Brief wieczorny, środa, 28 października

Hiszpańskie władze zaczęły badać, dlaczego pozwolono dwóm pociągom wznowić normalny ruch, zanim zderzyły się w Urdzie, na linii dużych prędkości Madryt-Sewilla. Służby ratunkowe podały, że na stacji zderzyły się pociąg Renfe AVE i skład Iryo, a władze Kastylii-La Manchy podały, że bilans wzrósł do 68 ofiar śmiertelnych. Dziesiątki osób zostały ranne. Region uruchomił plan kryzysowy, a rząd ogłosił trzy dni żałoby po wizycie premiera Pedra Sáncheza na miejscu.

Minister transportu Óscar Puente powiedział, że system bezpieczeństwa LZB zawiódł i przez to na odcinku 63 km nie działała normalna kontrola. Pociągi najpierw zatrzymały się automatycznie, ale operatorzy Adif w centrum sterowania Atocha zezwolili potem na wznowienie ruchu mimo ograniczenia prędkości do 40 km/h i czerwonego ostrzeżenia, że pociąg Iryo nadal zajmuje tor. Skład Renfe przejechał przed zderzeniem około 25 km i prawdopodobnie uderzył z prędkością ponad 100 km/h. Puente nie chciał mówić o dymisji. Śledczy odtwarzają łańcuch decyzji.

Sánchez obiecał pełne śledztwo i uznał katastrofę za tragedię narodową. Hiszpańska federacja piłkarska przełożyła 24 mecze Pucharu Króla zaplanowane na środowy wieczór, a europejscy urzędnicy zaoferowali pomoc i złożyli kondolencje.

W Izraelu policzono już wszystkie głosy oddane w lokalach wyborczych, a wynik nie daje żadnemu z dwóch głównych obozów możliwości utworzenia rządu. Obóz Benjamina Netanjahu ma 53 mandaty w 120-osobowym Knesecie, blok Zmiany Gadiego Eisenkota 48, a partie kierowane przez arabskich przedstawicieli 19. To oznacza, że zarówno Netanjahu, jak i Eisenkotowi brakuje 61 mandatów potrzebnych do rządzenia. I to jeszcze przed doliczeniem około 650 000 głosów w podwójnych kopertach.

Te koperty pochodzą od żołnierzy, wyborców przebywających w szpitalach, dyplomatów za granicą, osadzonych i innych grup, których głosy wymagają drugiej kontroli. Asaf Shapira z Israel Democracy Institute powiedział N12, że religijne partie prawicowe zwykle zyskują przy tym liczeniu, ale nie spodziewa się zasadniczej zmiany, bo żaden z głównych bloków nie jest blisko większości. Michael Milshtein, były pułkownik izraelskiego wywiadu, powiedział Adnkronos, że najbardziej prawdopodobnym scenariuszem są nowe wybory. Jako jedną z możliwych opcji wskazał też rozmowy Eisenkota i Netanjahu o jedności.

Pierwsza taktyczna potyczka może dotyczyć przewodniczącego Knesetu. Kanał 12 podał, że blok Eisenkota chce połączyć siły z partiami arabskimi, by zastąpić Amira Ohanę z Likudu, choć nie uzgodniono wspólnego kandydata. Zgodnie z Ustawą zasadniczą prezydent rozpoczyna konsultacje w ciągu siedmiu dni od publikacji ostatecznych wyników, a następnie daje jednemu z posłów 28 dni na próbę zebrania większości.

Holenderski benchmark gazowy TTF przekroczył w Amsterdamie 100 euro za megawatogodzinę po raz pierwszy od 2022 r. ANSA podała, że cena kontraktu wyniosła 100,04 euro, o 4,1 proc. więcej, a inne media odnotowały podobne ceny i maksimum sesji na poziomie 100,30 euro. Ropa Brent także przekroczyła 115 dolarów za baryłkę. To podtrzymało presję na rządy, które już próbują chronić gospodarstwa domowe przed wysokimi rachunkami za energię.

Skok cen nastąpił po wybuchu wojny między Stanami Zjednoczonymi, Izraelem i Iranem, która niemal zatrzymała dostawy LNG z Zatoki Perskiej. Katar odwołał transporty, powołując się na siłę wyższą, a traderzy nie widzą większych postępów w sprawie ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz przed zimą. Ceny w Europie wzrosły ponad trzykrotnie z poziomu 31,70 euro na ostatniej sesji przed wybuchem konfliktu, podczas gdy nabywcy z Azji płacili więcej za ładunki i ściągali podaż z Europy.

Stan magazynów utrudnia łagodzenie szoku cenowego. Gas Infrastructure Europe podała, że 27 października magazyny w UE były zapełnione w 74,9 proc., wobec 82,9 proc. w podobnym momencie ubiegłego roku, a niemieckie magazyny były zapełnione w 61,6 proc. ICIS spodziewa się, że Ormuz pozostanie zamknięty do marca 2027 r., i prognozuje ceny około 100 euro w listopadzie, przy czym ostra zima podbiłaby je w okolice 130 euro na początku przyszłego roku.

