15 lat od ujawnienia NSU: Barbara John domaga się odszkodowań dla rodzin ofiar

Jak ujawniono grupę

Narodowosocjalistyczne Podziemie (NSU) wyszło na jaw 4 listopada 2011 r., kiedy Beate Zschäpe ujawniła jego istnienie. Tego samego dnia Uwe Böhnhardt i Uwe Mundlos zostali znalezieni martwi w spalonym kamperze w Turyngii po nieudanym napadzie na bank w Eisenach. Krótko później Zschäpe podpaliła wspólną kryjówkę grupy w Zwickau, gdzie śledczy znaleźli kopię nagrania, na którym NSU przyznawało się do napadów, zamachów bombowych i dziesięciu morderstw. W latach 2000–2007 trio zabiło dziesięć osób, w tym dziewięć z tłem migracyjnym, zaczynając od morderstwa w Norymberdze 9 września 2000 r. Do 2011 r. członkowie żyli w dużej mierze nieuchwytni w Chemnitz i Zwickau, podczas gdy śledczy skupiali się na rodzinach ofiar, a nie na motywach rasistowskich.

Morderstwo, które pozostaje niewyjaśnione

Motyw morderstwa policjantki w Heilbronn w 2007 r. wciąż pozostaje niejasny. Ani pierwszy proces NSU przed Wyższym Sądem Krajowym w Monachium, prowadzony w latach 2013–2018, ani parlamentarne komisje śledcze nie dały jednoznacznej odpowiedzi. Rodziny ofiar coraz częściej wątpią, czy pojawią się nowe informacje. Publicysta Tanjev Schultz, który śledził dochodzenia i procesy, stwierdził, że ujawnienie grupy było punktem zwrotnym dla kraju:

„To był prawdziwy punkt zwrotny dla tego kraju, że neonaziści mogli tak długo przemieszczać się po kraju i mordować.”

Gamze Kubaşık, której ojciec został zastrzelony w swoim kiosku w Dortmundzie, poznała tło sprawy dopiero pięć lat później, gdy 4 listopada 2011 r. zadzwonił do niej znajomy i kazał włączyć telewizor. Opisała moment zrozumienia jako ulgę:

„Po prostu poczułam, że przez lata dźwigałam ciężar, a tamtego dnia w końcu mogłam wyprostować się.”

Wyrok w sprawie Eminger i gniew z powodu wyroku

Susann Eminger została skazana w lipcu 2026 r. przez Wyższy Sąd Krajowy w Dreźnie na dwa lata więzienia w zawieszeniu za wspieranie grupy. Pozwalała Zschäpe korzystać ze swojej karty ubezpieczenia zdrowotnego i dowodu osobistego podczas wizyt lekarskich oraz kontaktów z policją. Sąd nie był w stanie udowodnić, że wiedziała o morderstwach. Krewni ofiar i ocaleni z zamachu bombowego w 2004 r. na Keupstraße w Kolonii nie kryją oburzenia wyrokiem. Michalina Boulgarides, której ojciec został zastrzelony w Monachium, powiedziała:

„Dziesięć osób zostało straconych z zimną krwią, a niezliczone inne zostały ranne w zamachach bombowych.”

Żądanie odszkodowania

4 listopada pełnomocniczka rządu Barbara John wezwała do wypłaty odszkodowań finansowych dla ofiar i ich krewnych. Powiedziała RedaktionsNetzwerk Deutschland, że rodziny były przez lata niesłusznie podejrzewane, a śledczy zawiedli. Jej zdaniem żadna inna grupa dotknięta terrorem nie była traktowana przez państwo w taki sposób, jak krewni ofiar NSU. Oszacowała liczbę poszkodowanych na około 45 krewnych i około 40 osób rannych w atakach bombowych, nie podając konkretnej sumy. Proponuje, aby płatnikiem był rząd federalny lub kraje związkowe Saksonia i Bawaria, podczas gdy sama Turyngia wypłaciła dotychczas 1,5 mln euro.

Krewni ofiar morderstw45

Osoby ranne w atakach bombowych40

Krewni ofiar morderstw

45 osoby

Osoby ranne w atakach bombowych

40 osoby

Dane z tekstu artykułu

Upamiętnienie w Zwickau

Zwickau obchodzi rocznicę w ramach kilku wydarzeń, w tym nabożeństwa w katedrze św. Marii. Artystka Lysann König, mieszkająca w Szwajcarii, stworzyła instalację wideo zatytułowaną „To nie różnica nas paraliżuje, lecz milczenie” podczas rezydencji w centrum dokumentacji Offener Prozess, zajmującym się kompleksem NSU. W wywiadzie dla MDR KULTUR mówiła o poczuciu winy i gniewie z powodu porażek władz. Zaapelowała o odtajnienie większej liczby akt, ponieważ utajnione dokumenty utrudniają zaufanie do instytucji państwowych.