Dangote i przywódcy afrykańscy rozpoczynają budowę rafinerii w Lamu za 16 mld USD, mimo sądowego nakazu wstrzymania prac

Ceremonia rozpoczęcia projektu w Lamu

30 września 2026 r. prezydent Kenii William Ruto gościł w hrabstwie Lamu czterech innych afrykańskich przywódców oraz byłego prezydenta Nigerii Oluseguna Obasanjo, aby zainicjować budowę rafinerii ropy naftowej o wartości 16 mld USD. W wydarzeniu w Mokowe wzięli udział przywódcy Ugandy, Etiopii, Togo i Beninu, a delegacje z Burundi, Rwandy, Sudanu Południowego i Tanzanii reprezentowały swoje rządy. Ruto określił przedsięwzięcie mianem arcydzieła infrastruktury Afryki Wschodniej. Obiekt, znany jako Dangote East Africa Petroleum Refinery and Petrochemicals SEZ, ma przetwarzać 700 tys. baryłek ropy naftowej dziennie. Aliko Dangote wybrał Lamu zamiast wcześniej planowanej lokalizacji w Tandzie w Tanzanii, ponieważ oceny techniczne potwierdziły, że Lamu oferuje głębsze wody, bezpośredni dostęp do głębin morskich oraz warunki gruntowe zdolne do utrzymania ciężkich jednostek przemysłowych.

Finansowanie, struktura kapitałowa i regionalne dostawy ropy

Projekt działa w ramach wspólnej struktury kapitałowej, w której Grupa Dangote posiada 70% udziałów, a rządy regionalne resztę. Uczestniczącym rządom, w tym Kenii i Rwandy, zaoferowano warunki pozwalające na rozłożenie płatności kapitałowych na cztery lata. Aby zapewnić surowiec dla planowanej przepustowości 700 tys. baryłek dziennie, zakład będzie pozyskiwał ropę od sąsiednich producentów z Afryki Wschodniej. Uganda zamierza dostarczać ropę przez Tanzanię, a Sudan Południowy eksportuje swoją produkcję przez Sudan. Regionalna inicjatywa zbiegła się w czasie z oddzielną ofertą publiczną o wartości 1,6 mld USD dla rafinerii Dangote w pobliżu Lagos w Nigerii, która ma zakończyć się 13 października 2026 r.

Dynamika handlu i samowystarczalność kontynentu

Dangote zauważył, że regionalne zużycie paliw w Afryce Wschodniej już teraz przewyższa planowaną dzienną produkcję rafinerii wynoszącą 700 tys. baryłek. Przemawiając do dziennikarzy w Nairobi 29 września, Dangote argumentował, że krajowe rafinowanie rozwiązuje fundamentalną nierównowagę, w której gospodarki afrykańskie eksportują surowce po znacznie obniżonych cenach i odkupują gotowe paliwa po pełnych cenach rynkowych.

Największym problemem jest to, że eksportujemy surowce za może 5% lub 10% ich wartości, a potem kończymy kupując je z powrotem za 100% ich wartości.

Stwierdził, że rafinacja węglowodorów w Afryce utrzymuje zatrudnienie w sektorze przetwórczym na kontynencie, zamiast eksportować miejsca pracy za granicę. Przy budowie trwającej od 30 do 40 miesięcy, Dangote przewiduje, że obiekt pomoże większości krajów afrykańskich osiągnąć samowystarczalność w zakresie rafinowanych produktów naftowych do 2030 r.

Spory o grunty i tymczasowe zawieszenie sądowe

Mimo uroczystej ceremonii projekt napotyka na opór prawny w Sądzie ds. Środowiska i Gruntów w Malindi. Pozew złożony przez 133 mieszkańców i rolników z Chandavai, obszaru w hrabstwie Lamu, twierdzi, że rafineria narusza ich prawa do ziemi przodków i rodzinne gospodarstwa. Powodowie wyrazili obawy dotyczące potencjalnych przymusowych wysiedleń i zniszczenia mienia bez ustalonego programu przesiedleń. Powołali się również na kenijskie przepisy dotyczące ochrony środowiska, które wymagają formalnych ocen oddziaływania na środowisko przed rozpoczęciem dużych inwestycji przemysłowych. 29 września 2026 r. sąd w Malindi wydał tymczasowe orzeczenie nakazujące wstrzymanie prac budowlanych do czasu rozprawy merytorycznej 14 października 2026 r. Przedstawiciele Dangote utrzymują, że postępowanie sądowe nie wpłynie na początkowy harmonogram projektu.