Holenderski rząd przedstawia szczegóły planu azotowego: redukcje emisji w rolnictwie, strefy prowincjonalne i wyższy próg pozwoleń

Szczegółowy pakiet po letnich założeniach

Rząd opublikował 3 listopada 2026 r. szczegółowe opracowanie planu azotowego, wypełniając ogólne założenia przedstawione w czerwcu. Minister Jaimi van Essen (Rolnictwo i Przyroda, D66) określiła pakiet jako solidny i odrzuciła sugestie, że łagodzi on wcześniejsze środki.

„To nie są osłabienia.”

Rząd rezygnuje również z dotychczasowej metody opartej na krytycznej wartości depozycji (KDW), czyli progu określającym, ile azotu może przyjąć wrażliwy obszar przyrodniczy. Od teraz nacisk zostanie położony na emisje u źródła, czyli to, co wydostaje się z obory i rury wydechowej. Rząd przeznacza na cały pakiet 20 mld euro, z czego 9 mld euro zarezerwowano na programy relokacji, wsparcie osobiste dla rolników i dobrowolne programy wyjścia z sektora.

Cały pakiet20

Relokacja, wsparcie osobiste i dobrowolne programy wyjścia9

Cały pakiet

20 mld euro

Relokacja, wsparcie osobiste i dobrowolne programy wyjścia

9 mld euro

Dane z tekstu artykułu

Cele emisyjne dla rolnictwa i innych sektorów

Rolnictwo musi ograniczyć emisję amoniaku o około jedną czwartą do 2030 r. w porównaniu z 2019 r. oraz o prawie połowę do 2035 r. Cel na 2035 r. dla rolnictwa zakłada redukcję o 42 do 46 procent, podczas gdy przemysł i transport muszą w tym samym okresie zmniejszyć emisję amoniaku o połowę. Minister może ograniczyć prawa produkcyjne, które określają, ile zwierząt może utrzymywać rolnik, jeśli sektor rolniczy jako całość nie osiągnie celów na 2035 r., co wymusi zmniejszenie pogłowia.

Poza rolnictwem celem jest zmniejszenie o połowę emisji tlenków azotu z transportu oraz amoniaku z przemysłu do 2035 r. w porównaniu z 2019 r. Cele te są łatwiejsze do osiągnięcia, ponieważ unijne przepisy dotyczące emisji ciężarówek, przejście na napęd elektryczny i czystsze fabryki już ograniczają emisje. Liczba kóz, cieląt i bydła mięsnego nie może wzrosnąć, a dla hodowców kóz ma zostać wprowadzony system praw produkcyjnych. Pierwszy pomiar zaplanowano na początek 2028 r.

Strefy, limity pogłowia i swoboda prowincji

Doniesienia na temat stref buforowych są sprzeczne. „Telegraaf” podaje, że strefy 500 i 1000 metrów wokół obszarów przyrodniczych pozostają w mocy, podczas gdy „AD”, powołując się na źródła w Hadze, twierdzi, że na razie znikają. Zgodnie z planem prowincje mogą projektować własne środki, o ile redukcje emisji zostaną zabezpieczone dla około stu obszarów. Prowincje muszą przedłożyć prawnie zabezpieczoną propozycję do 1 września 2028 r. Jeśli tego nie zrobią, zastosowanie będą miały przepisy krajowe, w tym limit 1,5 sztuki bydła na hektar w strefach, surowsza ochrona upraw i znacznie mniej nawozu.

Krajowy limit 2,6 sztuki bydła na hektar również budzi kontrowersje. „Volkskrant” donosi, że Van Essen podtrzymuje to założenie, a projekt ustawy nie trafi do parlamentu w tym roku. „AD” podaje, że norma jest tymczasowo odroczona i jeśli alternatywne rozwiązania zawiodą, wejdzie ona w życie. Odnosząc się do rolników, minister powiedziała:

„Wiele wymagamy od rolników.”

Pozwolenia, PAS-melders i niższy próg

Rząd chce podnieść rekenkundige ondergrens (RKO), czyli próg, poniżej którego pozwolenie środowiskowe nie jest wymagane, od 1 lipca 2027 r., o pół roku wcześniej niż planowano. Obecnie próg wynosi 0,005 mol, co oznacza, że prawie każdy projekt wymaga pozwolenia, w tym małe inwestycje budowlane. „Telegraaf” informuje, że nie jest jasne, czy próg wzrośnie do 0,5 mol depozycji azotu na hektar rocznie. Eksperci prawni obawiają się, że sąd może uchylić wyższy próg, tak jak zrobiła to Rada Stanu w przypadku wcześniejszego zwolnienia dla PAS-melders.

Około 1800 rolników, którzy prowadzili działalność bez pozwolenia środowiskowego nie z własnej winy, ma zostać zalegalizowanych do 1 lipca 2027 r., jak podaje „AD”. Sposób, w jaki to nastąpi, nie został jeszcze określony. Van Essen napisała, że ryzyka prawne są pokryte, jeśli cele i środki zostaną zapisane w prawie, co rząd przekazał parlamentowi.

Groningen, woda i reakcje

W przypadku Groningen wcześniejsze plany wymieniały jeden wrażliwy na azot obszar Natura 2000 w prowincji, Liefstinghsbroek, stary las w pobliżu Sellingen w Westerwolde. Strefy buforowe mogą również mieć zastosowanie w pobliżu Bakkeveense Duinen we Fryzji i Drentsche Aa w Drenthe. Zgodnie z unijną Ramową Dyrektywą Wodną wszystkie wody gruntowe i powierzchniowe muszą być w dobrym stanie do 2027 r., a kilka wód w Groningen znajduje się na liście wrażliwych obszarów wodnych.

LTO Nederland i Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt otrzymały trzy miesiące na zaproponowanie alternatywy, podczas gdy Farmers Defence Force i Agractie odmówiły udziału w rozmowach. W Midden-Delfland rolnicy, naukowcy, firmy i organizacja ekologiczna MOB planują na początek 2027 r. pilotaż, aby sprawdzić, czy gospodarstwa, które wykazują mniejszą emisję, mogą łatwiej uzyskiwać pozwolenia, jak podaje „Trouw”.