Hasła „Sława UPA” na co najmniej 11 polskich pomnikach, zlecenia na Telegramie za 500 dolarów

Dewastacja pomników w czterech miastach

W dniach poprzedzających 10 listopada nieznani sprawcy umieścili napis „Sława UPA” na pomnikach w Warszawie, Gdańsku, Gdyni i Poznaniu. „Super Express” doliczył się co najmniej 11 takich miejsc i wiąże sprawę z Ukraińską Powstańczą Armią, której nazwę przywołuje hasło, odpowiedzialną za mordy na Polakach na Wołyniu. W Gdańsku zdewastowano cztery obiekty, w tym pomnik Obrońców Wybrzeża na Westerplatte, gdzie polscy żołnierze stawiali opór przez siedem dni we wrześniu 1939 roku. W Warszawie celem stał się pomnik Chwała Saperom w parku przy Wisłostradzie, upamiętniający saperów rozminowujących teren po II wojnie światowej. „Rzeczpospolita” podała, że nikt nie został zatrzymany.

Nocny atak w Gdyni

Do najnowszego ataku doszło w nocy z 9 na 10 listopada w Gdyni, gdzie celem stały się Pomnik Gdynian Wysiedlonych oraz Pomnik Polski Morskiej na Skwerze Kościuszki. Pierwszy z nich, przedstawiający kobietę, mężczyznę i dziecko z wózkiem, został pomazany czerwoną farbą, a drugi czarną. Portal wpolityce.pl poinformował, że kod QR na jednym z pomników prowadził do wulgarnego, antypolskiego manifestu. Jakub Ubych, wiceprzewodniczący Rady Miasta Gdyni, napisał na Facebooku, że pomnik wysiedlonych stoi w miejscu, z którego niemieccy okupanci wygnali dziesiątki tysięcy gdynian jesienią 1939 roku. O miejscach tych powiedział:

„To są miejsca, w których Gdynia pamięta.”

Stwierdził, że przekaz miał na celu podsycanie emocji i skłócanie sąsiadów w roku obchodów 100-lecia miasta.

Oferta pracy na Telegramie

Niezależny białoruski portal MOST Media powiązał operację z ogłoszeniem zamieszczonym 7 listopada na czacie dla obcokrajowców w Białymstoku. Autor oferował 500 dolarów za „pracę” przy graffiti w Poznaniu, zapewniając pokrycie kosztów podróży. Gdy dziennikarze podszyli się pod zainteresowanych, rekruter wyjaśnił, że zadanie polega na namalowaniu „Sława UPA” na pomniku, a kod QR ma zostać dostarczony osobno. Przesłał zdjęcia poznańskich pomników i zalecił zakrycie twarzy oraz pracę po zmroku. Płatność miała nastąpić w kryptowalucie, BLIK-iem lub gotówką, a rekruter twierdził, że podobne zlecenia realizowane są w Warszawie, Wrocławiu i Lublinie. Ogłoszenie zostało usunięte, a konto powiązano z numerem telefonu +888, który można kupić na platformie Fragment.

Policja i eksperci o schemacie działań

Policja w Gdańsku, w rozmowie z „Super Expressem”, podejrzewa, że kampania może być prowokacją mającą nastawić Polaków przeciwko Ukraińcom, wskazując na błędy ortograficzne w napisach. Funkcjonariusze nie mają wiedzy o ogólnokrajowej akcji i nie współpracują z jednostkami z innych miast. W Warszawie aspirant Jakub Pacyniak z Komendy Rejonowej Policji Warszawa I powiedział portalowi WP:

„Przyjechaliśmy na miejsce, wykonaliśmy niezbędne czynności i na tym etapie prowadzimy sprawę zgodnie z obowiązującym prawem.”

Policjanci sprawdzają, czy pomnik Chwała Saperom posiada status zabytku, co wpływa na kwalifikację czynu, a napis jest oceniany pod kątem Kodeksu karnego. Analityk BelPol, Uładzimir Żyhar, powiedział portalowi MOST, że rekrutacja przez szyfrowane komunikatory wpisuje się w schemat operacji hybrydowych przypisywanych rosyjskim i białoruskim służbom specjalnym. Dodał, że celem jest destabilizacja regionu i pogłębienie wrogości między Polakami a Ukraińcami, ostrzegając, że osobom podejmującym się takich zadań grożą wysokie kary więzienia. Wcześniejszy przypadek miał miejsce w lipcu 2026 roku, kiedy Prokuratura Krajowa poinformowała o rozbiciu siatki szpiegowskiej, której członkowie mieli być werbowani do podpaleń i sabotażu.

Niewyjaśnione kwestie

Policja w Gdańsku przekazała, że nie koordynuje działań z funkcjonariuszami z innych miast w tej sprawie. Gdyńska policja apeluje do osób, które przebywały w nocy w pobliżu Dworca Głównego lub Skweru Kościuszki, lub posiadają nagrania z wideorejestratorów czy monitoringu, o zgłaszanie się. Ubych przypomniał mieszkańcom, że znieważenie pomnika jest przestępstwem i zachęcił do przejścia przez miasto 11 listopada, w Święto Niepodległości, z flagami i dziećmi.