Incydenty antysemickie w Niemczech utrzymują się na poziomie 8725 w 2025 r., a sprawy o podłożu skrajnie prawicowym biją rekord

Liczby

Federalny Związek Ośrodków Badawczych i Informacyjnych ds. Antysemityzmu (RIAS) odnotował w 2025 r. 8725 incydentów antysemickich, o dziewięć więcej niż rok wcześniej, co odpowiada prawie 24 zdarzeniom dziennie. Liczba ta jest nieco niższa od rekordu z 2024 r. (8627), który sam w sobie stanowił skok o 77 procent w porównaniu z 2023 r. Dla porównania, w 2023 r. odnotowano 4886 takich przypadków, a w 2022 r. 2610, co oznacza, że liczba ta wzrosła mniej więcej trzykrotnie od czasu ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 r.

Wzrost skrajnie prawicowych incydentów

Raport wskazuje na 807 przypadków o podłożu skrajnie prawicowym – najwięcej od początku ogólnopolskiej zbiórki danych RIAS w 2020 r. Sprawy te obejmują mity spiskowe, gloryfikację epoki nazistowskiej i życzenia powtórki Shoah. W Meklemburgii-Pomorzu Przednim skrajnie prawicowa grupa wykrzykiwała w autobusie „Żydzi pod ścianę”, wyśmiewała Holokaust i groziła uchodźcom oraz innym pasażerom, którzy interweniowali. RIAS zauważa, że antysemityzm skrajnie prawicowy pojawia się ostatnio częściej i z większą przemocą.

Codzienna wrogość

Z 7770 przypadkami zaklasyfikowanymi jako „zachowanie krzywdzące” – w tym obelgi, graffiti i wyzwiska – ta najczęstsza kategoria znacznie przewyższa ataki fizyczne (178), groźby (257) i zniszczenie mienia (413). Odnotowano cztery przypadki skrajnej przemocy, w tym atak terrorystyczny na Pomniku Holokaustu w Berlinie w lutym 2025 r., w którym 19-letni Syryjczyk, działający w imieniu Państwa Islamskiego, dźgnął od tyłu hiszpańskiego turystę, powodując obrażenia zagrażające życiu. Sprawca został skazany na 13 lat więzienia, choć wyrok nie jest jeszcze prawomocny z powodu apelacji.

Incydenty mają często miejsce w zwykłych okolicznościach. Najwięcej z nich miało miejsce na ulicach (3506), następnie w internecie (2314). Ale także na uniwersytetach, w autobusach i pociągach, na terenie miejsc pamięci, synagog, supermarketów i w miejscach pracy. W jednym przypadku z Hesji rabin został popchnięty w supermarkecie na oczach swoich dzieci, a następnie wyrwano mu telefon, podczas gdy napastnicy obarczali go odpowiedzialnością za działania izraelskiego rządu. W Kehl czterech członków społeczności zostało znieważonych i oplutych przed żydowską salą modlitw.

Wymiar internetowy i związany z Izraelem

Ponad jedna czwarta wszystkich incydentów (27 procent) miała miejsce w internecie. RIAS twierdzi, że przestrzeń cyfrowa stwarza wrażenie, iż antysemityzm wyrażany jest tam bardziej bezpośrednio, zwłaszcza w przypadku gróźb oraz użycia zakodowanych symboli i emoji. Jedna Żydówka otrzymała na Facebooku zdjęcie kanistra z cyklonem B z podpisem „Wciąż w magazynie” – nawiązanie do gazu używanego w nazistowskich obozach koncentracyjnych. Raport ostrzega, że groźby internetowe mogą skłaniać ofiary do wycofania się z mediów społecznościowych i ograniczenia swojej widoczności w życiu publicznym.

Około dwie trzecie wszystkich incydentów sklasyfikowano jako antysemityzm związany z Izraelem. Raport wskazuje, że wojna na Bliskim Wschodzie stanowi dla wielu pretekst do wyrażania antysemityzmu lub ataków na Żydów. Syjonizm często pojawia się jako cel; w jednym z incydentów rabin został obarczony winą za działania państwa Izrael.

Reakcje instytucji

Josef Schuster, przewodniczący Centralnej Rady Żydów w Niemczech, nazwał te liczby „żadnymi statystycznymi odstępstwami, ale przygnębiającą rzeczywistością w Niemczech”, dodając, że kraj doświadcza „utrwalenia antysemityzmu na rekordowym poziomie”. Pełnomocnik rządu federalnego ds. antysemityzmu Felix Klein ostrzegł, że antysemityzm „najwyraźniej rozprzestrzenia się w Niemczech bez przeszkód”.

To nie są żadne statystyczne odstępstwa – to przygnębiająca rzeczywistość w Niemczech.

Kirsten Fehrs, przewodnicząca Rady Kościoła Ewangelickiego w Niemczech (EKD), powiedziała Tagesspieglowi, że antysemityzm jest dla Żydów w tym kraju „nadal i niestety coraz bardziej gorzką rzeczywistością”, a liczby pokazują „w szokujący sposób” strach i zagrożenia, w jakich żyją Żydzi. Podkreśliła zaangażowanie Kościoła na rzecz wolnego, widocznego i bezpiecznego życia żydowskiego w Niemczech, nazywając każdą formę antysemityzmu „atakiem na demokrację”.

Każda forma antysemityzmu, każde zagrożenie, każde relatywizowanie bezpieczeństwa Żydów jest także atakiem na demokrację.

Sam RIAS spotkał się z krytyką. Berlińska Diaspora Alliance zarzuciła finansowanej przez państwo organizacji nadmierne eksponowanie antysemityzmu związanego z Izraelem i niedocenianie aktywności skrajnej prawicy – zarzuty te RIAS odrzuca. Kierowniczka projektu Julia Kopp zauważyła, że antysemityzm nie zaczyna się dopiero na progu odpowiedzialności karnej, a dane policyjne i RIAS w Berlinie obecnie się zbiegają.

Uwagi metodologiczne

RIAS, założony w Berlinie w 2018 r., prowadzi regionalne biura sprawozdawcze w 11 z 16 niemieckich krajów związkowych. Jego dane nie są reprezentatywne w sensie statystycznym; organizacja działa jako punkt zbierania skarg i kategoryzuje wyniki. Nie każdy incydent spełnia próg przestępstwa, co od czasu do czasu spotyka się z krytyką metodologii liczenia.