Francuskie związki zawodowe wspierają strajk uczniów przeciwko warunkom w szkołach i cięciom budżetowym

Mobilizacja w całym kraju

Francuscy uczniowie szkół średnich oraz związki zawodowe nauczycieli organizują we wtorek, 6 października 2026 r., ogólnokrajowy dzień akcji, protestując przeciwko warunkom w klasach, brakom kadrowym oraz procedurze rekrutacyjnej Parcoursup. Manifestacje zaplanowano w całej Francji, a główny marsz w Paryżu ma się rozpocząć o 14:00 na placu Republiki. W regionie paryskim około 200 szkół średnich pozostanie zamkniętych w ramach środków ostrożności. Grupy uczniowskie zorganizowały demonstracje w miastach takich jak Lyon, Lille, Marsylia, Tuluza, Bordeaux, Rennes i Strasburg. Kilka związków zawodowych sektora edukacji przyłącza się do akcji, ogłaszając strajki, co rozszerza zakres uczniowskich protestów.

Eskalacja niepokojów i działania policji

Wtorkowa mobilizacja następuje po prawie dwóch tygodniach protestów, które nasiliły się w poniedziałek, obejmując 589 szkół. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że poniedziałkowe działania doprowadziły do 984 aresztowań, a 65 policjantów zostało rannych. Dane Ministerstwa Sprawiedliwości wskazują, że od początku protestów policja zatrzymała 5060 osób, przy czym nieletni stanowią 87% wszystkich aresztowanych. Wobec 1802 osób wszczęto formalne postępowania sądowe. Minister sprawiedliwości Gérald Darmanin oszacował szkody w szkołach i przestrzeni publicznej na kilka milionów euro, zapowiadając, że rodzice skazanych nieletnich będą w miarę możliwości pociągani do odpowiedzialności finansowej.

Napięcie wzrosło po incydencie w Lens, gdzie 15-letni uczeń stracił dłoń, gdy oddział prewencji wystrzelił granat hukowy w stronę zgromadzenia. Organ nadzoru policji IGPN wszczął dochodzenie w sprawie działań oddziału. Lider lewicy Jean-Luc Mélenchon z partii La France Insoumise oskarżył policję o nadużycie władzy, stwierdzając, że liczba aresztowań przewyższyła dane z okresu niepokojów w maju 1968 r. Przedstawiciele rządu oskarżyli Mélenchona o polityczne wykorzystywanie sytuacji.

Propozycje rządu i ograniczenia budżetowe

Premier Sébastien Lecornu interweniował w niedzielę wieczorem, instruując ministrów, aby przygotowali konkretne środki dotyczące warunków w szkołach. Jego dyrektywa wymaga planów przyspieszenia zastępstw za odwołane lekcje, dostosowania budynków do letnich fal upałów oraz zwiększenia przejrzystości systemu Parcoursup. Minister edukacji Édouard Geffray spotkał się w piątek z przedstawicielami uczniów, jednak rozmowy nie zapobiegły strajkom. Lecornu oświadczył, że wstępne decyzje, finansowanie i harmonogramy zostaną ustalone przed końcem października.

Ustępstwa następują po przedłożeniu parlamentowi w czwartek, 1 października 2026 r., projektu budżetu na 2027 rok. Rząd dąży do zmniejszenia deficytu publicznego z szacowanych 5,4% PKB w 2026 r. do 5,0% w 2027 r. zgodnie z unijnymi regułami fiskalnymi. Budżet zakłada ograniczenie wydatków o 54 mld euro, w tym 5,5 mld euro cięć w systemie emerytalnym oraz redukcje w opiece zdrowotnej i administracji lokalnej. Eileen Keller z Instytutu Francusko-Niemieckiego w Ludwigsburgu opisała plan dziennikarzom.

Stagnacja gospodarcza i rosnące bezrobocie

Protesty zbiegają się w czasie z osłabieniem wskaźników gospodarczych we Francji. Produkt Krajowy Brutto skurczył się o 0,2% w pierwszym kwartale 2026 r. i pozostał w stagnacji w drugim kwartale. Spread rentowności między francuskimi a niemieckimi obligacjami skarbowymi osiągnął w poniedziałek około 140 punktów bazowych, w porównaniu z poziomem poniżej 90 punktów bazowych na początku września. Prezes federacji pracodawców Patrick Martin skrytykował kierunek fiskalny rządu.

Nie ma już wzrostu gospodarczego.

Dane agencji statystycznej INSEE pokazują, że ogólne bezrobocie wzrosło z 7,4% do 8,3% po rozwiązaniu parlamentu latem 2024 r. Bezrobocie wśród młodzieży w wieku od 15 do 24 lat wzrosło z 18,0% w drugim kwartale 2024 r. do 21,6% w drugim kwartale 2026 r. Sondaż Odoxa wykazał, że 90% respondentów patrzy na przyszłość gospodarczą Francji sceptycznie, co stanowi najwyższy poziom pesymizmu od 2006 r.