Raport ONZ: Aparat represji w Wenezueli pozostaje nienaruszony dziewięć miesięcy po schwytaniu Maduro

Ustalenia raportu z Genewy

16 września 2026 r. Niezależna Międzynarodowa Misja Wyjaśniająca ONZ ds. Wenezueli przedstawiła Radzie Praw Człowieka w Genewie swój szósty raport okresowy. Zespół śledczy, w skład którego weszli Sofía Macher, Alex Neve oraz María Eloísa Quintero, stwierdził, że aparat państwowy odpowiedzialny za represje i łamanie praw człowieka nadal funkcjonuje. Choć operacja wojskowa Stanów Zjednoczonych z 3 stycznia 2026 r. doprowadziła do schwytania prezydenta Nicolása Maduro, późniejsze przekazanie władzy tymczasowej prezydent Delcy Rodríguez przyniosło jedynie ograniczone zmiany. Śledczy odnotowali spadek liczby długotrwałych arbitralnych zatrzymań i wymuszonych zaginięć, a także uwolnienie kilkuset więźniów politycznych. Panel podkreślił jednak, że główne struktury bezpieczeństwa państwa i służby wywiadowcze nadal działają w oparciu o ten sam personel, politykę i praktyki.

Ciągłość systemowa i mechanizmy prawne

Misja zidentyfikowała co najmniej 19 urzędników wcześniej zamieszanych w poważne naruszenia praw człowieka, którzy zachowali kluczowe stanowiska lub zostali przeniesieni na strategiczne posady w administracji. Diosdado Cabello pozostaje ministrem spraw wewnętrznych, nadal kierując aparatem bezpieczeństwa, mimo że wciąż ciąży na nim nagroda w wysokości 25 mln dolarów oferowana przez Stany Zjednoczone. Ponadto krajowe przepisy kryminalizujące sprzeciw pozostają w mocy, ograniczając pracę dziennikarzy i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Uzbrojone grupy cywilne znane jako colectivos nie zostały rozbrojone ani rozwiązane przez rząd tymczasowy, co utrzymuje poziom zastraszania społeczności. Organizacje praw człowieka szacują, że w wenezuelskich placówkach przebywa około 400 więźniów politycznych.

Udokumentowane metody znęcania się w więzieniach

Śledczy zbadali warunki w ośrodkach detencyjnych, weryfikując co najmniej 64 nowe przypadki tortur od czasu interwencji z 3 stycznia. W więzieniu El Rodeo I osadzeni protestujący przeciwko warunkom lub uczestniczący w strajkach głodowych byli przenoszeni do izolatek na czwartym piętrze. W celach tych strażnicy wieszali więźniów za nadgarstki, rozbierali ich do naga, wystawiali na niskie temperatury i wielokrotnie bili. Raport udokumentował również metodę izolacji w El Rodeo I zwaną maszyną czasu, w której grupy około 15 więźniów zamykano w szczelnych podziemnych zbiornikach bez dostępu do sanitariatów i wentylacji na okres od kilku dni do trzech miesięcy. W placówce Fuerte Guaicaipuro osadzonych umieszczano w opanowanej przez owady i gryzonie celi karnej znanej jako La Luciérnaga.

Reakcje i żądania reform strukturalnych

Podczas prezentacji raportu przewodnicząca misji Sofía Macher ostrzegła przed interpretowaniem wstępnych korekt jako autentycznej reformy instytucjonalnej.

„Ograniczenie niektórych z najbardziej dotkliwych form represji jest znaczące, ale w żaden sposób nie stanowi przekształcenia systemu, który je umożliwił. Dopóki struktury represyjne nie zostaną zdemontowane, niezależność sądownictwa nie będzie zagwarantowana, a osoby odpowiedzialne za łamanie praw człowieka nie zostaną odpowiednio zbadane i ukarane, każde otwarcie pozostanie kruche i odwracalne. Wenezuelczycy zasługują na realne i znaczące zmiany w zakresie praw człowieka, a nie na nieśmiałe i niepełne postępy.”

Były wenezuelski prokurator Zair Mundaray, przebywający obecnie na wygnaniu w Kolumbii, odpowiedział na ustalenia, stwierdzając, że wnioski są zgodne z sytuacją w terenie.

„Potwierdzili to, co wiedzą wszyscy Wenezuelczycy: cały aparat represji reżimu pozostaje nienaruszony i funkcjonalny.”

Misja powtórzyła, że znaczący postęp w Wenezueli wymaga demontażu struktur opresyjnych, przywrócenia niezależności sądownictwa i pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności.