Brief poranny, wtorek, 27 października

Partia Liberalna uznała zwycięstwo Luiza Inácia Luli da Silvy w wyborach prezydenckich, odcinając się od pierwszej reakcji Flávia Bolsonaro po drugiej turze. Bolsonaro zrezygnował z planu złożenia wniosku o unieważnienie głosowania i zapowiedział, że zamiast tego oskarży Lulę o nadużycie władzy. Według danych wyborczych przytaczanych przez Europa Press Lula uzyskał 51,79 proc., a Bolsonaro 48,21 proc. Brazylijskie media oceniły, że to przewaga zbyt duża, by mogło ją zmienić dwugodzinne przedłużenie głosowania.

Sędzia Alexandre de Moraes nakazał Bolsonaro oddać paszporty, w tym dokumenty dyplomatyczne i włoskie, oraz zakazał mu opuszczania Brazylii. Bolsonaro powiedział, że policja federalna zgłosiła się do niego po wizycie u ojca, Jaira Bolsonaro, który przebywa w areszcie domowym w związku z próbą zamachu stanu. Nakaz wiąże się ze śledztwami w sprawie prania pieniędzy, a Bolsonaro zaprzecza, by złamał prawo.

Donald Trump nazwał głosowanie dziwnym i powiedział, że wyglądało na ustawione, choć nie przedstawił dowodów. Dodał jednak, że lubi Lulę i nie będzie rządził Brazylią. Rynki przyjęły Lulę chłodniej: real stracił ponad 10 proc. wobec dolara, a główny indeks giełdowy spadł o 17 proc. w pierwszej reakcji. Lula rozpocznie czwartą kadencję w styczniu, a Partia Liberalna ma mieć największy klub w obu izbach Kongresu.

Lokalne zawieszenie broni zaczęło się we wtorek o 3 nad ranem w Ołeszkach, okupowanym przez Rosję mieście po drugiej stronie Dniepru, naprzeciw Chersonia. Rosja podała, że jej siły wstrzymały ostrzał w kierunku Chersonia. Ukraina twierdzi, że przerwa dotyczy tylko operacji humanitarnej, która ma dostarczyć żywność i leki oraz umożliwić cywilom wyjazd. Dmytro Łubinec, ukraiński rzecznik praw człowieka, powiedział, że Kijów przestrzega porozumienia, choć spadku natężenia walk nie można było niezależnie potwierdzić.

ONZ twierdzi, że w Ołeszkach pozostaje do 2000 osób, którym kończą się zapasy i które są odcięte przez miny i ataki dronów. Szacunki ukraińskie i amerykańskie również wskazują na liczbę bliską 2000, w tym maksymalnie 50 dzieci. Według szerszych ukraińskich wyliczeń przekazanych BBC, obejmujących okoliczne tereny, chodzi o około 6000 osób. Przed pełnoskalową inwazją Rosji w 2022 roku Ołeszki miały około 24 000 mieszkańców. Miasto zostało mocno zalane po zniszczeniu zapory kachowskiej w 2023 roku.

Biuro Melanii Trump poinformowało, że rozmawiała z cywilnymi negocjatorami obu stron po tym, jak urzędnicy ONZ przedstawili jej warunki panujące w mieście. Łubinec powiedział, że misję koordynuje pierwsza dama we współpracy z rosyjską rzeczniczką praw człowieka, Janą Łantratową. Misję z pomocą zaplanowano na koniec tego tygodnia, a rozmowy Rosji i Ukrainy za pośrednictwem USA mają odbyć się w listopadzie.

Izrael nakazał zamknąć na czas wtorkowych wyborów wszystkie lądowe przejścia prowadzące na Zachodni Brzeg. Decyzja zapadła po operacji wojskowej w rejonie Hebronu, która zmusiła tysiące Palestyńczyków do opuszczenia domów. Armia wkroczyła do Ein Deir Baha po tym, jak dwóch palestyńskich napastników zabiło w piątek dwóch izraelskich żołnierzy na punkcie kontrolnym koło Hebronu. Napastnicy zostali zastrzeleni, a wojsko podało, że w ich samochodzie znalazło broń.

Władze Hebronu podały, że wysiedlono 3189 osób, w tym ponad 200 niemowląt. Osobne dane z poniedziałku mówiły o 2649 osobach w rejonach wokół Hebronu. Izraelska armia poinformowała, że zatrzymała 40 osób na całym Zachodnim Brzegu i przeszukała ponad 400 miejsc. Minister obrony Israel Kac powiedział izraelskiej stacji Kan, że wysiedlono około 2000 Palestyńczyków i nie wrócą, dopóki nie zostaną rozwiązane problemy z Hamasem w Hebronie.

Wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk ostrzegł przed możliwymi czystkami etnicznymi i powiedział, że karanie zbiorowe narusza prawo międzynarodowe. Sekretarz generalny ONZ António Guterres także ostrzegł przed rosnącym ryzykiem czystek etnicznych na całym Zachodnim Brzegu. Przedstawiciele Autonomii Palestyńskiej oskarżyli Izrael o stosowanie kar zbiorowych, a premier Benjamin Netanjahu przedstawił operację jako odpowiedź na atak na punkt kontrolny przed głosowaniem, w którym wyborcy wybiorą nowy Kneset.