John Healey w swoim pierwszym budżecie podniósł stawkę dodatkowego podatku od banków z 3 do 6 proc. Efektywna stawka CIT dla kredytodawców wzrośnie przez to do 31 proc. na 15 miesięcy od stycznia 2027 r. Podwyżka jest mniejsza, niż obawiały się rynki, a akcje Lloyds, NatWest i Barclays zyskały w Londynie. „Financial Times” podał, że danina ma przynieść 305 mln funtów w tym roku budżetowym i prawie 1 mld funtów w przyszłym roku.

Pieniądze sfinansują dopłatę 100 funtów do rachunków za energię dla około 20 mln gospodarstw domowych w Anglii z przedziałów A–D podatku lokalnego. Koszt wyniesie 2,6 mld funtów. Healey przedłużył też obniżkę VAT na energię elektryczną do lipca, przeniósł opłaty ekologiczne z rachunków gospodarstw domowych do systemu podatków ogólnych i zapowiedział, że od 2027 r. z rachunków za gaz znikną opłaty stałe. Oszczędzający i właściciele mieszkań od przyszłego kwietnia zapłacą o 2 pkt proc. wyższy podatek od dochodów z oszczędności i nieruchomości.

Healey obniżył margines fiskalny z 22 mld funtów ustalonych przez Rachel Reeves w ubiegłym roku do 15 mld funtów w roku 2029–2030, po tym jak Office for Budget Responsibility obciął prognozę wzrostu. Akcyza na paliwa pozostaje zamrożona 16. rok z rzędu, podatki od hazardu rosną, a publiczne wehikuły inwestycyjne dostaną w najbliższych latach kolejne 20,4 mld funtów.

Waszyngton polecił kilku państwom Zatoki Perskiej, by przygotowały się na krótką, lecz intensywną kampanię wojskową przeciw Iranowi po wyborach do Kongresu w połowie kadencji w USA 3 listopada, podał „Wall Street Journal”. Ostrzeżenia przekazano kanałami dyplomatycznymi i wojskowymi, a Biały Dom oświadczył, że Donald Trump nie wyklucza żadnej opcji, by powstrzymać Iran przed zdobyciem broni jądrowej. Departament Obrony stwierdził, że jego zadaniem jest przedstawiać prezydentowi możliwe warianty działania.

USA przegrupowują też siły. System obrony powietrznej Patriot trafia z Teksasu do Izraela, amerykańskie jednostki narażone na atak opuściły część baz na Bliskim Wschodzie, a zapasy amunicji są uzupełniane. Trwają przygotowania do ewentualnego użycia bombowców, myśliwców, lotniskowcowej grupy uderzeniowej i ekspedycyjnej jednostki piechoty morskiej, choć Trump nie podjął ostatecznej decyzji, a regionalni mediatorzy nadal zabiegają o porozumienie w sprawie ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz.

Według danych Pentagonu przekazanych Kongresowi i opisanych przez „The New York Times” koszt trwającej wojny do 16 października sięgnął już 47,1 mld dol. To o ponad 25 proc. więcej niż w lipcowym szacunku Pete’a Hegsetha, który wynosił 37,5 mld dol. Ponad 60 proc. wydatków przypada na amunicję, a uzupełnienie bomb, pocisków i innej broni użytej w konflikcie kosztuje ponad 29 mld dol.

Argentyńska agencja migracyjna potwierdziła, że Flávio Bolsonaro z rodziną wjechał do kraju we wtorek późnym wieczorem przez prowincję Misiones. Przekroczył most Tancredo Neves między Foz do Iguaçu a Puerto Iguazú o 22:50. Czterdzieści minut później wsiedli do prywatnego samolotu Baires Fly, w którego planie lotu jako cel wskazano Guayaquil w Ekwadorze. Brazylijski portal Metrópoles podał jednak, że Bolsonaro dotarł na Florydę i spotkał się tam z bratem, Eduardo Bolsonaro.

Donald Trump powiedział w środę, że zgodziłby się wydać wizę Bolsonaro i nie miałby z tym problemu. Rzecznik Departamentu Stanu powiedział agencji Europa Press, że resort Marca Rubio wyda wizy senatorowi i jego rodzinie. Komentarze padły po zwycięstwie Luli w drugiej turze, po którym sędzia Alexandre de Moraes nakazał zajęcie brazylijskiego i włoskiego paszportu Bolsonaro, podała ANSA.

Brazylijska policja unieważniła paszporty, a Sąd Najwyższy nakazał śledztwo w sprawie domniemanego zagranicznego finansowania kampanii Bolsonaro i manipulowania algorytmami mediów społecznościowych. ANSA podała też, że wraz ze swoim prawnikiem, Willerem Tomazem, jest on objęty śledztwem w sprawie podejrzenia prania pieniędzy. Lula nazwał wyjazd haniebnym i powiedział, że Bolsonaro powinien był zostać w Brazylii, by wykazać, że zarzuty są fałszywe.