Szczyt kosmiczny w Paryżu: 20 mld euro na inwestycje i dążenie Europy do autonomii

Suwerenne zdolności i otwarcie szczytu

Urzędnicy, astronauci, naukowcy i liderzy branży z około 120 krajów zebrali się w środę w paryskim Grand Palais na otwarciu dwudniowego Międzynarodowego Szczytu Kosmicznego. Prezydent Francji Emmanuel Macron ogłosił około 50 inicjatyw o łącznej wartości 20 mld euro, które mają wzmocnić europejską suwerenność w kosmosie. Francuski minister szkolnictwa wyższego, badań i przestrzeni kosmicznej Philippe Baptiste stwierdził, że nakłady na ten sektor pozostają jedną z niewielu rosnących pozycji w budżecie Francji. Choć SpaceX i Blue Origin nie wzięły udziału w wydarzeniu pod naciskiem administracji Donalda Trumpa, w sesjach uczestniczyli przedstawiciele NASA, innych amerykańskich korporacji oraz międzynarodowi badacze.

Macron odniósł się do szczytu w oświadczeniu opublikowanym w serwisie X:

Europa bierze swój los we własne ręce, także w kosmosie.

Dysproporcje na rynku startów i kontrakty komercyjne

Globalny sektor kosmiczny osiągnął wartość blisko 600 mld dolarów według danych OECD, a ponad 50% światowej infrastruktury zależy od usług satelitarnych. Choć 109 państw wysyła obecnie satelity na orbitę, działalność startowa pozostaje skoncentrowana w rękach niewielkiej liczby dostawców. Amerykańscy operatorzy odpowiadali w ubiegłym roku za 55% startów orbitalnych, Chiny za 28%, a europejskie rakiety za 2%. Samo SpaceX przeprowadziło 60% wszystkich startów orbitalnych na świecie.

Podczas szczytu komercyjny dostawca usług startowych Arianespace zawarł umowę z Amazon Leo, oddziałem Amazon zajmującym się internetem satelitarnym i głównym komercyjnym klientem rakiety Ariane 6. Amazon Leo zamówił sześć dodatkowych startów Ariane 6, zwiększając swoje zobowiązanie do 24 misji. Podczas szczytu zaprezentowano również aktywność start-upów, w tym niemiecki Isar Aerospace, który wystrzelił pojazd suborbitalny z Norwegii, oraz francusko-niemiecki The Exploration Company, który pozyskał 450 mln euro.

Dziesięcioletnia mapa drogowa lotów załogowych

Dyrektor generalny Europejskiej Agencji Kosmicznej Josef Aschbacher przedstawił europejskim ministrom ds. kosmicznych propozycję finansową podczas zamkniętego spotkania w środę wieczorem. Aschbacher nakreślił cel inwestycyjny w wysokości 10 mld euro w ciągu dziesięciu lat, czyli 1 mld euro rocznie, aby ustanowić europejską autonomię w załogowych lotach kosmicznych i eksploracji. ArianeGroup wskazała, że rakieta nośna Ariane 6 może zostać przystosowana do transportu załogowego.

Aschbacher zwrócił się do zgromadzonych ministrów w sprawie strategicznego kierunku Europy:

Czy będziemy pasażerami, czy pilotami?

Szacunki ESA wskazują, że poleganie na zagranicznych dostawcach lotów kosztowałoby 5 mld euro w ciągu dekady, nie dając przy tym kontroli operacyjnej nad zezwoleniami na loty. Inwestycje bezpośrednio w programy krajowe pozwoliłyby natomiast utrzymać miejsca pracy i zdolności produkcyjne w europejskim przemyśle.

Misje orbitalne i konstelacje satelitarne

Podczas szczytu w Paryżu państwa europejskie rozszerzyły partnerstwa w zakresie załogowych lotów kosmicznych poprzez dwustronne porozumienie między Francją a amerykańskim deweloperem prywatnych stacji kosmicznych, firmą Vast. W ramach ustaleń francuski astronauta Thomas Pesquet będzie dowodził misją PAM-6 na Międzynarodową Stację Kosmiczną w 2027 roku, która potrwa 15 dni. W skład załogi wejdą astronauci z Grecji i Czech, a francuski astronauta rezerwowy ESA Arnaud Prost dołączy do załogi podczas inauguracyjnego lotu stacji orbitalnej firmy Vast. Pesquet odbył już wcześniej dwa długoterminowe pobyty na ISS, gdzie obecnie przebywa francuska astronautka Sophie Adenot.

Europa rozwija również konstelację Iris2, sieć bezpiecznej komunikacji obejmującą 27 państw, która ma stać się operacyjna do 2030 roku. Sieć ma wyeliminować zależność od usług komercyjnych, takich jak Starlink firmy SpaceX, po ograniczeniach operacyjnych na Ukrainie oraz wstrzymaniu dostępu do zdjęć satelitarnych przez amerykańskie firmy Planet Labs i Vantor podczas konfliktu z udziałem Iranu. Tymczasem firma Satellogic z siedzibą w Argentynie sfinalizowała umowę na dostawę dwóch satelitów obserwacyjnych wysokiej rozdzielczości dla Portugalii.