Francuska Rada Konstytucyjna uchyla zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia

Rada Konstytucyjna uchyla zakaz

Francuska Rada Konstytucyjna orzekła w piątek, 14 sierpnia, że zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 15. roku życia, przyjęty przez parlament 21 lipca, stanowi "nieproporcjonalną ingerencję" w wolność słowa i komunikacji. Rada uznała kluczowy artykuł 1. ustawy za niezgodny z konstytucją, powołując się na artykuł 11. Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1789 roku. Rada dostrzegła konstytucyjny obowiązek ochrony dobra dziecka i przyznała, że państwo dążyło do ochrony najmłodszych nieletnich przed ryzykiem związanym z niektórymi funkcjami sieci społecznościowych. Uznała jednak, że ustawa została sformułowana zbyt szeroko, zauważając, że objęłaby ona usługi komunikacji online, w przypadku których zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa nieletnich nie zostały wykazane. Ustawa miałaby zastosowanie do platform takich jak TikTok, Instagram, Snapchat, X, YouTube, komunikatory oraz niektóre gry wideo online.

Rada zauważyła, że usługi online odgrywają ważną rolę w uczestnictwie demokratycznym oraz wymianie idei i opinii. Skrytykowała fakt, że zakaz nie rozróżniał w wystarczającym stopniu funkcji i treści poszczególnych platform, ani wieku, dojrzałości czy sytuacji rodzinnej dotkniętych nim młodych ludzi. Opiekunowie nie mogliby złagodzić zakazu ani przyznać wyjątków w indywidualnych przypadkach.

Weryfikacja wieku i obawy o prywatność

Rada zgłosiła również zastrzeżenia do mechanizmu weryfikacji wieku. Aby odmówić nieletnim dostępu do usług online, każdy użytkownik, w tym dorośli, musiałby się zidentyfikować przed rozpoczęciem korzystania z serwisu. Ustawodawca nie określił w wystarczającym stopniu warunków i limitów tego systemu weryfikacji, ani nie zapewnił odpowiedniej ochrony prywatności. W związku z tym nie zagwarantowano niezbędnych zabezpieczeń prawnych dla prawa do prywatności.

Kontekst polityczny i wyzwanie

Ustawa została przyjęta przez Zgromadzenie Narodowe i Senat w lipcu przy szerokim poparciu i była jednym z najważniejszych priorytetów krajowych prezydenta Emmanuela Macrona. Francja była pierwszym krajem UE, który przyjął taki zakaz. Partie lewicowe La France insoumise (LFI) oraz Socjaliści zaskarżyli ustawę do Rady Konstytucyjnej, argumentując, że narusza ona wolność słowa i prywatność. Rada orzekła na korzyść skarżących we wszystkich punktach, opierając swoją decyzję na wolności słowa gwarantowanej przez francuską Konstytucję.

Ustawa miała wejść w życie 1 września dla nowo utworzonych kont oraz 1 stycznia 2027 roku dla kont istniejących. Obejmowała ona również rozszerzenie zakazu używania telefonów komórkowych w szkołach, w sprawie którego Rada nie wydała orzeczenia.

Macron zapowiada rewizję

Kancelaria Macrona ogłosiła, że prezydent polecił premierowi Sébastienowi Lecornu przeredagowanie projektu ustawy tak, aby spełniał wymogi konstytucyjne, z celem wdrożenia przed wiosną 2027 roku. Rewizja ma uwzględniać decyzję Rady oraz prawo europejskie. Od decyzji Rady Konstytucyjnej nie przysługuje odwołanie.

Po przyjęciu ustawy przez parlament w lipcu, Macron ogłosił swój kraj pionierem w Europie.

Francja otwiera tym samym drogę w Europie do ochrony naszych dzieci i młodych ludzi.

Szerszy kontekst europejski i światowy

Kilka państw członkowskich UE, w tym Hiszpania, Grecja i Austria, planuje podobne ograniczenia w mediach społecznościowych. Na świecie Australia, Brazylia, Indonezja i kilka innych krajów wprowadziły już zakazy korzystania z mediów społecznościowych dla dzieci i młodzieży. Według francuskiego krajowego organu ds. zdrowia, korzystanie z mediów społecznościowych znacząco szkodzi zdrowiu psychicznemu młodzieży.