Francuscy deputowani rozpoczynają debatę nad ustawą o zwalczaniu przemocy seksualnej

Reakcja ponad podziałami na systemowe zaniedbania

Francuscy deputowani w Zgromadzeniu Narodowym rozpoczną w czwartek, 1 października 2026 r., debatę nad liczącą 69 artykułów ustawą mającą na celu zwalczanie przemocy seksualnej i przemocy ze względu na płeć. Projekt, którego inicjatorką jest socjalistyczna deputowana Céline Thiébault-Martinez, łączy propozycje zmian w sektorach sądownictwa, policji, edukacji i ochrony zdrowia. Pakiet reform jest odpowiedzią na oburzenie opinii publicznej po niedawnych procesach karnych, w tym sprawie Mazan z udziałem Gisèle Pelicot, skandalu z nadużyciami Le Scouarnec oraz porwaniu i morderstwie 11-letniej Lyhanny w departamencie Gers 4 czerwca 2026 r. Sprawy te ujawniły systemowe braki w rozpatrywaniu zgłoszeń we Francji, gdzie badania Instytutu Polityk Publicznych wykazały, że 94% zawiadomień o gwałcie w 2024 r. zostało oddalonych bez wszczęcia postępowania.

Reformy sądownictwa i obowiązkowe zasady dochodzeń

Ustawa zawiera 67 ze 140 środków opracowanych w 2024 r. przez Coalition féministe et enfantiste loi intégrale. Zgodnie z nowymi przepisami, każdy sąd we Francji będzie musiał zatrudniać wyspecjalizowanych sędziów przeszkolonych w zakresie przemocy seksualnej. Ponadto sędziowie i śledczy będą zobowiązani do przeprowadzenia minimalnego zestawu czynności dochodzeniowych, co oznacza, że przed umorzeniem sprawy konieczne będzie przeszukanie telefonów i komputerów oraz formalne przesłuchanie podejrzanych. Laura Slimani, dyrektor projektów w Fondation des femmes, wyjaśniła intencje stojące za nowymi wymogami prawnymi.

To pierwszy raz, kiedy zamierzamy udzielić globalnej odpowiedzi na kwestię przemocy seksistowskiej i seksualnej w kraju, w tym wprowadzić środki, które dotkną systemu sprawiedliwości, aby wreszcie dostosował się on do specyfiki tej przemocy.

Ustawa rozszerza również nakazy ochrony na przypadki przemocy seksualnej poza związkami domowymi i ustanawia kazirodztwo jako autonomiczne przestępstwo, rozszerzając jego definicję prawną o kuzynostwo.

Debaty polityczne i spory budżetowe

Choć specjalna komisja parlamentarna pod przewodnictwem deputowanego Renaissance Christophera Weissberga przyjęła tekst jednogłośnie w zeszłym tygodniu przy wstrzymaniu się od głosu Zjednoczenia Narodowego, między wnioskodawcami a rządem utrzymują się napięcia. Deputowana ekologów Marie-Charlotte Garin, jedna z dziewięciu sprawozdawców tekstu, ostrzegła, że ustawodawcy oczekują większego zaangażowania ze strony ministerstw. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych sprzeciwiło się również wymogowi tworzenia dedykowanych jednostek specjalistycznych na komisariatach, proponując w zamian poprawkę utrzymującą model recepcji typu single-desk. Finansowanie pozostaje kolejnym punktem spornym. Rzeczniczka Osez le féminisme, Céline Piques, skrytykowała premiera Sébastiena Lecornu po tym, jak w jego artykule w Le Monde z 15 września stwierdzono, że 1,5 mld euro na inicjatywy antyprzemocowe i 2,6 mld euro na ochronę dzieci to środki już istniejące, a nie nowe fundusze.

Napięty kalendarz legislacyjny i planowane protesty

Debata w Zgromadzeniu Narodowym ma zakończyć się 9 października 2026 r., po czym tekst trafi do Senatu w trybie przyspieszonym. Ustawodawcy stoją przed napiętym terminem, ponieważ prace parlamentarne muszą zakończyć się do 28 lutego przed zbliżającą się kampanią wyborczą. Według danych Niezależnej Komisji ds. Kazirodztwa i Przemocy Seksualnej wobec Dzieci (CIVIISE), każdego roku we Francji 160 000 dzieci i około 277 000 kobiet doświadcza przemocy seksualnej.

Organizacje feministyczne wezwały do publicznej demonstracji w poniedziałek, 5 października 2026 r., która przejdzie od Ministerstwa Sprawiedliwości przy Place Vendôme do Zgromadzenia Narodowego, aby domagać się przyjęcia i pełnego sfinansowania ustawy.