Szczyt klimatyczny COP31 w Antalyi: w agendzie paliwa kopalne i finansowanie transformacji

Szczyt i jego agenda

31. konferencja klimatyczna ONZ, znana jako COP31, odbywa się w Antalyi w Turcji w dniach 9–20 listopada. Turcja i Australia współprowadzą rozmowy, których celem jest ożywienie założeń Porozumienia paryskiego, podpisanego przez 196 krajów w 2015 roku. Przedstawiciele 197 stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu wynegocjują środki dotyczące redukcji emisji, finansowania klimatycznego i adaptacji, koncentrując się na transformacji energetycznej. Po raz pierwszy w ponad trzydziestoletniej historii szczytów klimatycznych prezydencja turecka umieściła zero odpadów i gospodarkę o obiegu zamkniętym wśród dziesięciu priorytetów swojej agendy działań. Nikt nie będzie prawnie zobowiązany do ograniczenia produkcji odpadów, ponieważ temat ten będzie realizowany poprzez dobrowolne koalicje, a nie negocjacje rządowe.

Rosnąca luka wobec limitu 1,5°C

Niedawny raport ONZ ostrzegł, że świat przekroczył już limit ocieplenia o 1,5°C wyznaczony w Porozumieniu paryskim. Portugalska minister środowiska powołała się na najnowszy raport Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska, który wskazuje, że emisje nadal rosną i zakłada redukcje o 18 proc. do 2030 roku oraz o 45 proc. do 2035 roku.

203018%

203545%

2030

18 %

2035

45 %

Dane z tekstu artykułu

Wcześniejsze ustalenia tego samego programu wskazują, że utrzymanie ocieplenia w granicach 1,5°C nie jest już możliwe, a krajowe zobowiązania, nawet jeśli zostaną w pełni zrealizowane, ograniczą emisje jedynie o 11 do 15 proc. Turcja zaproponowała, aby COP31 zatwierdził cel 35 proc. udziału energii elektrycznej w światowym zużyciu końcowym do 2035 roku, co popiera również Unia Europejska. UE planuje również ponowić wezwanie do potrojenia mocy energii odnawialnej i potrojenia finansowania adaptacji do 2035 roku, przy jednoczesnym odchodzeniu od paliw kopalnych w sposób, który określa jako sprawiedliwy, uporządkowany i zrównoważony.

Stanowisko Portugalii

Portugalska minister środowiska i energii, Maria da Graça Carvalho, będzie reprezentować kraj w drugim tygodniu obrad, podczas gdy sekretarz stanu ds. środowiska zajmie się pierwszym. W wywiadzie dla Agência Lusa powiedziała:

„Mamy cele, które są ważnymi celami, musimy je osiągnąć, dlatego musimy przejść od wielkich deklaracji do działania.”

Argumentowała, że Portugalia nie potrzebuje nowego, własnego celu, ponieważ burze, które wystąpiły na początku tego roku, wymusiły ponad trzykrotny wzrost finansowania na rzecz odporności i adaptacji. Jej resort zainwestował nieco ponad 1 mld euro w naprawy linii brzegowej, rzek, wałów przeciwpowodziowych i linii energetycznych. Będzie również odpowiedzialna za łączenie UE z Brazylią i Republiką Południowej Afryki oraz ma negocjować kwestie sprawiedliwej transformacji.

Żądania społeczeństwa obywatelskiego

Grupy ekologiczne wywierają presję na rząd, aby przyspieszył cel neutralności węglowej systemu energetycznego do 2040 roku. Greenpeace Portugal domaga się rewizji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu i proponuje redukcję zużycia gazu kopalnego o 77 proc. oraz ropy o 68 proc. do 2035 roku.

Gaz kopalny77%

Ropa68%

Gaz kopalny

77 %

Ropa

68 %

Dane z tekstu artykułu

Dyrektor organizacji, Toni Melajoki Roseiro, powiedział:

„Domagamy się rewizji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu, abyśmy mogli osiągnąć neutralność systemu energetycznego już w 2040 roku.”

Greenpeace chce również, aby Portugalia formalnie dołączyła do procesu Santa Marta, międzynarodowej inicjatywy mającej na celu przyspieszenie wycofywania paliw kopalnych, oraz stworzyła krajową mapę drogową z wyznaczonymi terminami zakończenia korzystania z ropy, gazu i węgla. Grupa argumentuje, że uniezależnienie się od paliw kopalnych mogłoby przynieść oszczędności rzędu siedmiu miliardów euro rocznie na imporcie. Koordynatorka ds. polityki i klimatu WWF Portugal, Bianca Mattos, stwierdziła, że Portugalia może wykorzystać swoje doświadczenie w zakresie energii odnawialnej, aby wpływać na inne kraje. Mattos dodała:

„Kluczowe jest budowanie odporności i bezpieczeństwa energetycznego, które nie zależą od paliw kopalnych.”

Mattos podkreśliła również, że dekarbonizacja systemów transportowych powinna być priorytetem, biorąc pod uwagę jej znaczący wpływ na kraj.

Pre-COP i oceany

13-letnia dziewczyna podniosła kwestię ostrzeżenia podczas spotkania pre-COP na Fidżi i Tuvalu, dwóch krajach najbardziej narażonych na podnoszenie się poziomu mórz. Oczekuje się, że stan oceanów otrzyma na COP31 więcej uwagi niż na jakiejkolwiek poprzedniej konferencji. Turcja zapowiedziała, że będzie pracować nad uruchomieniem Deklaracji z Antalyi w sprawie oceanów. Dyskusje obejmą również redukcję odpadów, ograniczenie emisji metanu oraz finansowanie klimatyczne, które wymieniane są wśród głównych tematów konferencji.