Francuski Trybunał Obrachunkowy: Francja musi zwiększyć roczne nakłady na klimat o 82 mld euro do 2030 roku

Niedobory w transformacji ekologicznej Francji

Francja nie realizuje kluczowych kamieni milowych w dziedzinie ekologii, mimo wyznaczonych celów dotyczących renowacji budynków i upowszechniania pojazdów elektrycznych. W swoim drugim dorocznym raporcie na temat transformacji ekologicznej, przedstawionym w środę 7 października 2026 r., Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że postępy kraju pozostają niewystarczające w kilku krytycznych sektorach. Ocena ta nastąpiła po najgorętszym lecie w historii Francji, które przyniosło długotrwałe susze i rekordowe temperatury. Sędziowie finansowi zidentyfikowali znaczne opóźnienia w wycofywaniu ropy naftowej, redukcji ilości odpadów, poprawie jakości wody oraz ochronie różnorodności biologicznej. Ponadto tempo spadku emisji gazów cieplarnianych wyhamowało, co zagraża krajowym trajektoriom.

Wymogi kapitałowe i wieloletnie luki finansowe

Zasoby finansowe przeznaczane na cele środowiskowe nie wykazują długoterminowej stabilności ani szczegółów strukturalnych. Trybunał Obrachunkowy obliczył, że Francja potrzebuje 82 mld euro dodatkowych inwestycji niskoemisyjnych w 2030 r., poza 79 mld euro zainwestowanymi w 2024 r. Choć państwo wyznaczyło ambitne cele w zakresie izolacji budynków i elektryfikacji floty, nie zapewniło wieloletnich ram finansowych dla ich wsparcia. Częste zmiany przepisów, takie jak rewizja kryteriów dotacji na renowację mieszkań Ma Prime Rénov, tworzą niepewność dla inwestorów prywatnych i spowalniają wdrażanie zmian. Pierwsza prezes Trybunału Obrachunkowego Amélie de Montchalin argumentowała, że realizacja tych wymogów kapitałowych wymaga rygorystycznego ustalania priorytetów, a nie nieograniczonych wydatków publicznych.

W ograniczonym kontekście budżetowym dodatkowy wysiłek inwestycyjny sektora publicznego, niezbędny do osiągnięcia naszych celów, nie jest nieosiągalny, o ile wykażemy wolę dokonywania wyborów. Wyzwanie polega zatem mniej na wydawaniu większych kwot, a bardziej na wyborze najskuteczniejszych instrumentów i mierzeniu ich wyników.

Suwerenność gospodarcza i długoterminowe ryzyka fiskalne

Trybunał podkreślił, że adaptacja do zmian klimatu i ochrona zasobów bezpośrednio wspierają suwerenność przemysłową, rolną i energetyczną Francji. Zmienność rynku energii, napędzana konfliktami na Bliskim Wschodzie, wykazała strukturalne ryzyka związane z poleganiem na importowanych węglowodorach, co wzmacnia finansowe uzasadnienie dla krajowej dekarbonizacji. Raport wskazuje, że redukcja emisji i ochrona zasobów naturalnych wzmacniają bezpieczeństwo dostaw oraz konkurencyjność gospodarczą. Odroczenie tych inwestycji kapitałowych ostatecznie zwiększyłoby presję fiskalną na państwo poprzez kumulację przyszłych kosztów usuwania skutków katastrof, adaptacji i odbudowy infrastruktury.

Rezygnacja z tych inwestycji trwale pogorszyłaby sytuację finansów publicznych Francji.

Reformy zarządzania i ocena dotacji

Aby zniwelować lukę między celami politycznymi a ich realizacją, Trybunał Obrachunkowy zalecił zmiany instytucjonalne w administracji centralnej. Audytorzy wezwali do rozszerzenia uprawnień Generalnego Sekretariatu ds. Planowania Ekologicznego (SGPE) oraz włączenia wieloletniej strategii finansowania ekologicznego bezpośrednio do corocznych debat budżetowych w parlamencie. Raport wzywa państwo do oceny rzeczywistej efektywności programów pomocy publicznej w celu wyeliminowania nieskutecznych dotacji i zapewnienia, że środki trafiają do instrumentów o wysokim wpływie. Seria raportów rocznych, zainicjowana przez byłego pierwszego prezesa Pierre'a Moscovici i kontynuowana przez Montchalin, ma służyć jako powtarzalny mechanizm kontrolny, zapewniający rozliczalność rządu z zobowiązań klimatycznych.