Karamanlis odrzuca tureckie pozwolenie na kabel Grecja-Cypr i nazywa ratyfikację Libii pokazem siły

Przemówienie w Muzeum Wojny

W niedzielę wieczorem, 25 października 2026 r., były premier Kostas Karamanlis wystąpił na wydarzeniu zorganizowanym przez Związek Emerytowanych Oficerów Wojskowych z okazji rocznicy 28 października, które odbyło się w Muzeum Wojny. W spotkaniu uczestniczył były lider Nowej Demokracji Antonis Samaras, a obaj politycy wymienili serdeczny uścisk dłoni. Karamanlis poświęcił znaczną część przemówienia relacjom grecko-tureckim, opisując ratyfikację przez Libię memorandum Turcja-Libia jako negatywny rozwój wydarzeń. Nadając ton wypowiedzi, zwrócił się do słuchaczy:

„Nikt nie szanuje kogoś, kto nie broni swoich praw, swoich zasad, swojej ojczyzny.”

Dodał, że nikt nie traktuje poważnie osoby, która nie potrafi stanąć w obronie swoich interesów, gdy te są naruszane.

Kabel i tureckie pozwolenie

Karamanlis argumentował, że Grecja nie może zaakceptować żadnego wniosku o pozwolenie ze strony Turcji w sprawie połączenia energetycznego między Kasos a Cyprem, niezależnie od tego, jak taki krok zostanie nazwany. Ujął to w następujący sposób:

„Jakikolwiek wniosek o udzielenie przez Turcję pozwolenia na kabel jest nie do przyjęcia. Niezależnie od tego, czy nazywa się to informacją, ogłoszeniem czy inaczej.”

Ostrzegł, że w przeciwnym razie Grecja nie będzie mogła podjąć żadnych działań na Morzu Egejskim bez zgody Turcji, nawet w przypadku najmniejszego projektu infrastrukturalnego między swoimi wyspami. Według niego Ankara sprzeciwia się połączeniu, mimo że jest to projekt europejski, co pokazuje, że Turcja uważa, iż musi mieć ostatnie słowo w sprawach, które w tym regionie powinny być oczywiste. Opisał taki krok jako wysoce niebezpieczny precedens dla suwerennych praw Grecji na Morzu Egejskim.

Ratyfikacja Libii i memorandum z 2019 roku

Parlament Libii ratyfikował memorandum Turcja-Libia, co Karamanlis nazwał negatywnym wydarzeniem dla greckich interesów narodowych. Przyznał, że ratyfikacja może nie wywoływać skutków prawnych, ale stwierdził, że jest to demonstracja siły, wpływów i fakt dokonany narzucony przez sąsiadów. Pośrednio, ale wyraźnie, nie zgodził się z ministrem spraw zagranicznych Giorgosem Gerapetritisem, którego linia zakłada, że ratyfikacja niczego nie zmienia w porównaniu z podpisaniem memorandum w 2019 roku. Gerapetritis pozostawił również otwartą możliwość poinformowania Turcji o kablu, podkreślając jednocześnie, że nie jest to wniosek o licencję. Karamanlis skomentował również oświadczenie wydane przez Departament Stanu USA w sprawie memorandum.

Szersza krytyka tureckiej strategii

Karamanlis odrzucił pogląd, jakoby Grecja wyolbrzymiała postępowanie Turcji lub że spory można rozwiązać poprzez wzajemne ustępstwa. Potraktował casus belli, szare strefy, kwestionowanie szelfu kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej wysp, demilitaryzację oraz tureckie działania dotyczące parków morskich jako części jednego zintegrowanego planu, a nie oddzielne nieporozumienia. W jego ocenie Ankara dąży do obalenia status quo na Morzu Egejskim, uzyskania praw w jego sercu kosztem greckich wysp i kontrolowania morza aż do 25. południka. Stwierdził, że każdy grecki rząd od 1974 roku próbował dialogu i klimatu odprężenia, a praktyka pokazała, że wysiłki te zakończyły się niepowodzeniem.

Krytyka sojuszników i partnerów

Karamanlis oskarżył sojuszników i partnerów o działanie jako oportunistyczni neutralni obserwatorzy, którzy zachowują równy dystans między sprawcą a ofiarą. Wskazał na europejską współpracę zbrojeniową z Turcją oraz na ich stanowisko wobec Cypru, dodając, że na Grecję wywierana jest presja w wielu kwestiach. Stwierdził również, że nadszedł czas, aby wysłać wiadomość do NATO i UE:

„Czas powiedzieć NATO i UE, że jasne rachunki tworzą dobrych przyjaciół.”

Następnie wymienił żądania, które przypisał sojusznikom i partnerom, wśród nich: brak rozmów z Rosjanami, brak współpracy z Chinami, poparcie kandydatury Albanii do UE pomimo jej traktowania mniejszości greckiej, akceptację niezrównoważonego porozumienia z Prespy, uznanie Kosowa, wysyłanie broni na Ukrainę i rezygnację z niemieckich reparacji za okupację. Lista obejmowała również przyjęcie agendy woke.