Hiszpania przyjmuje projekty ustaw azylowych i imigracyjnych w celu wdrożenia paktu migracyjnego UE

Reforma legislacyjna i kontrola graniczna

Hiszpańska Rada Ministrów przyjęła we wtorek, 25 sierpnia 2026 r., projekty nowej ustawy o azylu oraz nowelizacji ustawy o imigracji. Środki te dostosowują krajowe prawodawstwo do unijnego Paktu o Migracji i Azylu, który został zatwierdzony w 2024 r. i wszedł w życie 12 czerwca 2026 r. Zgodnie z proponowanymi zasadami, cudzoziemcy przekraczający granicę poza wyznaczonymi punktami kontrolnymi przejdą wstępną procedurę obejmującą identyfikację, pobranie danych biometrycznych, badania lekarskie, ocenę podatności na zagrożenia oraz kontrolę bezpieczeństwa. Choć przepisy europejskie pozwalają państwom członkowskim na zatrzymanie osób do siedmiu dni w celu przeprowadzenia tej weryfikacji, hiszpańska propozycja ogranicza okres zatrzymania do maksymalnie 72 godzin, z możliwością przedłużenia wyłącznie za zgodą sądu.

Przyspieszone procedury i ścieżki odwoławcze

Pakiet legislacyjny ustanawia dwie odrębne ścieżki rozpatrywania wniosków o ochronę, wprowadzając procedurę przyspieszoną, którą organy muszą zakończyć w ciągu trzech miesięcy. W określonych okolicznościach zastosowanie będzie miała procedura graniczna z rygorystycznym limitem 12 tygodni, wymagająca od wnioskodawców pozostawania do dyspozycji władz w placówkach policyjnych do czasu ustalenia ich statusu. Każdy, czyj wniosek o azyl zostanie odrzucony, otrzyma formalną decyzję o odmowie wjazdu wraz z nakazem opuszczenia terytorium Hiszpanii. Aby przyspieszyć proces, projekt ustawy znosi standardowe odwołanie administracyjne dla osób z decyzją odmowną, kierując apelacje bezpośrednio do sądów administracyjnych.

Celem jest stworzenie systemu bardziej sprawnego, skutecznego, uporządkowanego i gwarantującego prawa.

Rozszerzona ochrona i zabezpieczenia dla małoletnich

Projekt ustawy o azylu wyraźnie włącza prześladowania ze względu na płeć, tożsamość płciową lub jej ekspresję oraz niepełnosprawność do ustawowych definicji ochrony międzynarodowej i statusu uchodźcy. Ustanawia również domniemanie małoletniości dla osób niepełnoletnich bez opieki przechodzących procedury oceny wieku. Projekt ogranicza stosowanie procedur granicznych w placówkach policyjnych do przypadków wyjątkowych w odniesieniu do małoletnich. Hiszpania odnotowała 3000 wniosków o azyl w 2009 r., co wzrosło do 167 000 w 2024 r. i 144 000 w 2025 r., co według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych było kluczowym czynnikiem wymagającym całkowitej wymiany poprzednich ram azylowych.

Napływ migrantów do Ceuty i reakcja społeczna

Projekt legislacji następuje po przybyciu około 80 000 osób do północnoafrykańskiego miasta autonomicznego Ceuta w dniach 30 i 31 lipca 2026 r. Choć większość osób wróciła następnie do Maroka, kilka tysięcy pozostaje w enklawie. Hiszpańska Komisja Pomocy Uchodźcom zareagowała na ogłoszenie rządu, żądając, aby reforma nie ograniczała ochrony praw człowieka. Organizacja wezwała do ustanowienia legalnych ścieżek transferu przez ambasady i konsulaty, zachowania dostępu do sześciomiesięcznych pozwoleń na pracę oraz powołania niezależnego organu monitorującego na granicach w celu zapobiegania naruszeniom praw podstawowych.

Prawa człowieka nie podlegają negocjacjom.

Ścieżka parlamentarna i dostosowanie europejskie

Projekty ustaw stanowią pierwsze czytanie przez władzę wykonawczą i muszą zostać poddane przeglądowi przez organy doradcze, zanim wrócą do Rady Ministrów i trafią do Kongresu Deputowanych na ostateczne głosowanie. Dziewięć rozporządzeń europejskich wchodzących w skład paktu stosuje się bezpośrednio bez konieczności tworzenia przepisów krajowych, jednak Hiszpania musi formalnie transponować dyrektywę europejską dotyczącą warunków przyjmowania. Koalicja rządząca stoi w obliczu potencjalnego sprzeciwu swoich stałych partnerów parlamentarnych wobec dyrektywy europejskiej, co czyni głosy opozycyjnej Partii Ludowej kluczowymi podczas debaty w Kongresie. Hiszpania sprzeciwiła się oddzielnie unijnym przepisom o powrotach, które zezwalają na tworzenie zewnętrznych ośrodków wydaleń w krajach trzecich.