Opinia Komisji Weneckiej w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Systemowe rozwiązanie sporu o zaprzysiężenie sędziów

Opinia przyjęta, treść poufna

W piątek 9 października 2026 r. Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy ds. prawa konstytucyjnego, przyjęła na sesji plenarnej opinię dotyczącą zasad sprawowania przez prezydenta uprawnień do odbierania ślubowań od sędziów Trybunału Konstytucyjnego (TK) oraz dokonywania innych nominacji. Jak dowiedziała się PAP ze źródeł w komisji, opinia wskazuje na potrzebę systemowego rozwiązania obecnej sytuacji wokół trybunału. Treść dokumentu pozostaje poufna do momentu publikacji, której źródła PAP spodziewają się w poniedziałek lub wtorek. Opinia powstała w oparciu o raporty ekspertów z Austrii, Niemiec, Holandii, Irlandii i Finlandii na wniosek Komisji Monitorującej Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. W sesjach uczestniczyli doradca prezydenta i konstytucjonalista Dariusz Dudek oraz Daniel Kędzierski w imieniu Sejmu.

Stanowisko prezydenta

Po dyskusji plenarnej z polską delegacją Dudek rozmawiał z PAP. Wyraził zadowolenie z prac komisji, jednocześnie kwestionując część zapisów dokumentu.

Bardzo doceniamy wysiłek Komisji Weneckiej, aby pomóc Polsce w rozwiązaniu problemów dotyczących Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie wszystkie ustalenia zawarte w przyjętej opinii są zgodne z naszym obecnym prawem konstytucyjnym i stanem faktycznym.

Dudek stwierdził, że prezydent Karol Nawrocki nigdy nie odmówił zaprzysiężenia nowo wybranych sędziów i że ani prezydent, ani jego Kancelaria nigdy nie złożyli takiej deklaracji.

Przede wszystkim należy powiedzieć, że prezydent Karol Nawrocki nigdy nie odmówił przyjęcia ślubowania od nowo wybranych sędziów. Żadne takie oświadczenie nie zostało nigdy złożone przez prezydenta ani nikogo z jego Kancelarii. Taka sytuacja nie istnieje.

Genezy sporu upatruje w 2015 r., kiedy to niektóre wybory sędziów przez Sejm dotyczyły miejsc już obsadzonych. Późniejszy Sejm unieważnił wybór pięciu sędziów dokonany jesienią 2015 r. i wybrał pięciu kolejnych, z których trzech zyskało miano sędziów dublerów. Dudek argumentował, że wada składów podważa skuteczność orzeczeń trybunału i dodał, że obecna strona rządząca nie obsadza wakatów od grudnia 2024 r., co nazwał impasem.

Czterech sędziów bez uznanego ślubowania

Anna Korwin-Piotrowska, Marcin Dziurda, Krystian Markiewicz i Maciej Taborowski zostali wybrani przez Sejm 13 marca 2026 r. na dziewięcioletnią kadencję w trybunale. Prezydent Nawrocki nie umożliwił im złożenia ślubowania w Pałacu Prezydenckim, więc 9 kwietnia złożyli je w Sejmie i przekazali mu notarialnie poświadczony odpis. Prezes TK Bogdan Święczkowski nie uznaje ich za sędziów, nie dopuścił ich do orzekania i nie przydzielił im ani spraw, ani gabinetów. Depesza PAP odnosi się do pięciu sędziów wybranych w tym roku, którzy nie otrzymali zaprzysiężenia od prezydenta, podczas gdy doniesienia o wynagrodzeniach wymieniają tę czwórkę, a artykuły nie wyjaśniają rozbieżności w liczbach.

Jaka byłaby luka w wynagrodzeniach

Zgodnie z art. 16 ustawy o statusie sędziów TK, podstawowe wynagrodzenie sędziego wynosi pięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale roku poprzedniego. Średnia ta wyniosła 8 748,63 zł w II kwartale 2025 r., co daje podstawowe miesięczne wynagrodzenie brutto w wysokości 43 743,15 zł w 2026 r. Przez sześć pełnych miesięcy kwota ta wynosi łącznie około 1,05 mln zł dla czterech sędziów, czyli około 262 500 zł na osobę. Business Insider szacuje zaległości na nie mniej niż 270 000 zł brutto na sędziego bez publikacji pełnych wyliczeń i zauważa, że wyższe kwoty mogą uwzględniać dodatki. W 2027 r. wynagrodzenie zasadnicze wzrośnie do 46 165,65 zł brutto w oparciu o średnią z II kwartału 2026 r. wynoszącą 9 233,13 zł.

Podziały w Sejmie

Według Business Insidera sędziowie zwrócili się o pomoc do Ministerstwa Sprawiedliwości i marszałka Sejmu. Waldemar Żurek szukał rozwiązania i argumentował, że skoro Sejm dokonał wyboru, parlament powinien pomóc w znalezieniu prawnej ścieżki wypłaty. Anonimowe źródła przekazały serwisowi, że marszałek Włodzimierz Czarzasty był początkowo za, ale Marek Siwiec, szef Kancelarii Sejmu, zgłosił sprzeciw, twierdząc, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty rekompensat ze środków parlamentarnych. Ani Czarzasty, ani Siwiec nie przedstawili publicznie szczegółowego stanowiska, więc relacja ta opiera się wyłącznie na doniesieniach serwisu. Materiał wspomina również, że Europejski Trybunał Praw Człowieka interweniował, ale nie nakazał wypłaty.