Francis Halzen laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za badania w obserwatorium IceCube
Królewska Szwedzka Akademia Nauk przyznała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za rok 2026 Francisowi Halzenowi za wkład w prace obserwatorium IceCube oraz odkrycia dotyczące neutrin kosmicznych. Nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich.
Nagroda z fizyki za badania nad neutrinami
Królewska Szwedzka Akademia Nauk w Sztokholmie ogłosiła, że laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki za rok 2026 został Francis Halzen. Belgijsko-amerykański naukowiec otrzymał wyróżnienie za decydujący wkład w budowę obserwatorium neutrin IceCube oraz za odkrycie wysokoenergetycznych neutrin pochodzenia astrofizycznego. Badania Halzena prowadzone w placówce IceCube koncentrują się na wykrywaniu nieuchwytnych cząstek kosmicznych z głębi przestrzeni, co zapewnia metodę obserwacyjną do badania odległych procesów astrofizycznych. Nagroda z fizyki jest drugim wyróżnieniem naukowym ogłoszonym podczas tygodnia noblowskiego w 2026 roku. Halzen został wskazany jako jedyny laureat nagrody z fizyki podczas wtorkowej konferencji w Sztokholmie.
Harmonogram ogłoszeń noblowskich 2026
Okno ogłoszeń Nagrody Nobla w 2026 roku obejmuje okres od 5 do 12 października. Cykl rozpoczął się w poniedziałek 5 października, kiedy Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Zgromadzenie noblowskie doceniło tę trójkę badaczy za odkrycia związane z kanałami jonowymi sterowanymi światłem oraz rozwój optogenetyki. Po wtorkowym ogłoszeniu nagrody dla Halzena, harmonogram przewiduje na środę ogłoszenie Nagrody Nobla w dziedzinie chemii. W czwartek poznamy laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, w piątek Pokojowej Nagrody Nobla, a w kolejny poniedziałek nagrody w dziedzinie nauk ekonomicznych.
- Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel otrzymują Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny.
- Francis Halzen ogłoszony laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.
- Ogłoszenie Nagrody Nobla w dziedzinie chemii.
- Ogłoszenie Nagrody Nobla w dziedzinie literatury.
- Ogłoszenie Pokojowej Nagrody Nobla.
- Oficjalne ceremonie wręczenia nagród w rocznicę śmierci Alfreda Nobla.
Wartość finansowa i zasady podziału
Każda Nagroda Nobla w 2026 roku wiąże się z gratyfikacją finansową w wysokości 12 mln koron szwedzkich, co odpowiada około 1 mln euro. Zgodnie z regulaminem Fundacji Noblowskiej, pełna kwota trafia do jednego laureata, jeśli nagroda nie jest dzielona. Ponieważ Halzen jest jedynym laureatem w dziedzinie fizyki w tym roku, otrzymuje on pełną sumę 12 mln koron wraz z oficjalnym medalem i dyplomem. Wartość pieniężna pozostaje stała dla wszystkich dyscyplin ogłaszanych w Sztokholmie i Oslo.
Geneza i struktura instytucjonalna
Nagrody Nobla wywodzą się z ostatniej woli Alfreda Nobla, szwedzkiego chemika, inżyniera i przemysłowca, który wynalazł dynamit. Nobel sporządził testament w Paryżu w 1895 roku, rok przed śmiercią, przeznaczając swój ogromny majątek na nagrody dla osób, które w największym stopniu przysłużyły się ludzkości. Nagrody wręczono po raz pierwszy w 1901 roku, obejmując początkowo pięć kategorii: medycynę lub fizjologię, fizykę, chemię, literaturę oraz pokój. Współczesna lista sześciu kategorii uwzględnia Nagrodę w dziedzinie nauk ekonomicznych, która nie figurowała w pierwotnym testamencie. Została ona ustanowiona przez szwedzki bank centralny w 1968 roku dla uczczenia 300-lecia istnienia banku.
Ceremonie wręczenia nagród w grudniu
Oficjalne uroczystości wręczenia nagród laureatom za rok 2026 odbędą się 10 grudnia w Sztokholmie. Data ta przypada w rocznicę śmierci Alfreda Nobla w 1896 roku. Podczas grudniowej gali Halzen oraz pozostali laureaci odbiorą medale i dyplomy. Ceremonie te stanowią zwieńczenie cyklu noblowskiego, który rozpoczął się ogłoszeniami na początku października.
