Greenpeace i przedsiębiorstwa wodociągowe domagają się zakazu PFAS w Holandii po przekroczeniu norm zdrowotnych w wodzie kranowej

Rozbieżność między standardami

Dane z prawie 200 holenderskich punktów poboru wody pokazują, że woda kranowa w całym kraju spełnia wymogi Unii Europejskiej. Unia Europejska ustaliła prawny limit 100 nanogramów PFAS na litr, co odpowiada mniej więcej dziesięciu kroplom tuszu do drukarki. Holenderski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego i Środowiska (RIVM) stosuje surowszą wytyczną na poziomie 4,4 nanograma na litr, opartą na badaniach naukowych wskazujących, że substancje PFAS szkodzą ludzkiemu układowi odpornościowemu. Organizacja ekologiczna Greenpeace stworzyła system ostrzegawczy oparty na progu RIVM, oznaczając poziomy znacznie poniżej 4,4 nanograma jako zielone, podwyższone odczyty jako pomarańczowe, a stężenia przekraczające 4,4 nanograma jako czerwone. Stężenia powyżej 6,6 nanograma na litr otrzymują oznaczenie ciemnoczerwone.

Gminy przekraczające limity zdrowotne

Dane z testów wskazują, że w kilku społecznościach woda kranowa przekracza próg 4,4 nanograma. W gminie Utrecht około 59 000 mieszkańców pije wodę, która przekracza wytyczne zdrowotne RIVM. W gminie Alphen aan den Rijn prawie 3700 mieszkańców Benthuizen spożywa wodę kranową zawierającą PFAS powyżej zalecanego poziomu. W gminie Wijchen około 3400 mieszkańców Bergharen, Hernen i Batenburg otrzymuje wodę powyżej krajowego wskaźnika zdrowotnego. Zarówno Greenpeace, jak i holenderskie firmy wodociągowe zareagowały na te ustalenia, opowiadając się za całkowitym krajowym zakazem stosowania substancji PFAS.

Podwyższone ryzyko w sieciach regionalnych

Jakość wody znacząco różni się w obrębie granic jednej gminy, ponieważ dostawy pochodzą z różnych źródeł. W Alphen aan den Rijn ponad 110 000 mieszkańców Boskoop, Hazerswoude-Dorp, Hazerswoude-Rijndijk, Koudekerk aan den Rijn, Zwammerdam, Aarlandevern oraz głównego miasta jest narażonych na podwyższone ryzyko przyszłych przekroczeń limitów (kod pomarańczowy). W Nijmegen ponad 94 000 mieszkańców pije wodę zakwalifikowaną do kategorii pomarańczowej, podczas gdy ponad 95 000 mieszkańców Lent i innych części miasta otrzymuje wodę z minimalną ilością PFAS. W Enschede ponad 64 000 mieszkańców jest narażonych na wodę z kodem pomarańczowym, w porównaniu do prawie 98 000 osób w obszarach o znikomych poziomach. Podobne warunki (kod pomarańczowy) dotyczą prawie 53 000 mieszkańców Doetinchem i Gaanderen, prawie 47 000 mieszkańców Warnsveld i części Zutphen, prawie 16 000 mieszkańców wiosek Kampen, w tym IJsselmuiden i Grafhorst, oraz 120 mieszkańców Leur. Z kolei ponad 320 000 mieszkańców obszarów Utrechtu, takich jak Vleuten i De Meern, prawie 41 000 w Kampen oraz ponad 38 000 w Wijchen otrzymuje wodę kranową z ledwo wykrywalnymi śladami PFAS.

Źródła zanieczyszczeń i ograniczenia filtracji

Organizacja zrzeszająca przedsiębiorstwa wodociągowe Vewin stwierdziła, że substancje per- i polifluoroalkilowe trafiają do publicznych sieci za pośrednictwem wielu dróg. Zanieczyszczenia przemieszczają się przez systemy rzeczne, w tym Ren i Mozę, oraz przenikają do lokalnych zbiorników wód gruntowych. Kilka stref ochrony wód gruntowych, które działają w oparciu o surowe zabezpieczenia regulacyjne, już odnotowało zanieczyszczenie PFAS. Vewin zauważył, że choć zaawansowane instalacje uzdatniania mogłyby teoretycznie usunąć więcej pozostałości chemicznych, modernizacja infrastruktury oczyszczania wymaga znacznego czasu, podnosi rachunki za wodę dla konsumentów i nie jest rozwiązaniem długoterminowo zrównoważonym.