António Guterres wzywa do odejścia od paliw kopalnych na COP31, podczas gdy Macron, Merz i Meloni nieobecni w Antalyi

Paliwa kopalne w centrum rozmów

Szczyt klimatyczny ONZ w Antalyi, śródziemnomorskim kurorcie w Turcji, rozpoczął się w poniedziałek 9 listopada i potrwa dwa tygodnie. Wydarzenie odbywa się po roku pełnym fal upałów w Europie, śmiertelnych powodzi w Nepalu i wielkich pożarów w Indonezji. W środę 11 listopada Guterres powiedział zgromadzonym głowom państw, że paliwa kopalne muszą zostać wyeliminowane, oskarżając ich lobby o zniekształcanie nauki oraz opóźnianie decyzji i rozliczeń. Brazylia, gospodarz zeszłorocznego COP30, zaprezentowała we wtorek w Antalyi mapę drogową, czyli zestaw narzędzi dla krajów chcących odejść od paliw kopalnych. Prawie 200 państw zobowiązało się na COP28 w Dubaju w 2023 roku do rozpoczęcia takiej transformacji, jednak temat utknął w martwym punkcie, ponieważ kraje producenckie sprzeciwiają się jakimkolwiek bezpośrednim wzmiankom o ropie, węglu czy gazie, a COP30 zakończył się porozumieniem, które nie wymienia ich z nazwy.

„Przyspieszone odejście od paliw kopalnych jest niezbędne, aby ograniczyć przekroczenie progu globalnego ocieplenia o 1,5°C.”

Spalanie paliw kopalnych jest głównym motorem ocieplenia wywołanego przez człowieka. Opublikowane we wtorek badanie Global Carbon Budget przewiduje, że emisje z ich spalania spadną w tym roku o 0,4%, co jest spadkiem częściowo powiązanym z wpływem konfliktu w Iranie, który zdaniem naukowców jest niewystarczający do osiągnięcia globalnych celów klimatycznych. W poniedziałek prezydent Turcji, gospodarz szczytu, ogłosił odkrycie dwóch złóż ropy, podczas gdy debata nad wycofaniem się z paliw kopalnych trwała dalej.

Kalendarium pierwszych dni

Kluczowe wydarzenia zostały przedstawione poniżej. Według dziennikarzy AFP na miejscu, dostęp do centrum konferencyjnego jest utrudniony od poniedziałku, a poruszanie się po obiekcie sprawia trudności. Dokument przygotowawczy ONZ opublikowany pod koniec października wymienia 77 głów państw i rządów lub ich przedstawicieli, którzy mają zabrać głos w ciągu dwóch dni segmentu wysokiego szczebla.

Liderzy, których zabrakło

Lula, Erdoğan oraz Masoud Pezeshkian z Iranu znajdują się wśród liderów, którzy mają zabrać głos, a Lula został niedawno wybrany na nową kadencję w Brazylii. Burnham jest jedynym liderem G7 na liście mówców, podczas gdy szefowa UE Ursula von der Leyen bierze udział w szczycie. Rząd francuski poinformował, że Macron jest nieobecny, ponieważ 11 listopada przypada rocznica zawieszenia broni kończącego I wojnę światową, a 12 listopada weźmie on udział w szczycie w Dublinie. Według „El Periódico”, Merz i Meloni również opuszczają wydarzenie, aby nadać priorytet spotkaniom europejskim w Dublinie. Donald Trump nie bierze udziału w szczycie drugi rok z rzędu, powołując się na swój sprzeciw wobec międzynarodowych debat klimatycznych, podczas gdy Mark Carney i Sanae Takaichi zniknęli z najnowszej listy. W Hiszpanii Pedro Sánchez opuszcza szczyt, aby wznowić kampanię wyborczą, a Sara Aagesen, trzecia wicepremier i minister transformacji ekologicznej, również nie będzie obecna z powodu wystąpienia w Kongresie dotyczącego planowania energetycznego, choć oczekuje się, że uda się do Turcji w tygodniu od 16 listopada. Prezydent Indonezji Prabowo Subianto jest również nieobecny, a kraj reprezentuje jego brat Hashim Djojohadikusumo, specjalny wysłannik prezydenta ds. klimatu i energii, wraz z ministrem środowiska Jumhurem Hidayatem.

Cosima Cassel, ekspertka ds. dyplomacji klimatycznej w think-tanku E3G, powiedziała AFP, że to wstyd, iż niektórzy z najważniejszych europejskich liderów nie biorą udziału w wydarzeniu. Chiara Martinelli, dyrektor Climate Action Network Europe, wyraziła podobne zaniepokojenie pozycją UE.

„Obawiam się, że Ursula von der Leyen będzie osamotniona na scenie, podczas gdy liderzy największych gospodarek UE nie pojawią się.”

Iran, wojna i niskie oczekiwania

Pezeshkian planuje poruszyć kwestię szkód środowiskowych, które Teheran wiąże z wojną rozpoczętą przez Waszyngton i Izrael przeciwko Iranowi pod koniec lutego. Irańska telewizja państwowa poinformowała o jego uwagach przed wyjazdem do Turcji.

„Na tej konferencji będziemy mówić o działaniach Stanów Zjednoczonych i Izraela niszczących środowisko.”

Wopke Hoekstra, główny urzędnik UE ds. klimatu, stwierdził, że nieobecności nie są czymś całkowicie niezwykłym, ponieważ liderzy mogą mieć praktyczne powody, by pominąć wydarzenie, ale dodał, że oczekiwania niekoniecznie są wysokie. Powiedział dziennikarzom w Brukseli, że UE chce, aby COP31 skupił się na wdrażaniu i elektryfikacji, oraz że blok nie zamierza przeznaczać nowych funduszy. Hoekstra, który podkreślił, że UE pozostaje zdecydowanie największym płatnikiem finansowania klimatycznego, planuje udać się do Antalyi w poniedziałek 16 listopada, podczas gdy konferencja ma zakończyć się 20 listopada.