NASA przygotowuje start teleskopu Nancy Grace Roman za 4,3 mld USD na rakiecie Falcon Heavy

Szczegóły startu i trajektoria lotu

NASA zaplanowała start Kosmicznego Teleskopu Nancy Grace Roman z Centrum Kosmicznego Kennedy'ego na Florydzie na niedzielę 30 sierpnia 2026 r. o godz. 7:26 czasu wschodniego (13:26 czasu hiszpańskiego). Obserwatorium o wartości 4,3 mld USD (3,2 mld GBP) zostanie wyniesione na orbitę przez rakietę SpaceX Falcon Heavy, o ile pozwolą na to letnie warunki pogodowe na Florydzie. Statek kosmiczny, który rozmiarami i masą przypomina autobus szkolny lub tyranozaura, pokona milion mil (1,5 mln kilometrów) do punktu Lagrange'a 2 układu Słońce-Ziemia. Teleskop Roman będzie operował w tym samym regionie orbitalnym co Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, zachowując bezpieczną odległość. Główna misja ma potrwać pięć lat, przy czym naukowcy zakładają możliwość jej przedłużenia.

Historia rozwoju i optyka satelitów szpiegowskich

Korzenie misji sięgają projektu Wide-Field Infrared Survey Telescope (WFIRST), który w 2010 r. został uznany przez komisję dekadową za priorytet NASA w dziedzinie astronomii wielkoskalowej. Początkowe plany utknęły w martwym punkcie, ponieważ naukowcy zajmujący się planetami nie wykazali entuzjazmu wobec pierwotnego projektu pięciostopowego zwierciadła.

Trudno było o jakikolwiek entuzjazm.

W styczniu 2011 r. urzędnik NASA Michael Moore otrzymał telefon z Narodowego Biura Rozpoznania (NRO) z ofertą dwóch nieużywanych zwierciadeł o średnicy 2,4 metra, zbudowanych dla anulowanych satelitów szpiegowskich. NASA formalnie przyjęła zwierciadła w 2012 r., co podniosło możliwości optyczne teleskopu do poziomu średnicy zwierciadła Hubble'a.

Nie mogę ujawnić, z kim wtedy rozmawiałem.

Misja przetrwała dwie próby anulowania budżetu za administracji Donalda Trumpa. Ponad 1000 osób spędziło ponad dekadę na przygotowaniu sprzętu, w tym ponad rok w ośmiopiętrowym pomieszczeniu typu clean room w Goddard Space Flight Center w Greenbelt w stanie Maryland, gdzie zmontowany teleskop osiągnął wysokość 40 stóp.

Instrumenty badawcze i wykrywanie egzoplanet

Teleskop Roman wyposażono w kamerę podczerwieni o rozdzielczości 300 megapikseli, zdolną do rejestrowania szerokich panoram głębokiego kosmosu. Kamera zapewnia rozdzielczość przestrzenną Hubble'a, oferując jednocześnie pole widzenia co najmniej 100 razy większe (niektóre szacunki wskazują na ponad 200 razy większy obszar). Wyświetlenie pojedynczego obrazu w pełnej rozdzielczości wymagałoby ponad 500 000 ekranów telewizyjnych wysokiej rozdzielczości. Każda ekspozycja obejmie obszar 1,5 raza większy niż tarcza Księżyca w pełni. Naukowcy, w tym astronomowie z Wielkiej Brytanii, przewidują, że przegląd pozwoli zidentyfikować ponad 100 000 egzoplanet i zmapować miliardy galaktyk w celu pomiaru tempa ekspansji wszechświata napędzanej przez ciemną energię. Statek posiada również eksperymentalny koronograf blokujący światło gwiazd, co umożliwi bezpośrednie obrazowanie starszych, chłodniejszych planet olbrzymów.

Integracja z teleskopami Hubble i James Webb

NASA nazwała obserwatorium na cześć dr Nancy Grace Roman, pierwszej głównej astronom agencji, która zmarła w 2018 r. Teleskop Roman ma współpracować z teleskopem Hubble'a (wystrzelonym w 1990 r.) oraz teleskopem Jamesa Webba (wystrzelonym w 2021 r.). Roman wykorzysta swoje szerokie pole widzenia w podczerwieni do mapowania rozległych regionów nieba i odkrywania interesujących obiektów. Hubble zapewni obserwacje uzupełniające w ultrafiolecie, świetle widzialnym i optycznym, podczas gdy James Webb wykorzysta swoje większe zwierciadło główne do wykonywania szczegółowych obserwacji konkretnych celów zidentyfikowanych przez teleskop Roman.