Zawalisko lodowca w Himalajach wywołało powodzie błyskawiczne na granicy Nepalu i Chin, 270 ofiar śmiertelnych

Zawalisko lodowca i detekcja sejsmiczna

Rano 26 sierpnia 2026 roku masa lodu lodowcowego i skał oderwała się na wysokości około 5200 metrów w wysokich Himalajach wzdłuż granicy nepalsko-chińskiej. Materiał spadł pionowo 1200 metrów do doliny rzeki Lhende Khola, dopływu Bhote Koshi. O godzinie 8:37 czasu lokalnego United States Geological Survey zarejestrowało zdarzenie sklasyfikowane początkowo jako trzęsienie ziemi o magnitudzie 4,4 na głębokości 10 kilometrów. Kolejne analizy sejsmiczne wykazały, że wstrząs nie miał podłoża tektonicznego, lecz był wynikiem uderzenia samej masy, co odpowiadało magnitudzie 5,2. Dan Shugar, geomorfolog z University of Calgary, zauważył, że wysokie temperatury w poprzednich dniach przyspieszyły topnienie śniegu i nawilżyły podłoże lodowca.

Podejrzewam, że topnienie śniegu i lodu lodowcowego wprowadziło dużą ilość wody w głąb lodowca, która przesiąkła do podłoża i zadziałała jak smar. To wystarczyło, by doszło do zawalenia.

Wezbranie rzeki i zniszczenia infrastruktury

Lawina utworzyła naturalną tamę na rzece Lhende Khola, która tymczasowo zablokowała wodę, a następnie ustąpiła, uwalniając potok błota, wody i gruzu w dół rzeki. Powódź przeszła przez systemy rzeczne Bhote Koshi i Trishuli, uderzając w osady Timure, Rasuwagadhi i Syabrubesi w nepalskim dystrykcie Rasuwa. Po drugiej stronie granicy w Tybecie wody powodziowe zniszczyły infrastrukturę na przejściu granicznym Gyirong. Dane z monitoringu International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD) wykazały gwałtowny wzrost poziomu wód w dorzeczu. Saswata Sanyal, specjalista ds. redukcji ryzyka katastrof w ICIMOD, wyjaśnił powtarzalną podatność tego cieku wodnego na zagrożenia.

Rzeka Lhende Khola wylała dwukrotnie w ciągu 14 miesięcy. Tym razem przyczyną była lawina lodu i skał z lodowca po stronie nepalskiej, która zablokowała rzekę i wywołała powódź błyskawiczną poniżej.

Ofiary i uwięzieni podróżni

Służby ratunkowe odnalazły ciała w siedmiu dystryktach Nepalu, w tym w Chitwan, Dhading i Nawalparasi East. Do czwartkowego poranka policja potwierdziła 182 ofiary śmiertelne, a do południa liczba ta wzrosła do 270. Lokalne władze wskazują, że bilans może zbliżyć się do 300 osób. Ponad 1300 osób pozostaje zaginionych w całym regionie, w tym obywatele Indii, Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Korei Południowej, Malezji i Hiszpanii. Nepalski urząd ds. redukcji ryzyka katastrof poinformował, że w dotkniętych obszarach zaginęło 579 podróżnych, w tym 466 obcokrajowców i 113 obywateli Nepalu. Wody powodziowe zmyły odcinki autostrady Prithvi, pozostawiając autobusy i podróżnych uwięzionych w pobliżu Anbu Khaireni w prowincji Gandaki na osiem godzin.

Bieżące ryzyko i oceny naukowe

Zespoły ratunkowe kontynuują poszukiwania wzdłuż zniszczonych koryt rzek, podczas gdy geolodzy oceniają stabilność pozostałych zboczy. ICIMOD ostrzegł, że zatory gruzu w wąskich wąwozach mogą tworzyć wtórne naturalne tamy, co stwarza ryzyko kolejnych powodzi w przypadku ich przerwania. Liz Stephens, profesor ds. ryzyka klimatycznego na University of Reading, zauważyła, że systemy wczesnego ostrzegania mają trudności z wychwyceniem kaskadowych zagrożeń górskich obejmujących lawiny i przerwania tam lodowcowych.

Złożoność tych procesów sprawia, że wczesne ostrzeganie jest szczególnie trudne.

Instalacje hydroenergetyczne w dorzeczu Trishuli doznały uszkodzeń strukturalnych lub wstrzymały pracę, a sprzęt do monitoringu hydrologicznego został zmyty. Zespoły terenowe i jednostki monitoringu satelitarnego oceniają teren powyżej, aby ustalić, czy możliwe są kolejne zawaliska lodowcowe.