Polska planuje cyfrowy rejestr oświadczeń majątkowych i kary do dwóch lat więzienia dla urzędników

Cyfrowy rejestr i architektura bezpieczeństwa

Rząd opublikował projekt ustawy o oświadczeniach majątkowych w oficjalnym wykazie prac legislacyjnych, szczegółowo opisując plany cyfryzacji procesu ujawniania majątku publicznego. Reforma eliminuje składanie dokumentów w formie papierowej i ustanawia jeden scentralizowany rejestr pod nazwą Centralny Rejestr Oświadczeń Majątkowych (CROM). Wszystkie oświadczenia składane przez osoby pełniące funkcje publiczne będą gromadzone, przetwarzane i przechowywane w tym elektronicznym repozytorium. Rejestr będzie działał jako element szerszego Systemu Rejestrów Państwowych (SRP) i zostanie zintegrowany z państwową siecią cyfrową. Ze względu na włączenie do sieci państwowej, repozytorium musi bezpośrednio spełniać krajowe standardy bezpieczeństwa danych.

CROM, jako kolejny rejestr funkcjonujący w ramach Systemu Rejestrów Państwowych (SRP), będzie podlegał ochronie wynikającej z przepisów Polityki Bezpieczeństwa Informacji dla SRP.

Konsolidacja rozproszonych przepisów

Głównym celem legislacji jest ujednolicenie i doprecyzowanie zasad prawnych regulujących ujawnianie majątku we wszystkich gałęziach administracji publicznej. Polskie wymogi dotyczące oświadczeń są obecnie rozproszone w 37 odrębnych aktach normatywnych, co powoduje stałe wątpliwości interpretacyjne wśród urzędników i organów kontrolnych. To rozdrobnienie utrudniało również skuteczny nadzór i przeprowadzanie systematycznych audytów majątkowych. Nowa ustawa ma kompleksowo uregulować zasady i procedury składania oświadczeń w jednym akcie prawnym. Wprowadza ona pełny i jednolity katalog osób podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu, ze szczególnym uwzględnieniem osób zajmujących eksponowane stanowiska publiczne.

Portal do składania oświadczeń i weryfikacja tożsamości

Oświadczenia majątkowe będą obsługiwane w całości online za pośrednictwem dedykowanej platformy teleinformatycznej o roboczej nazwie "oswiadczenia.gov.pl". Platforma będzie pełnić podwójną funkcję, umożliwiając osobom zobowiązanym elektroniczne składanie oświadczeń oraz pozwalając uprawnionym instytucjom na weryfikację, czy wymagane dokumenty zostały złożone. Użytkownicy będą musieli uwierzytelnić swoją tożsamość za pośrednictwem węzła krajowego przed uzyskaniem dostępu do systemu, korzystając z usług takich jak profil zaufany. Dodatkowo projekt ustawy czyni podanie numeru PESEL obowiązkowym elementem procesu składania oświadczenia, aby zapewnić dokładną identyfikację w rejestrach państwowych.

Kary sądowe i egzekwowanie przez CBA

Projekt ustawy stanowi, że wszystkie oświadczenia majątkowe będą składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Jeśli osoba opuszczająca stanowisko publiczne nie złoży oświadczenia końcowego, szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA) będzie mógł wystąpić do sądu o nałożenie formalnych sankcji. W takich przypadkach sąd może orzec grzywnę, karę ograniczenia wolności lub karę pozbawienia wolności do lat dwóch. Sąd może jednocześnie orzec zakaz zajmowania stanowisk publicznych na okres dwóch lat. Jeśli urzędnik złoży oświadczenie majątkowe zawierające nieprawdę lub dane niezgodne ze stanem faktycznym, sąd na wniosek szefa CBA może nałożyć grzywnę.