Nicușor Dan mówi: 'nie można walczyć z systemem, będąc jego głową', wzywa do reform bez anarchii i szybkiego utworzenia rządu

Inny rodzaj walki

Prezydent Rumunii Nicușor Dan, przemawiając podczas wizyty w Gdańsku w czwartek, przyznał, że u podstaw jego prezydentury leży pozorna sprzeczność: po dwóch dekadach walki z establishmentem politycznym, teraz nim kieruje. „20 lat walki z systemem – myślę, że to pewnik. Nie można walczyć z systemem, będąc jego głową” – powiedział. To stwierdzenie było bezpośrednią odpowiedzią dla zwolenników i krytyków, którzy oskarżali go o stanie się częścią tych samych struktur, którym się wcześniej sprzeciwiał.

Nie można walczyć z systemem, będąc jego głową.

Prezydent ujął bezpośrednie wyzwanie jako kwestię metody: jak przeprowadzić głęboką reformę instytucjonalną bez wywoływania niestabilności. „Pytanie brzmi, jak zreformować system bez wprowadzania tego kraju w anarchię. To jest misja, którą podjąłem” – dodał Dan, sygnalizując preferencję dla wyważonych, administracyjnych dźwigni nad konfrontacyjną retoryką poprzednich kampanii.

Pies, który szczeka, i pies, który gryzie

Aby zilustrować swoje podejście, Dan użył ostrej metafory. „Między psem, który szczeka, a psem, który gryzie, wolę psa, który gryzie. Między deklarowaniem, jak głośno będziemy reformować system (mamy wielu deklarujących) a faktycznym posiadaniem instrumentów do jego reformowania, zawsze, tak jak robiłem to w ratuszu w Bukareszcie, staram się postawić w pozycji posiadania tych instrumentów” – powiedział. Prezydent wytyczył w ten sposób granicę między polityką performatywną a cichym gromadzeniem narzędzi wykonawczych potrzebnych do trwałej zmiany.

Między psem, który szczeka, a psem, który gryzie, wolę psa, który gryzie.

Odniesienie Dana do jego kadencji burmistrza nie było przypadkowe: służyło jako dowód umiejętności poruszania się w biurokracji bez wywoływania załamania instytucjonalnego. Ukrytym przesłaniem było to, że reforma w jego ujęciu to powolny, administracyjny proces, a nie retoryczny spektakl.

Oczekiwanie na większość

Poza filozoficznymi uwagami Dan odniósł się do bezpośredniego politycznego impasu. „Oczekuję, że partie przyjdą do mnie z większością” – powiedział, przypominając konsultacje publiczne przeprowadzone dwa dni wcześniej. Wskazał, że z tych rozmów wyłoniło się co najmniej jedno rozwiązanie – rząd mniejszościowy popierany przez większość parlamentarną – ale podkreślił, że po dwóch miesiącach nieudanych prób odpowiedzialność spoczywa teraz na liderach partii, aby wypracowali stabilną formułę większościową.

Oczekuję, że partie przyjdą do mnie z większością.

Prezydent nawiązał do wcześniejszych desygnacji pana Tomaca i pana Veștei na kandydatów na premiera, które upadły po tym, jak niektórzy liderzy zmienili swoje stanowiska. „To rozsądne oczekiwanie nie spełniło się, ponieważ niektórzy liderzy zmienili zdanie” – zauważył, podkreślając niestabilność, która uniemożliwiła utworzenie nowego rządu od początku ostatniego kryzysu politycznego.

Prozachodnia jasność

Pośród rozmów o reformach i przepychanek koalicyjnych Dan nalegał na zachowanie wyraźnej granicy ideologicznej. „Bardzo ważne jest, abyśmy utrzymali, abyśmy wytyczyli linię demarkacyjną między prozachodnim a antyzachodnim i nie marnowali energii na wewnętrzne waśnie w ramach prozachodniej wizji” – argumentował. Ta linia, przypomniał swoim słuchaczom, była tą, której bronił nawet podczas kampanii wyborczej, gdy krytykował system.

Zapytany, czy głowa systemu może dostarczyć „uczciwej Rumunii”, którą obiecał wyborcom, Dan odpowiedział z ostrożnym optymizmem: „Tak, z czasem. Z czasem i bez wywoływania anarchii”. Odpowiedź ta zawierała centralne napięcie jego przesłania: zaangażowanie w transformację złagodzone obawą przed chaosem, jaki mogłyby przynieść gwałtowne zerwania.