M John Harrison laureatem Nagrody Bookera, w wieku 81 lat został jej najstarszym zwycięzcą

Zwycięzca i nagroda

81-letni M John Harrison zdobył Nagrodę Bookera w poniedziałek 9 listopada za „The End of Everything”, dystopijną powieść osadzoną na wybrzeżu Kent w niedalekiej przyszłości. Ogłoszenie nastąpiło podczas ceremonii w Old Billingsgate w Londynie, gdzie Harrison odebrał 50 000 funtów oraz trofeum wręczone przez Davida Szalaya, laureata z ubiegłego roku. Powieść przedstawia tajemniczą inwazję zmiennokształtnych bytów w trakcie upadku społeczeństwa. Licząca 198 stron książka była najkrótszą z sześciu pozycji na krótkiej liście. Harrison, którego pełne imię to Michael John Harrison, był również jurorem Nagrody Bookera w 2022 roku. Wydawca książki, Serpent's Tail, zdobył nagrodę po raz pierwszy po pięciu wcześniejszych nominacjach.

Rekordowy wiek i zmiana gatunku

Harrison jest obecnie najstarszym laureatem w historii nagrody, wyprzedzając Margaret Atwood, która miała 79 lat, gdy otrzymała wyróżnienie w 2019 roku. Karierę pisarską rozpoczął w latach 60., kiedy dyskutował z innymi pisarzami science fiction o słabej reputacji tego gatunku. W wywiadzie dla BBC Radio 4 wspominał, jak pytał, dlaczego dobrze napisane dzieło science fiction nie powinno być uznawane za literaturę piękną. Powiedział, że poświęcił od 40 do 50 lat pracy, aby zmienić ten stan rzeczy, zarówno jako powieściopisarz, jak i krytyk.

Gaby Wood, dyrektor generalna nagrody, stwierdziła w komunikacie prasowym, że Harrison jest „pierwszym laureatem Bookera, który wywodzi się z prawdziwego świata S.F.”, w przeciwieństwie do poprzednich zwycięzców, takich jak Atwood czy Kazuo Ishiguro, których książki „pożyczały aspekty” tego gatunku. Wood opisała również Harrisona jako „autentycznie oryginalnego myśliciela, pisarza przełamującego gatunki, który traktuje idee poważnie”.

„„The End Of Everything” to powieść, która wie wszystko o formie powieściowej i dokładnie wie, co robi, gdy ją łamie.”

Jury i krótka lista

Sześcioksiążkowa krótka lista została ujawniona 22 września. Panelowi sędziowskiemu przewodniczyła klasycystka i prezenterka Mary Beard, a w jego skład weszli również poeta Raymond Antrobus, muzyk Jarvis Cocker, krytyk i redaktor „Guardiana” oraz amerykańska pisarka Patricia Lockwood. Beard powiedziała, że sędziowie spędzili cały dzień na debacie nad sześcioma powieściami, zanim uzgodnili zwycięzcę.

„W opinii sędziów była to jednogłośna decyzja.”

Beard stwierdziła, że zwycięska książka wysunęła się na prowadzenie dzięki „niezwykłemu, eksperckiemu pisarstwu” oraz „ogromnej ambicji”. W oświadczeniu cytowanym przez „The New York Times” powiedziała, że powieść „wywraca czytelnika do góry nogami” i pozostawia go „z nutą optymizmu”. Opisała książkę jako „politykę teraźniejszości widzianą przez pryzmat przyszłości”.

Sama książka

„Irish Examiner” opisał powieść jako „dystopijną satyrę, która bada granice ludzkiego zrozumienia”. Wood powiedziała, że książka zawiera wiele tropów z kina, w tym filmy katastroficzne, filmy drogi i apokalipsę, a mimo to jest „realistyczną książką o dziwnym świecie”. Pierwsza wygrana Serpent's Tail w Bookerze przypada zatem tytułowi, który zarówno sędziowie, jak i dyrektor generalna nagrody określili jako powieść w pełni panującą nad swoją formą.