Niemiecki Trybunał Konstytucyjny rozpatruje skargę Zielonych na jednostronne uchylenie przez ministra przepisów o nawożeniu

Tło sprawy

Rozporządzenie o bilansie substancji odżywczych (Stoffstrombilanzverordnung), wprowadzone w 2018 roku na mocy ustawy o nawozach, wymagało od rolników dokumentowania wszystkich dopływów i odpływów składników odżywczych w ich gospodarstwach. Przepisy, mające na celu ograniczenie zanieczyszczenia wód gruntowych azotanami i fosforem, nakładały obowiązek prowadzenia szczegółowej ewidencji przepływów nawozów, pasz i zbiorów. Wielu rolników krytykowało je jako biurokratyczne, a w lipcu 2025 roku minister rolnictwa Alois Rainer (CSU) zniósł rozporządzenie bez konsultacji parlamentarnych. Uchylenie uzasadniono oszczędnością około 18 mln euro rocznie na biurokracji, przy czym resort zapewniał, że ochrona wód gruntowych na tym nie ucierpi.

Skarga partii Zielonych

Zieloni złożyli skargę konstytucyjną, argumentując, że ustawa o nawozach wyraźnie wymaga zaangażowania Bundestagu w przypadku zmiany lub uchylenia takich przepisów. Twierdzą, że samodzielne działanie ministra pominęło parlament, naruszając jego konstytucyjnie zagwarantowane prawa. Frakcja porównała to podejście do „polityki w stylu Trumpa”.

„To polityka w stylu Trumpa — bez poszanowania dla instytucji demokratycznych i zasady trójpodziału władzy.”

Obrona rządu

Rzecznik Ministerstwa Rolnictwa oświadczył, że resorty spraw wewnętrznych i sprawiedliwości zostały wcześniej skonsultowane i oba potwierdziły brak konieczności uzyskania zgody Bundestagu lub Bundesratu. Uchylenie miało poparcie większości rządów krajów związkowych i było uzgodnione w umowie koalicyjnej poprzedniego rządu wielkiej koalicji.

„Oba resorty konstytucyjne potwierdziły, że z ich perspektywy uchylenie rozporządzenia o bilansie substancji odżywczych nie wymaga ani zgody Bundesratu, ani udziału Bundestagu.”

Stawka sporu

Sprawa (sygn. akt 2 BvE 15/25) wykracza poza jedno rozporządzenie. Ekspert prawa administracyjnego Wilhelm Achelpöhler zauważa zauważalne przesunięcie władzy decyzyjnej z parlamentu na rząd, przywołując równoległe debaty na temat poboru do wojska. Ostateczne orzeczenie sądu wyjaśni granice uprawnień ministerialnych oraz warunki, w jakich ustawodawca musi być konsultowany.

Co dalej?

Sąd wysłuchał argumentów we wtorek i przystąpi do obrad; pisemny wyrok spodziewany jest za kilka miesięcy. Decyzja ta stworzy precedens dla podobnych sporów dotyczących podziału władzy.