OpenAI ogłasza rozwiązanie równań Naviera-Stokesa przy użyciu 10 000 agentów AI, naukowcy kwestionują pierwszeństwo

Ogłoszenie dowodu i skala obliczeń

OpenAI ogłosiło 8 września 2026 r., że nieudostępniony publicznie system sztucznej inteligencji rozwiązał problem istnienia i gładkości rozwiązań równań Naviera-Stokesa, jeden z sześciu nierozwiązanych problemów milenijnych wymienionych przez Instytut Matematyczny Claya. Firma wykorzystała około 10 000 działających jednocześnie agentów AI w ciągu 88 godzin między 1 a 5 września 2026 r., aby stworzyć 100-stronicowy dowód analityczny. Obliczenia wygenerowały 2,7 mln wiadomości i około 130 mld tokenów, a koszty obliczeniowe wyniosły miliony dolarów. Następnie OpenAI użyło modelu GPT-6 Astra do sformalizowania i zweryfikowania argumentacji w asystencie dowodów Lean w ciągu kolejnych 17 godzin pracy. Mark Chen, dyrektor ds. badań w OpenAI, opisał wynik jako demonstrację zautomatyzowanego rozumowania matematycznego.

To znaczący kamień milowy dla badań nad AI, a obietnica dla świata jest taka, że odpowiedź na jeszcze trudniejsze pytania stanie się możliwa.

Roszczenie matematyczne i Nagroda Milenijna

Sformułowane w XIX wieku przez Henriego Naviera i George'a Gabriela Stokesa równania opisują ruch płynów, takich jak woda i powietrze, stanowiąc podstawę prognozowania pogody, aerodynamiki oraz analizy przepływu krwi. Instytut Matematyczny Claya zaoferował w 2000 r. nagrodę w wysokości 1 mln dolarów za rygorystyczny dowód ustalający, czy gładkie przepływy płynów mogą prowadzić do powstania osobliwości lub nieskończonych prędkości w skończonym czasie. OpenAI stwierdziło, że jego dowód wykazuje, iż początkowo gładki płyn w spoczynku rozwija osobliwość w skończonym czasie pod wpływem zewnętrznej gładkiej siły, co odnosi się do punktów C i D oficjalnego sformułowania. Firma opublikowała opracowanie, dokument PDF oraz formalizację w Lean na GitHubie 8 września 2026 r., ale zaznaczyła, że nie będzie ubiegać się o Nagrodę Milenijną w wysokości 1 mln dolarów. Zewnętrzni matematycy nie zweryfikowali jeszcze niezależnie dowodu, co jest procesem recenzji trwającym zazwyczaj miesiące.

Spór o pierwszeństwo i zarzuty badaczy

Ogłoszenie nastąpiło po publicznym wyzwaniu rzuconym przez profesora matematyki z New York University, Tristana Buckmastera, oraz badacza z Anthropic, Levanta Alpöge, którzy niezależnie badali ten problem. 15 sierpnia 2026 r. Buckmaster i Alpöge osiągnęli postęp w pracach nad równaniami Naviera-Stokesa, opierając się na metodach opracowanych przez hiszpańskich matematyków Diego Córdobę z ICMAT oraz Luisa Martíneza-Zoroę z CUNEF University. Laureat Medalu Fieldsa, Terence Tao, ocenił wcześniejszą pracę jako znaczące osiągnięcie bez oczywistych przeszkód uniemożliwiających jej rozszerzenie na równania Naviera-Stokesa. Na kilka godzin przed publikacją artykułu przez OpenAI, Buckmaster opublikował oświadczenie, w którym zarzucił firmie, że rozpoczęła projekt dopiero po uzyskaniu informacji o ich prywatnych, nieopublikowanych badaniach. Buckmaster zauważył, że wraz z Alpöge korzystali z narzędzi OpenAI, w tym Codex i GPT-5.6 Sol, do tworzenia szkiców pracy i zakwestionował, czy dane z ich prywatnych sesji wpłynęły na model OpenAI.

To prawda, że zajęliśmy się tym, ponieważ w zeszłym tygodniu w internecie pojawiły się plotki, że modele Anthropic rozwiązały problem milenijny, a my byliśmy ciekawi, czy nasze też potrafią to zrobić.

Pytania o dostęp do danych i kolejne kroki

W swoim oświadczeniu Buckmaster opisał, jak pytał OpenAI, czy firma trenowała swoje modele na prywatnych sesjach w Codexie zawierających wstępne koncepcje. OpenAI stwierdziło, że model nie uzyskiwał bezpośredniego dostępu do prywatnych danych użytkowników podczas obliczeń, ale przyznało, że zanonimizowane dane z platformy mogły przyczynić się do szerszego trenowania modelu. Sebastien Bubeck, badacz z OpenAI, stwierdził, że budżet obliczeniowy dla uruchomienia 10 000 agentów przekroczył zasoby przeznaczone na wcześniejsze projekty matematyczne tysiąckrotnie. OpenAI wyjaśniło, że podczas gdy Buckmaster i Alpöge badali wariant równania bez wymuszenia, dowód OpenAI opiera się na zewnętrznie przyłożonej gładkiej sile. Społeczność matematyczna musi teraz ocenić, czy ta osobliwość w przepływie wymuszonym spełnia dokładne warunki wymagane przez Instytut Matematyczny Claya.