Spółka Anthropic opublikowała prospekt emisyjny IPO i planuje wejście na Nasdaq pod symbolem ANT, wyprzedzając OpenAI w drodze na giełdę. Oferta może przynieść około 100 mld dol. i wycenić firmę na 1,5–2 bln dol., według doniesień przywoływanych w relacjach o prospekcie. W konsorcjum gwarantów emisji jest ponad 20 banków, a główne role pełnią Goldman Sachs i Morgan Stanley.

Liczby tłumaczą i ekscytację, i niepokój. Przychody w pierwszej połowie 2026 r. sięgnęły 16,3 mld dol., wobec 1,2 mld dol. rok wcześniej, głównie dzięki Claude Code i nowszym modelom. Strata netto wzrosła do 80,7 mld dol., w dużej mierze przez księgowe korekty związane z finansowaniem, a koszty mocy obliczeniowej i infrastruktury wyniosły w półroczu około 8,9 mld dol. Według jednego wskaźnika operacyjnego firma nadal miała 693 mln dol. straty, a według innego raportu w kwartale od kwietnia do czerwca osiągnęła dodatni wynik operacyjny.

Sekcja poświęcona ryzyku liczy około 94 strony i ostrzega, że zaawansowane systemy AI mogą działać przy ograniczonym nadzorze człowieka, opierać się niektórym próbom kontroli albo stwarzać katastrofalne ryzyko. Anthropic twierdzi też, że może potrzebować nowego finansowania wcześniej, niż zakłada, i może nie utrzymać rentowności. Siedmioro współzałożycieli zachowa 50,1 proc. głosów za pośrednictwem wspólnej spółki, co firma wiąże ze swoją misją pożytku publicznego i naciskiem na bezpieczeństwo.

Po miesiącu protestów w liceach rząd Francji odpowiedział zmianami w rekrutacji, liczebności klas i budynkach, ale organizacje uczniowskie i związkowe uznały pakiet za niewystarczający. Minister edukacji Edouard Geffray i minister szkolnictwa wyższego Philippe Baptiste przedstawili działania po spotkaniu z premierem Sébastienem Lecornu oraz przedstawicielami szkół i studentów. Parcoursup, platforma rekrutacyjna do szkolnictwa wyższego, zostanie zreformowana w 2027 roku i zastąpiona w 2028 roku. Do tej zmiany potrzebna jest ustawa przyjęta przez parlament.

Od 2027 roku rząd ograniczy liczebność klas seconde do 28 uczniów w liceach w najtrudniejszej sytuacji, a w 2028 roku rozszerzy limit na wszystkie szkoły. Anuluje planowaną likwidację 836 etatów, utworzy 500 stanowisk nauczycielskich w publicznych liceach i przeznaczy 5 mld euro na remonty budynków szkolnych i uniwersyteckich. Szkolnictwo wyższe zyska od 2027 roku 15 000 miejsc, głównie na kierunkach BTS i IUT, a stypendia studenckie będą indeksowane inflacją.

Minister spraw wewnętrznych Laurent Nuñez zapowiedział, że policja przygotuje duże siły do zabezpieczenia kolejnej mobilizacji w sobotę 31 października. Podał, że podczas sobotnich demonstracji policja przeprowadziła 1435 kontroli, rannych zostało 267 policjantów i żandarmów, a godziny policyjne wprowadzone przez prefektów w porozumieniu z merami będą utrzymane. Prezydent Emmanuel Macron, przemawiając z Marsylii, nazwał 31 października dniem wysokiego ryzyka i oskarżył ugrupowania skrajnej lewicy o wykorzystywanie mediów społecznościowych do podsycania przemocy.

Jordańskie samoloty zaatakowały w poniedziałek wieczorem pozycje na południu Syrii po tym, jak policja zatrzymała trzech podejrzanych w sprawie ataku na cerkiew w gubernatorstwie Karak. Siły zbrojne Jordanii podały, że cele należały do organizacji terrorystycznych powiązanych ze sprawcami, a pojazdy zniszczono. Syria oświadczyła, że Jordania nie uzgodniła operacji z Damaszkiem, i wszczęła śledztwo.

Do pierwszego ataku doszło w piątek podczas pogrzebu w greckoprawosławnej cerkwi w Hammud. Jordańska policja podała, że trzech podejrzanych zatrzymano w Al-Dżadidzie po strzelaninie, a minister spraw wewnętrznych Mazen al-Faraya powiedział, że wszyscy trzej byli Jordańczykami. Wcześniej w poniedziałek jordańskie władze informowały czeską telewizję, że nie mają dowodów na związki podejrzanych z jakąkolwiek grupą. Późniejsza operacja za granicą była przez to politycznie drażliwa i wojskowo ryzykowna.

Syryjskie służby graniczne zamknęły przejście Nasib, jedyne przejście pasażerskie i handlowe między oboma krajami, oraz wstrzymały ruch w obu kierunkach. Syryjskie ministerstwo spraw zagranicznych oświadczyło, że ma poważne zastrzeżenia do operacji prowadzonych bez wcześniejszych uzgodnień, i wezwało do wspólnej koordynacji działań w terenie i w sprawach bezpieczeństwa w rejonach przygranicznych. Damaszek podał, że pozostaje w kontakcie z Jordanią, aby wyjaśnić przyczyny incydentu.