Deco proponuje 18 rozwiązań mieszkaniowych, w tym trzyletni limit czynszów w strefach wysokiego popytu

Pakiet rozwiązań

Portugalskie Stowarzyszenie Ochrony Konsumentów (Deco) przedstawiło we wtorek, 10 listopada 2026 r., 18 propozycji mieszkaniowych rządowi, parlamentowi oraz prezydentowi António José Seguro. Propozycje podzielono na trzy horyzonty czasowe: sześć krótkoterminowych (do 12 miesięcy), dziewięć średnioterminowych (od roku do czterech lat) oraz trzy długoterminowe (od pięciu do dziesięciu lat). Deco wskazuje, że celem jest uczynienie mieszkalnictwa bardziej sprawiedliwym, przystępnym cenowo i zrównoważonym, przy jednoczesnej ochronie obecnych najemców i zwiększeniu podaży lokali.

Czynsze i rynek

Deco zwraca uwagę na rosnące czynsze. W drugim kwartale 2026 r. mediana czynszu dla nowych umów wyniosła w Portugalii 10,17 euro za metr kwadratowy, a w Lizbonie 17,79 euro. W przypadku mieszkania o powierzchni 80 metrów kwadratowych oznacza to koszt odpowiednio około 814 euro i 1423 euro miesięcznie. Czynsze w nowych umowach wzrosły w skali roku o 10,2%, a młodzi ludzie wyprowadzają się od rodziców średnio w wieku 28,9 lat. Najbardziej dotknięte grupy to gospodarstwa domowe o niskich i średnich dochodach oraz najemcy.

Portugalia10,17

Lizbona17,79

Portugalia

10.17 EUR za m²

Lizbona

17.79 EUR za m²

Dane z tekstu artykułu

Rozwiązania krótkoterminowe dla najemców i wynajmujących

Deco postuluje tymczasowe ograniczenie wzrostu czynszów w nowych umowach na trzy lata w strefach wysokiego popytu mieszkaniowego, z inflacją jako punktem odniesienia. Stowarzyszenie domaga się również egzekwowania limitów kaucji i przedpłat, ukrócenia praktyk zawierania kolejnych umów w celu ominięcia przepisów o odnowieniu najmu oraz doprecyzowania zasad najmu przejściowego i wynajmu pokoi. Przed eksmisją z powodu niepłacenia czynszu najemca powinien otrzymać powiadomienie i termin na uregulowanie zaległości, przy obowiązkowej bezpłatnej mediacji.

Stowarzyszenie proponuje także Fundusz Gwarancji Czynszowych, który wypłacałby wynajmującym do sześciu miesięcy zaległości, gdy najemca udowodni brak możliwości płatności. Najemca spłacałby fundusz w ciągu maksymalnie 36 miesięcy, w zależności od dochodów. Jak podaje Diario de Noticias, fundusz byłby finansowany ze środków publicznych i prywatnych, przy niewielkim wkładzie uczestniczących wynajmujących, a Deco traktuje to jako zaliczkę finansową, a nie dotację. Deco podkreśla, że wynajmujący czekają średnio 10 miesięcy na eksmisję.

„Przede wszystkim brakuje przystępnej cenowo podaży.”

Podatki, wsparcie i odliczenie z 2011 roku

Deco proponuje przywrócenie i rozszerzenie odliczenia od podatku dochodowego (IRS) odsetek od kredytów hipotecznych na dom stały, niezależnie od daty zawarcia umowy, w tym dla umów podpisanych po 31 grudnia 2011 r. Warto przypomnieć, że za rządów Pedro Passosa Coelho, po programie pomocowym trojki (2011–2014), stopa odliczenia spadła z 30% do 15% kosztów kwalifikowanych, z rocznym limitem odsetek na poziomie 296 euro. Umowy podpisane do 31 grudnia 2011 r. zachowały to prawo, podczas gdy umowy zawarte od 1 stycznia 2012 r. nie mają takiego odliczenia. Deco proponuje również rozszerzenie nadzwyczajnego wsparcia czynszowego dla gospodarstw domowych, których wskaźnik obciążenia przekracza 35%, przyznawanego automatycznie, oraz podniesienie odliczenia czynszu w IRS do 1000 euro od 2027 r., indeksowanego corocznie o inflację.

Podaż i przejrzystość

Deco zauważa, że mieszkalnictwo publiczne stanowi tylko około 2% zasobów. Spis powszechny z 2021 r. wykazał około 723 tys. pustostanów, co stanowi blisko 12% zasobów, choć nie wszystkie nadają się do zamieszkania. Stowarzyszenie domaga się publikacji listy pustostanów należących do państwa wraz z ich przeznaczeniem i harmonogramem udostępnienia na wynajem przystępny cenowo, a także corocznego raportu o mieszkalnictwie i publicznego panelu dla każdej gminy monitorującego program 1st Right oraz Krajowy Plan Odbudowy i Odporności (PRR).

Krótkoterminowe (do 12 miesięcy)6

Średnioterminowe (1 do 4 lat)9

Długoterminowe (5 do 10 lat)3

Krótkoterminowe (do 12 miesięcy)

6

Średnioterminowe (1 do 4 lat)

9

Długoterminowe (5 do 10 lat)

3

Dane z tekstu artykułu

Krytyka i otwarte pytania

Diario de Noticias podaje, że Paulo Fonseca, doradca strategiczny Deco, odpowiedział na pytania gazety na piśmie. Deco odrzuca argument, że limit czynszów zmniejszyłby podaż i twierdzi, że środek ten nie zamroziłby czynszów. Według tego samego raportu, Deco spotyka się z krytyką sektora i sprzeciwem rządu.

„To nie jest zamrożenie: wynajmujący zachowuje realną wartość czynszu.”