Felix Alexa nie ustępuje ze stanowiska w Teatrze Narodowym w Bukareszcie mimo oskarżeń o nękanie

Zatrudnienie i oskarżenia

Teatr Narodowy w Bukareszcie (TNB) zatrudnił reżysera Felixa Alexę, co wywołało oburzenie w rumuńskim środowisku teatralnym. Dyrektor teatru Ada Hausvater poinformowała 30 października, że decyzja o zatrudnieniu należała do niej i została omówiona oraz zatwierdzona przez radę artystyczną i radę administracyjną teatru. Kilka kobiet oskarżyło Alexę o nękanie i nadużycia. Zarzuty te pojawiły się po raz pierwszy w śledztwie RISE Project z 2022 roku, w którym kobiety anonimowo opowiadały o nękaniu, przemocy psychicznej i szantażu zawodowym.

Pozwy i zaprzeczenia

Alexa odrzuca oskarżenia i twierdzi, że udowodni w sądzie, iż przedstawione na jego temat stwierdzenia są fałszywe. Według wpisu na Facebooku jego prawniczki, Valentiny Topor Varban, reżyser złożył pierwszy pozew, domagając się 100 000 euro odszkodowania od Iulii Grigoriu. Potwierdził on w rozmowie z portalem Cultura la dubă, że pozwał również aktora Alexa Călina i zapowiedział kolejne kroki prawne.

„Nie cofnę się ani o krok, nie mam ku temu żadnych powodów.”

Relacja Grigoriu

Iulia Grigoriu wspomina, że jesienią 2013 roku miała 19 lat i była studentką pierwszego roku na zajęciach prowadzonych przez Alexę. W 2022 roku anonimowo opowiedziała swoją historię w RISE Project, a 29 października 2026 roku zdecydowała się wystąpić publicznie pod własnym nazwiskiem. Twierdzi, że na prośbę Alexy inna osoba opublikowała na Facebooku e-mail z ich prywatnej korespondencji bez jej zgody, co uznaje za naruszenie prywatności i tajemnicy korespondencji. Za pośrednictwem swojego prawnika zamierza przekazać pełną treść wymiany wiadomości właściwym instytucjom i deklaruje gotowość do współpracy przy każdej kontroli.

„Potrzebowałam 13 lat, by przemówić pod własnym nazwiskiem. Mam nadzieję, że dzisiejsze studentki nie będą musiały czekać tak długo.”

Presja środowiska teatralnego

Andrei Șerban, honorowy dyrektor TNB, publicznie wezwał Alexę do zawieszenia współpracy z instytucją do czasu wyjaśnienia oskarżeń. Ponad 1000 artystów i widzów podpisało petycję z żądaniem interwencji Ministerstwa Kultury, a spór doprowadził już do rezygnacji jednego z aktorów. Alexa twierdzi, że oskarżenia dotyczą wydarzeń sprzed czterech lat i wskazuje, że w 2023 oraz 2024 roku wrócił do TNB, by zrealizować dwie produkcje bez żadnych incydentów. Zasugerował również, że sprawa jest pretekstem w szerszym sporze o kierunek rozwoju teatru, przywołując postać Johna Proctora z dramatu Arthura Millera „Czarownice z Salem”. Reżyser kontynuuje próby do „Świętoszka” Moliera, którego premiera zaplanowana jest na koniec roku.

Reakcja instytucjonalna

UNITER, rumuński związek zawodowy artystów teatralnych, w oświadczeniu wydanym w poniedziałek 9 listopada potępił nadużycia, nękanie, zastraszanie, dyskryminację i szantaż w środowisku teatralnym.

„Godność, integralność i bezpieczeństwo każdej osoby są niezbędnymi warunkami wykonywania zawodu.”

Związek podkreślił, że nie zastępuje organów kompetentnych do badania faktów i przypisywania odpowiedzialności, apelując o poszanowanie domniemania niewinności. Tego samego dnia Ministerstwo Kultury spotkało się z Hausvater, aby wyrazić zaniepokojenie i zażądać wyjaśnień w tej sprawie. Resort poinformował, że sprawdza we wszystkich podległych instytucjach, w jaki sposób stosowane są środki zapobiegania nękaniu zgodnie z decyzją rządu nr 970/2023, zaznaczając jednocześnie, że nie będzie ingerować w indywidualne stosunki pracy.