Grecja wnioskuje do KE o rozszerzenie klauzuli wyjścia na inwestycje energetyczne o wartości ponad 1 mld euro

Grecja wnioskuje o rozszerzenie energetycznej klauzuli wyjścia

W czwartek 6 sierpnia Grecja złożyła do Komisji Europejskiej formalny wniosek o rozszerzenie zakresu obowiązującej krajowej klauzuli wyjścia (NEC) na inwestycje w odporność energetyczną. Wniosek złożył minister gospodarki narodowej i finansów Kyriakos Pierrakakis, dążąc do stworzenia dodatkowej przestrzeni fiskalnej dla inwestycji energetycznych, które do 2028 roku mają przekroczyć 1 mld euro. Inwestycje te będą finansowane ze środków krajowych i zostaną wyłączone z unijnych limitów wzrostu wydatków pierwotnych netto, do poziomu 0,3% PKB rocznie i 0,6% skumulowanie w okresie 2026–2028. Wydatki te nadal będą wliczane do salda pierwotnego i długu publicznego Grecji.

Europejskie ramy i limity fiskalne

Komisja Europejska rozszerzyła zakres istniejącej krajowej klauzuli wyjścia, która początkowo obejmowała jedynie wydatki na obronność w ramach planu ReArm Europe/Readiness 2030, o środki wzmacniające odporność europejskich systemów energetycznych i przyspieszające odejście od paliw kopalnych. Możliwość ta została po raz pierwszy przewidziana w pakiecie wiosennym semestru europejskiego 2026. Grecki plan fiskalny zakłada maksymalny roczny wzrost wydatków netto na poziomie 3,6% w 2026 roku, 3,1% w 2027 roku oraz 3,0% w 2028 roku. Klauzula wyjścia pozwala na tymczasowe odstępstwa od tych limitów dla określonych kategorii wydatków.

Łączna elastyczność fiskalna

Klauzule wyjścia dotyczące obronności i energetyki tworzą łącznie przestrzeń fiskalną przekraczającą 3,4 mld euro w ciągu trzech lat. W obszarze obronności oficjalne planowanie fiskalne przewiduje wydatki wyższe o około 0,3% PKB w stosunku do poziomu referencyjnego z 2024 roku, co odpowiada około 780 mln euro w 2026 roku, 810 mln euro w 2027 roku i 840 mln euro w 2028 roku, łącznie około 2,4 mld euro. Dodanie inwestycji energetycznych przekraczających 1 mld euro do 2028 roku zwiększa łączną kwotę powyżej 3,4 mld euro. Elastyczność energetyczna nie sumuje się jednak z maksymalnym limitem klauzuli obronnej. Mieści się ona w istniejącym ogólnym limicie do 1,5% PKB i posiada własny pułap do 0,3% PKB rocznie oraz do 0,6% skumulowanie w latach 2026–2028.

Wydatki na obronność już zakontraktowane

Największa część zwiększonych wydatków na obronność jest już zakontraktowana poprzez programy dostaw sprzętu. Oficjalny wieloletni plan fiskalny przewiduje dostawy sprzętu o wartości 2,3 mld euro w 2026 roku, 2,4 mld euro w 2027 roku i 2,6 mld euro w 2028 roku. Klauzula wyjścia nie pokrywa pełnej kwoty tych dostaw, a jedynie dodatkowe obciążenie w stosunku do poziomu referencyjnego z 2024 roku. W rezultacie większość elastyczności w wydatkach obronnych nie stanowi niewykorzystanej rezerwy, lecz jest absorbowana przez już zaplanowane dostawy i stopniową realizację programów zakupowych.

Kategorie inwestycji i kolejne kroki

Inwestycje w odporność energetyczną obejmą projekty magazynowania energii ze źródeł odnawialnych, środki efektywności energetycznej, modernizację energetyczną budynków oraz projekty infrastrukturalne wzmacniające odporność energetyczną kraju. Ostateczna specyfikacja inwestycji zostanie ustalona w najbliższym czasie we współpracy z właściwymi ministerstwami. Wniosek nie oznacza automatycznego wypłacenia środków, lecz tworzy przestrzeń fiskalną dla Grecji na realizację inwestycji energetycznych bez wliczania tych wydatków do unijnych limitów wzrostu wydatków pierwotnych netto.

Złożenie greckiego wniosku realizuje strategię rządu oraz premiera Kyriakosa Mitsotakisa na rzecz wzmocnienia odporności energetycznej kraju w ramach europejskich ram prawnych.