Protesty mieszkaniowe w Portugalii: tysiące ludzi przed parlamentem, rośnie krytyka działań policji

Tysiące osób przed parlamentem

Kilka tysięcy osób zebrało się we wtorek, 27 października, przed Zgromadzeniem Republiki w Lizbonie, podczas gdy ustawodawcy debatowali nad planami wydatków centroprawicowego rządu na 2027 rok. Organizatorzy wiecu przekazali, że w okolicy zgromadziło się kilka tysięcy osób, a policja nie podała szacunków dotyczących liczby uczestników. Demonstranci, głównie w wieku 20 i 30 lat, skandowali, śpiewali i grali na bębnach przed budynkiem. Protestujący zapowiedzieli, że będą kontynuować marsze do czasu dymisji rządu i wezwali związki zawodowe do przyłączenia się do strajku zaplanowanego w Hiszpanii na 11 listopada. Demonstracje odbyły się również w innych dużych miastach Portugalii, a obywateli zachęcano do udziału w ogólnokrajowych marszach zaplanowanych na 14 listopada.

Interwencje policji i obrażenia

Napięcie wzrosło po tym, jak w niedzielę, 25 października, policja zlikwidowała obozowiska rozstawione przez aktywistów mieszkaniowych w Lizbonie i Porto. Policja poinformowała o 11 osobach z drobnymi obrażeniami w obu operacjach, w tym o trzech funkcjonariuszach, podczas gdy grupa aktywistów Casa para Viver podała, że poszkodowanych zostało 60 osób. W poprzednich dniach policja rozpędziła podobne protesty na głównych placach stolicy, używając pałek i psów. Portugalski organ nadzorczy ds. spraw wewnętrznych, IGAI, wszczął dochodzenie w sprawie tych działań, a prokuratorzy rozpoczęli odrębne śledztwo dotyczące zachowania funkcjonariuszy. Przemawiając we wtorek w parlamencie, premier Luis Montenegro bronił działań policjantów jako zgodnych z zasadami "konieczności, proporcjonalności i adekwatności".

Koszty mieszkań i czynsze

Niezadowolenie wynika z oficjalnych danych. Raport UE opublikowany pod koniec 2025 roku wskazał, że średni wzrost kosztów mieszkaniowych w Europie wyniósł 60,5% w latach 2015–2025, podczas gdy w Portugalii w tym samym okresie osiągnął 147%, co stanowi trzeci najwyższy wynik po Węgrzech i Litwie. Według Narodowego Instytutu Statystycznego, agencji rządowej, ceny mieszkań wzrosły o prawie 20% między pierwszym kwartałem 2025 roku a pierwszym kwartałem 2026 roku. Rząd podaje, że czynsze wzrosły o 68% od 2020 roku. Zagraniczni nabywcy i fundusze inwestycyjne również podbili ceny, a turystyka sprawiła, że wiele mieszkań w centrach miast stało się lokalami na wynajem krótkoterminowy.

Średnia UE60,5%

Portugalia147%

Średnia UE

60.5 %

Portugalia

147 %

Dane z tekstu artykułu

Głosy z placu

Erica Rodrigues, 39-letnia aktorka, stwierdziła, że kryzys dotyka zarówno młodsze, jak i starsze pokolenia, kierując swoje słowa do rządu.

„Gratuluję temu rządowi cyrku, który urządził w ostatnim czasie. Wykonał fatalną pracę.”

Gabriel Pais, 30-latek, przedstawił żądanie wprost, zauważając, że jednopokojowe mieszkania w Lizbonie kosztują zazwyczaj 1500 euro miesięcznie w kraju, gdzie minimalne wynagrodzenie wynosi 920 euro brutto.

„Walczymy o prawo do dachu nad głową.”

Hugo Silva, 49-letni asystent sprzedawcy, powiedział, że czuje oburzenie i chce bronić swoich praw. Joao Martins, 39-letni bezrobotny, opisał protestujących jako osoby "walczące o godne i przystępne cenowo mieszkania dla wszystkich", demonstrujące również w obronie prawa do protestu. Laura Andre, 20-letnia studentka z Lizbony, mieszka z rodzicami i pragnie własnego domu oraz przyszłości.

Reakcja rządu i kolejne kroki

Mniejszościowy centroprawicowy rząd stoi w obliczu żądań wycofania projektu ustawy, która przyspieszyłaby eksmisje i zniosła limity czynszów dla nowych umów. Ustawa przeszła pierwsze czytanie po tym, jak skrajnie prawicowa partia Chega wstrzymała się od głosu. Prezydent António José Seguro, którego urząd ma charakter głównie ceremonialny, zwołał Radę Stanu, organ doradczy, na spotkanie w tygodniu rozpoczynającym się 2 listopada 2026 roku w sprawie protestów. Rząd obniżył podatki od nowego budownictwa, ograniczył wynajem krótkoterminowy i obiecał 145 000 nowych mieszkań, choć przyznaje, że efekty nie będą natychmiastowe. Kolejne daty to strajk w Hiszpanii 11 listopada oraz ogólnokrajowe marsze 14 listopada.