Francja legalizuje wspomagane umieranie: Zgromadzenie Narodowe przyjmuje przełomową ustawę o końcu życia 291 głosami za, 241 przeciw

Decydujące głosowanie po latach debat

Po ponad trzech latach konsultacji społecznych i burzliwej podróży legislacyjnej niższa izba francuskiego parlamentu przyjęła „prawo do pomocy w umieraniu” 291 głosami do 241 w dniu 15 lipca 2026 r. Prezydent Emmanuel Macron, który popierał reformę od początku swojej drugiej kadencji, powiedział, że jest wdzięczny „wszystkim parlamentarzystom, którzy umożliwili konstruktywną i pełną szacunku debatę”. Tekst został zatwierdzony przez Zgromadzenie w dwóch wcześniejszych czytaniach, ale za każdym razem był blokowany przez Senat z większością konserwatywną; trzecie czytanie dało Zgromadzeniu ostatnie słowo. Ustawa uzupełniająca o równym dostępie do opieki paliatywnej została uchwalona 26 maja 2026 r.

Ścisłe kryteria kwalifikowalności i zabezpieczenia

Ustawa pozwala nieuleczalnie choremu dorosłemu na samodzielne podanie sobie śmiertelnej substancji pod nadzorem lekarskim. Jeśli niesprawność fizyczna to uniemożliwia, może interweniować lekarz lub pielęgniarka. Aby się zakwalifikować, pacjent musi być obywatelem Francji lub legalnym rezydentem, mieć co najmniej 18 lat i cierpieć na ciężką, nieuleczalną chorobę w zaawansowanym lub terminalnym stadium z nieznośnym bólem, którego nie można złagodzić. Samo cierpienie psychiczne nie uzasadnia wniosku. Zespół lekarzy musi potwierdzić diagnozę, a pacjent musi dobrowolnie i świadomie złożyć wniosek na piśmie lub ustnie. Wymagane są dwa dni refleksji, a pacjent może w każdej chwili wycofać zgodę. Personel medyczny może powołać się na klauzulę sumienia.

Perspektywa kontroli konstytucyjnej

Pomimo poparcia reformy przez rząd, premier Sébastien Lecornu ogłosił w przeddzień głosowania, że skieruje ustawę do Rady Konstytucyjnej. Decyzja Rady jest wiążąca i może unieważnić części tekstu, takie jak dwudniowy okres refleksji czy kryteria kwalifikowalności. Lecornu argumentował, że analiza Senatu „nie pozwoliła na równie dokładną analizę”, która równoważy oczekiwania zwolenników z obawami przeciwników dotyczącymi stosowania ustawy. Posunięcie to wywołało rzadkie tarcia między prezydentem a premierem, a Macron podobno naciskał na przeprowadzenie głosowania przed przerwą wakacyjną.

Polityczne i moralne podziały

Dyscyplina partyjna została zniesiona; każdy deputowany głosował zgodnie z sumieniem, ujawniając głębokie podziały w kilku grupach. Deputowany skrajnie prawicowego Zjednoczenia Narodowego, Christophe Bentz, powiedział, że ustawa „zamierza zalegalizować wspomagane samobójstwo” i że jego serce jest „zasmucone, przygnębione i zranione”. Ostrzegł przed „przyspieszaniem śmierci, a tym samym odbieraniem życia przed jego czasem”. Sprawozdawca Philippe Vigier bronił tekstu jako „wyważonego” i skoncentrowanego na pacjencie, stawiając przeciwnikom hipotetyczne pytanie: „Wyobraźmy sobie pacjenta opieki paliatywnej, który chce pomocy medycznej w umieraniu. Jeśli ośrodek odmówi ze względu na klauzulę sumienia, pacjent jest przewożony karetką 40 kilometrów, aby umrzeć gdzie indziej. Gdzie tu godność?”. Kościół katolicki we Francji nazwał głosowanie „poważnym zerwaniem w historii kraju”.

Długo oczekiwana reforma społeczna

Macron zainicjował konwencję obywatelską w sprawie kwestii końca życia w 2022 r. W lutym 2023 r. konwencja zaleciła wprowadzenie „aktywnej pomocy w umieraniu”. Poseł, który złożył projekt ustawy, Olivier Falorni z MoDem, przypomniał, że słowo „eutanazja” zostało celowo pominięte, ponieważ „jest napiętnowane przez historię przez jego użycie przez reżim nazistowski”, podczas gdy „wspomagane samobójstwo” wywołuje zamieszanie. Francja dołącza tym samym do małej grupy państw, które zalegalizowały jakąś formę wspomaganego umierania, w tym Belgii, Holandii, Hiszpanii, Portugalii, Luksemburga, Szwajcarii, Kanady i Urugwaju.