USA i Rosja oskarżają przewodniczącą Zgromadzenia Ogólnego ONZ Annalenę Baerbock o przekroczenie uprawnień

Spór proceduralny o zasady wyboru

W Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku narastają napięcia, ponieważ proces wyboru następcy sekretarza generalnego Antónia Guterresa wchodzi w decydującą fazę. Przewodnicząca Zgromadzenia Ogólnego Annalena Baerbock wprowadziła podczas swojej kadencji szereg zmian proceduralnych, opowiadając się za krótszymi debatami, lepszym planowaniem i większą przejrzystością w 193-osobowym gremium. Baerbock wezwała państwa członkowskie do rozważenia wyboru kobiety na następczynię Guterresa, który kończy urzędowanie z końcem grudnia 2026 roku po dziesięciu latach sprawowania funkcji. Jej inicjatywy obejmowały organizację publicznych debat kandydatów transmitowanych na cały świat, podczas których po raz pierwszy w historii ONZ publiczność mogła głosować na poszczególnych pretendentów. Ponadto Baerbock wysłała do Rady Bezpieczeństwa ONZ oficjalne pisma z wnioskiem o wykluczenie kandydatów, którzy odmówili udziału w dialogach ze Zgromadzeniem Ogólnym. Zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych 15-osobowa Rada Bezpieczeństwa negocjuje za zamkniętymi drzwiami, aby zarekomendować jednego kandydata, którego następnie formalnie mianuje Zgromadzenie Ogólne.

Waszyngton i Moskwa zgłaszają zastrzeżenia

Zmiany proceduralne spotkały się z silnym sprzeciwem Stanów Zjednoczonych i Rosji, które posiadają prawo weta w Radzie Bezpieczeństwa. W środę amerykańska dyplomatka Jennifer Locetta oskarżyła Baerbock o przekroczenie uprawnień służbowych i zachowywanie się jak gwiazda dyplomacji, a nie liderka administracyjna. Locetta stwierdziła, że Rada Bezpieczeństwa zachowuje pełną swobodę prawną w ocenie każdego kandydata, w tym tych, którzy odmawiają udziału w przesłuchaniach Zgromadzenia Ogólnego.

Działania przewodniczącej ujawniają hipokryzję i rzucają złe światło na pracę Zgromadzenia Ogólnego.

W czwartek rosyjski ambasador przy ONZ Wasilij Niebienzia wyraził podobne zastrzeżenia, stwierdzając, że Moskwa z niepokojem obserwuje rolę, jaką Baerbock próbuje przypisać swojemu urzędowi. Obie delegacje argumentowały, że publiczne przesłuchania i głosowania publiczności naruszają poufne procedury wyboru zarezerwowane dla Rady Bezpieczeństwa.

Berlin broni roli Zgromadzenia Ogólnego

Urzędnicy w Berlinie oraz kręgi związane ze Zgromadzeniem Ogólnym stanowczo odrzuciły krytykę ze strony Waszyngtonu i Moskwy. Niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych oświadczyło, że Zgromadzenie Ogólne odgrywa centralną rolę w procesie wyboru, przypominając, że 193 państwa członkowskie przyjęły w ubiegłym roku rezolucję domagającą się większej przejrzystości. Niemieccy urzędnicy podkreślili, że prezentacja kandydatów wszystkim państwom członkowskim nie umniejsza uprawnień Rady Bezpieczeństwa do rekomendowania kolejnego sekretarza generalnego, wynikających z Karty Narodów Zjednoczonych.

Przejrzysty proces wyboru przyszłego sekretarza generalnego ONZ ma fundamentalne znaczenie dla Niemiec jako głównego płatnika i członka Zgromadzenia Ogólnego.

Niemieccy dyplomaci utrzymywali, że delegaci potrzebują otwartego dostępu do kandydatów, aby podjąć świadomą decyzję podczas ostatecznego głosowania. Baerbock, której roczna kadencja na stanowisku przewodniczącej Zgromadzenia Ogólnego kończy się we wrześniu 2026 roku, wcześniej popadła w konflikt z Moskwą w związku z wojną na Ukrainie oraz z amerykańskimi Republikanami z powodu swoich komentarzy politycznych.

Lista kandydatów i wstępne głosowania

Spór dyplomatyczny koncentruje się wokół ośmiu zgłoszonych kandydatów, w skład których wchodzi obecnie pięć kobiet z Ameryki Łacińskiej oraz trzech mężczyzn z Ameryki Łacińskiej i Afryki. Rebeca Grynspan, 70-letnia szefowa Konferencji Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) oraz była wiceprezydent Kostaryki, uzyskała największą liczbę głosów podczas nieformalnego sondażu Rady Bezpieczeństwa pod koniec lipca 2026 roku. Grynspan pośredniczyła wcześniej w zawartym w 2022 roku porozumieniu między Kijowem a Moskwą, które umożliwiło bezpieczny eksport produktów rolnych z ukraińskich portów. Inną znaczącą kandydatką jest 74-letnia była prezydent Chile Michelle Bachelet, która wcześniej pełniła funkcję Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka i była autorką raportu na temat traktowania mniejszości ujgurskiej w Chinach. Choć Brazylia i Meksyk popierają kandydaturę Bachelet, administracja Chile pod rządami prezydenta José Antonia Kasta wycofała krajowe poparcie, a amerykańscy Republikanie sprzeciwiają się jej ze względu na stanowisko w kwestii prawa do aborcji. Do wyścigu dołączyła również była minister spraw zagranicznych Ekwadoru i była przewodnicząca Zgromadzenia Ogólnego María Fernanda Espinosa, wzywając do reformy instytucjonalnej.