Niemcy przechodzą na krajowy myśliwiec po upadku francusko-niemieckiego programu FCAS, pozostawiając Hiszpanię bez roli

Upadek flagowego programu

Najambitniejszy program obronny Europy, Future Combat Air System (FCAS), nie żyje. Uruchomiony w 2017 roku przez Angelę Merkel i Emmanuela Macrona, do którego później dołączyła Hiszpania, projekt miał na celu wprowadzenie do 2040 roku załogowego myśliwca szóstej generacji wraz z dronami i chmurą bojową, zastępując floty Eurofighter i Rafale. Po latach impasu kanclerz Niemiec Friedrich Merz i prezydent Francji uzgodnili w zeszłym tygodniu podczas szczytu UE-Bałkany w Czarnogórze, że przemysłowego impasu nie da się przełamać.

„Prezydent Emmanuel Macron i ja naprawdę nie lekceważyliśmy tej kwestii francusko-niemieckiego samolotu bojowego.”

Główny spór dotyczył Dassault Aviation, która domagała się przywództwa nad projektem myśliwca i kontroli nad technologiami związanymi z francuskim odstraszaniem nuklearnym, przeciwko Airbusowi, który reprezentował interesy niemieckie i hiszpańskie i dążył do bardziej zrównoważonego podziału pracy i własności intelektualnej. Francja wymagała również samolotu zdolnego do operowania z lotniskowców i przenoszenia broni jądrowej, podczas gdy Niemcy potrzebowały konwencjonalnego myśliwca lądowego dla Luftwaffe.

Szybki zwrot Niemiec

W ciągu kilku dni od anulowania, Airbus Defence and Space przedstawił niemieckiemu ministerstwu obrony propozycję o nazwie Team Gen 6. Konsorcjum skupia osiem firm: niemiecki oddział Airbusa, MBDA, Hensoldt, Diehl Defence, Liebherr, MTU Aero Engines, Rohde & Schwarz i Autoflug. Grupa poinformowała kanclerza Merza i ministra obrony Borisa Pistoriusa listownie o zamiarze opracowania myśliwca szóstej generacji.

„Nie chcemy opracowywać niemieckiej kopii FCAS.”

Sojusz naciska na decyzję polityczną i zobowiązania finansowe ze strony Berlina. Plan zakłada prostszy, mniej złożony samolot niż koncepcja FCAS. Michael Schöllhorn, niemiecki dyrektor generalny Airbus Defence and Space z siedzibą w Taufkirchen, podobno jest siłą napędową inicjatywy. Oczekuje się, że konsorcjum sformalizuje swoje uruchomienie podczas targów lotniczych ILA Berlin.

Marginalizacja Hiszpanii

Hiszpania dołączyła do FCAS w 2019 roku, zobowiązując się do pokrycia jednej trzeciej kosztów, przekazując ponad 2 mld euro za pośrednictwem Indry, ITP, Sener i innych krajowych firm. Rząd w Madrycie przedstawił wejście jako udział „na równych prawach”. Ta równość wyparowała, gdy program został zakończony. Belén Gualda, prezes państwowej spółki holdingowej SEPI i największego akcjonariusza Indry, powiedziała hiszpańskiemu Kongresowi, że o anulowaniu dowiedziała się z mediów i nie rozmawiała jeszcze z Indrą.

„Myślę, że to złe wieści, bardzo niepokojące dla Europy i dla strategicznej autonomii Europy. W tym przypadku interesy przemysłowe zostały postawione ponad interesami bezpieczeństwa i obrony Europy.”

Hiszpańska minister obrony nazwała wynik „porażką” dla Europy i wezwała do szerszej refleksji nad wspólnymi programami obronnymi. Hiszpania musi teraz wymienić swoją flotę F-18, zanim samoloty osiągną koniec swojego okresu eksploatacji. Poleganie wyłącznie na Eurofighterze czwartej generacji pozostawiłoby siły powietrzne z przestarzałym wyposażeniem.

Co pozostaje i co dalej

Merz podkreślił na targach ILA Berlin, że „prawdziwy rdzeń” FCAS przetrwa jako „system systemów” – francusko-niemiecki projekt skupiający się na chmurze bojowej łączącej w czasie rzeczywistym samoloty, drony, satelity i czujniki. Ministrowie obrony obu krajów mają dopracować plan do rady ministerialnej w Niemczech w lipcu. Załogowy myśliwiec jest jednak stracony.

Niemcy badają teraz kilka ścieżek: krajowy myśliwiec Team Gen 6, przyłączenie się do brytyjsko-włosko-japońskiego programu GCAP, który opracowuje Tempesta, lub zakup dodatkowych amerykańskich F-35. Berlin rozgląda się również za Hiszpanią i Szwecją jako potencjalnymi partnerami dla myśliwca kierowanego przez Airbusa, podczas gdy Dassault zamierza kontynuować samodzielny rozwój Rafale. Upadek FCAS pozostawia europejski krajobraz przemysłu obronnego bardziej rozdrobnionym niż w jakimkolwiek momencie od czasu powstania programu.