Islandia odrzuca wznowienie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską w referendum krajowym

Wyniki referendum i frekwencja

Islandzcy wyborcy odrzucili wznowienie negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską w referendum krajowym przeprowadzonym w sobotę 29 sierpnia 2026 r. Oficjalne dane podane przez publicznego nadawcę RUV potwierdziły, że 118 040 obywateli głosowało przeciwko wznowieniu rozmów, podczas gdy 105 339 opowiedziało się za. Strona przeciwna uzyskała blisko 53% wszystkich głosów, przy czym 1650 kart było nieważnych lub oddano je jako puste. Spośród 272 690 uprawnionych obywateli w kraju liczącym blisko 400 000 mieszkańców, do urn poszło 225 031 osób. Frekwencja wyniosła 82,5%, co przewyższa wynik nieco ponad 80% odnotowany podczas wyborów parlamentarnych dwa lata wcześniej. Przedreferendalne sondaże wskazywały na niewielką przewagę obozu proeuropejskiego, a pierwsze wyniki spływające około północy początkowo sugerowały przewagę zwolenników, zanim ostateczny wynik się zmienił.

Podziały geograficzne i argumenty kampanii

Głosowanie wykazało wyraźne różnice geograficzne między Reykjavikiem a pozostałymi regionami kraju. Oba okręgi wyborcze w Reykjaviku odnotowały większość głosów za wznowieniem negocjacji, przy poparciu na poziomie od 54,5% do 57,5%. W każdym okręgu poza stolicą wyborcy odrzucili ten postulat, uzyskując 60% lub więcej głosów w niemal wszystkich dystryktach. Przeciwnicy skupili swoją kampanię na ochronie suwerenności narodowej i zapobieganiu nadmiernej regulacji ze strony Brukseli. Haraldur Olafsson, rzecznik islandzkiej grupy antyunijnej, prowadził kampanię w Reykjaviku przeciwko nowym negocjacjom.

Rezygnujemy z demokracji. UE będzie ingerować we wszystko, nie znając realiów naszego kraju.

Lider brytyjskiej Partii Reform Nigel Farage publicznie pogratulował obozowi przeciwników na platformie społecznościowej X po ogłoszeniu wyników.

Gratulacje dla Islandii za utrzymanie niepodległości.

Debaty gospodarcze i umowy handlowe

Kwestie gospodarcze stanowiły centralny punkt platformy proeuropejskiej podczas kampanii. Zwolennicy argumentowali, że przyjęcie euro ustabilizuje gospodarkę wobec krajowej inflacji, zauważając, że stopy procentowe banku centralnego są wysokie w celu utrzymania stabilności waluty. Stronnicy członkostwa utrzymywali, że pełne wejście do Unii Europejskiej obniży komercyjne stopy procentowe, poprawi dostępność mieszkań i zmniejszy wysokie cła importowe na towary konsumpcyjne, które podnoszą koszty życia. Islandia uczestniczy obecnie w rynkach europejskich jako członek Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu, strefy Schengen oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zwolennicy członkostwa stwierdzili, że te istniejące umowy nie zapewniają wystarczających gwarancji finansowych dla małej i wrażliwej gospodarki kraju.

Bezpieczeństwo Arktyki i historia akcesji

Geopolityczne wydarzenia na północnym Atlantyku i w regionach arktycznych również ukształtowały debatę krajową. Zwolennicy UE przywoływali rosyjską inwazję na Ukrainę oraz rosnącą obecność rosyjskiej marynarki wojennej na wodach arktycznych jako obawy strategiczne. Rosja postrzega korytarze morskie wokół Islandii jako kluczowe obszary obserwacji w Arktyce. Choć Islandia utrzymuje umowy obronne ze Stanami Zjednoczonymi jako członek NATO, w kraju utrzymują się obawy dotyczące nieprzewidywalnej polityki arktycznej USA pod rządami Donalda Trumpa, a także rosnących ambicji strategicznych Chin. Ruch Europejski w Islandii zaakceptował wynik referendum, stwierdzając jednocześnie, że Islandia musi pozostać aktywnie zaangażowana w europejską współpracę. Islandia złożyła wniosek o członkostwo w UE w 2009 r. w obliczu krachu bankowego, zanim eurosceptyczny rząd wstrzymał rozmowy w 2013 r., pozostawiając negocjacje zawieszone do czasu referendum w sierpniu 2026 r.