych. Nawrocki argumentuje, że przy wyborze tych sędziów doszło do błędów. Kancelaria Prezydenta uzasadniła to wątpliwościami co do procedury, w jakiej Sejm wybrał sędziów, pytaniami o to, jakie wakaty miał wypełnić każdy z nich, a tym samym o daty rozpoczęcia ich kadencji. Prezydent przyjął dwóch sędziów wybranych tego samego dnia, uznając to za konieczne dla zapewnienia kworum, a sobie dał więcej czasu na rozwiązanie pozostałych kwestii.

Pozostała czwórka sędziów złożyła ślubowanie w Sejmie i przesłała pisemne oświadczenie do Kancelarii Prezydenta. Prezes TK, Bogdan Święczkowski, nie dopuścił ich do orzekania, powołując się na brak informacji od prezydenta o przyjęciu ślubowania. Koalicja rządząca oraz minister sprawiedliwości Waldemar Żurek stoją na stanowisku, że prezydent nie może selektywnie oceniać wyboru sędziów dokonanego przez Sejm.

Proces komisji i opinia eksperta

Przed wydaniem opinii delegacja Komisji Weneckiej spotkała się online z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta oraz sędziami. W pracach komisji wziął udział doradca prezydenta i profesor prawa konstytucyjnego Dariusz Dudek, natomiast Kancelarię Sejmu reprezentował Daniel Kędzierski z sekretariatu sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Były prezes TK, Jerzy Stępień, w rozmowie z Polskim Radiem 24 przed publikacją przewidywał, że komisja uzna, iż prezydent nie ma kompetencji do oceny wyboru sędziego przez Sejm. Opisał on opinie w kategoriach ogólnych.

Nie są to opinie wiążące, ale przedstawiają stan rzeczy w bardzo precyzyjny sposób, zgodnie ze standardami europejskimi.

Stępień argumentował również, że sędzia już wybrany przez Sejm może przesłać ślubowanie w dokumencie do prezydenta, jeśli ten nie wykonuje ustawowego obowiązku, a dokument notarialny nie jest nawet konieczny. Spodziewał się, że komisja zauważy, iż obowiązkiem sędziego jest złożenie ślubowania, podczas gdy prezydent jest w tym procesie zasadniczo biernym uczestnikiem.

Co pozostaje otwarte

Stępień opisał opinie Komisji Weneckiej jako niewiążące. Artykuły nie informują o odpowiedzi Kancelarii Prezydenta na opublikowany tekst. Czterech sędziów pozostaje niedopuszczonych do orzekania w Trybunale, a źródła nie podają, kiedy prezydent podejmie decyzję w sprawie pozostałych ślubowań.