Kalifornia głosuje nad Propozycją 40: jednorazowy podatek 5% od majątku miliarderów

Decyzja kalifornijskich wyborców

We wtorek 3 listopada mieszkańcy Kalifornii głosują nad Propozycją 40, czyli jednorazowym podatkiem 5% od majątku osób, których aktywa przekraczają 1 mld USD. Jest to jedno z 14 stanowych referendów w Kalifornii, będące częścią szerszego pakietu 147 środków poddanych pod głosowanie w 39 stanach w ramach wyborów środka kadencji. Wybory te zdecydują również o składzie Izby Reprezentantów oraz jednej trzeciej Senatu. Opodatkowaniu podlegają udziały w spółkach, papiery wartościowe, dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie oraz własność intelektualna, natomiast wyłączone są nieruchomości i niektóre oszczędności emerytalne. Szacunki dotyczące liczby osób objętych podatkiem wahają się od kilkuset do około 250 miliarderów.

Zwolennicy i ich argumenty

Inicjatywę zgłosił związek zawodowy SEIU-United Healthcare Workers, reprezentujący pracowników służby zdrowia, którego kalifornijski przewodniczący Dave Regan opracował projekt podatku wraz z ekonomistami takimi jak Emmanuel Saez i Robert Reich. Zwolennicy przedstawiają go jako odpowiedź na ustawę podatkową i budżetową uchwaloną za drugiej administracji Donalda Trumpa, która obniżyła podatki dla najbogatszych oraz wydatki na Medi-Cal, stanowy program finansujący opiekę medyczną dla najuboższych mieszkańców. Związek informuje, że w wymaganym terminie 180 dni zebrano ponad 1,6 mln podpisów. Według szacunków zwolenników środek może przynieść ponad 100 mld USD, z czego 90% trafi do systemu opieki zdrowotnej, a pozostałe 10% na edukację i pomoc żywnościową. Senator Bernie Sanders oraz sześciu noblistów z dziedziny ekonomii, w tym Paul Krugman, Joseph Stiglitz i Daron Acemoglu, poparli inicjatywę. W liście otwartym ekonomiści zauważają, że majątek miliarderów w Kalifornii wzrósł w ciągu ostatniej dekady ponad trzykrotnie, osiągając łącznie 2,3 bln USD, podczas gdy ich podatek dochodowy w latach 2019–2025 stanowił 1,6% wzrostu tego majątku.

Opozycja i konkurencyjne środki

Gubernator Gavin Newsom, demokrata postrzegany jako potencjalny kandydat na prezydenta w 2028 roku, sprzeciwia się podatkowi, argumentując, że zamożni mieszkańcy opuszczą stan w przypadku jego przyjęcia. Badanie Uniwersytetu Stanforda, na które powołuje się El Periódico, wskazuje, że co najmniej siedmiu ultrabogatych mieszkańców, w tym Larry Page, Sergey Brin, Peter Thiel i Steven Spielberg, przeniosło się do innych stanów i ostrzega przed możliwym większym odpływem kapitału. Propozycje 41 i 42 są wspierane przez przeciwników podatku, w tym przez kilku przedsiębiorców z branży technologicznej, którzy mogliby zostać nim objęci. Propozycja 41 wymaga audytu wykonalności podatku, co automatycznie dyskwalifikowałoby Propozycję 40, ponieważ nie została ona zaprojektowana z uwzględnieniem stanowego limitu wydatków rocznych. Propozycja 42 zakazuje opodatkowania mienia osobistego, takiego jak rachunki, inwestycje i dzieła sztuki, czyli aktywów, w które celuje Propozycja 40. Jeśli Propozycje 41 i 42 uzyskają więcej głosów na „tak” niż Propozycja 40, mogą ją zablokować nawet w przypadku jej zatwierdzenia.

Harmonogram, przychody i sondaże

W przypadku zatwierdzenia podatek byłby płatny w pięciu ratach, a według szacunków zwolenników wpływy pojawiłyby się w latach 2027–2031. Zobowiązanie podatkowe zależy od miejsca zamieszkania w Kalifornii w dniu 1 stycznia 2026 roku.

Większość opublikowanych dotychczas sondaży wskazuje na niewielką przewagę zwolenników, jednak według El Periódico margines ten zmniejsza się w miarę zbliżania się głosowania. W przypadku przyjęcia, środek stanie się prawem stanowym oraz poprawką do konstytucji. Źródła nie podają jeszcze wyników, więc rezultat pozostaje otwarty w momencie pisania artykułu.