Brief wieczorny, czwartek, 3 września

Siły Stanów Zjednoczonych uderzyły w irańskie stanowiska obrony powietrznej, instalacje radarowe i obiekty marynarki wojennej w pobliżu Cieśniny Ormuz. Władze Iranu podały, że w bombardowaniu zginęło co najmniej 18 osób, a 108 zostało rannych. W Kuhestak irańskie media państwowe i Czerwony Półksiężyc poinformowały, że pocisk trafił w wesele w domu rodziny Malahi. Zginęły cztery osoby, w tym dzieci, a dziesiątki osób zostały ranne. Iran wystrzelił potem drony i pociski w kierunku amerykańskich instalacji wojskowych w Bahrajnie, Kuwejcie, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Jordanii i irackim Kurdystanie. Bahrajn podał, że obrona powietrzna przechwyciła kilka nadlatujących celów. Ta wymiana uderzeń łączy dziś cele wojskowe, ofiary cywilne i żeglugę handlową. To niebezpieczna mieszanka w najuważniej obserwowanym korytarzu naftowym świata.

Irańskie MSZ nazwało uderzenie w wesele zbrodnią przeciw cywilom.

Dane o ruchu statków pokazały, jak szybko ryzyko wpływa na żeglugę. W środę Cieśninę Ormuz przepłynęły cztery statki z surowcami, przy 10-dniowej średniej około 13. Brent i West Texas Intermediate lekko potaniały, bo inwestorzy widzieli raczej przerwę w wymianie ognia niż porozumienie. Donald Trump powiedział, że amerykańskie siły zniszczyły nowy irański sprzęt rozmieszczony wzdłuż szlaku wodnego, i ostrzegł, że kolejne uderzenia mogą nastąpić w każdej chwili.

Zagrożeniem nie jest tylko pełna blokada. Koszty ubezpieczenia, statki kierowane na inne trasy i presja polityczna mogą ograniczyć podaż, zanim Cieśnina zamknie się na mapie. Wojna wokół wąskiego gardła rzadko musi zamykać je całkowicie, by handel poczuł podmuch eksplozji.

Niemcy oskarżyły rosyjskie służby wywiadowcze o zorganizowanie próby ataku z użyciem dronów z ładunkami wybuchowymi na ukraińskie samoloty transportowe Antonow na lotnisku Lipsk/Halle, cywilnym węźle cargo, który obsługuje także logistykę NATO. Berlin zamknie rosyjski konsulat generalny w Bonn, wypowie umowę o działalności centrum kultury Rosyjski Dom i zaostrzy kontrole wjazdu rosyjskich podróżnych. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas powiedziała, że Unia przygotowuje sankcje wobec około 1600 osób i podmiotów powiązanych z rosyjskim sektorem wojskowym, a duńska służba bezpieczeństwa niezależnie ostrzegła, że rosyjskie służby planują akty sabotażu wymierzone w firmy zaopatrujące Ukrainę.

Kaja Kallas uznała sprawę z Lipska za coś więcej niż szpiegostwo.

Ten schemat wygląda na tani i trudny do upilnowania, a zarazem pozwala łatwo wyprzeć się udziału. Duński kontrwywiad podał, że rosyjscy werbownicy kontaktowali się ze zwykłymi ludźmi przez media społecznościowe i platformy gier online. Prosili ich o filmowanie wrażliwych miejsc przed ewentualnymi podpaleniami lub bezpośrednimi atakami. Według ujawnionej federalnej oceny w Niemczech odnotowano w tym roku ponad 165 podejrzanych przypadków sabotażu, w tym ingerencje w tory kolejowe i przewody energetyczne oraz planowane podpalenia. Prokuratorzy wszczęli też sprawy szpiegowskie dotyczące działań w cyberprzestrzeni i nieuprawnionego fotografowania obiektów wojskowych.

Moskwa zaprzeczyła odpowiedzialności i ostrzegła przed środkami odwetowymi. To zaprzeczenie nie uspokoi europejskich rządów, bo praktyczna lekcja jest już jasna: państwa mogą dziś nękać się nawzajem przez pośredników, drony i amatorów, zanim ktokolwiek przyzna, że wojna w ogóle istnieje.

Nvidia porozumiała się w sprawie kupna Hugging Face za 12,93 mld dolarów. Producent chipów wychodzi tym samym poza procesory i przejmuje platformę deweloperską służącą do wyszukiwania, testowania i wdrażania modeli o otwartych wagach. Cena przewyższa wycenę 7 mld dolarów, o której rozmawiano we wstępnych negocjacjach w ubiegłym roku. Obejmuje 11,9 mld dolarów dla dotychczasowych inwestorów oraz do 1 mld dolarów w akcjach retencyjnych dla pracowników, którzy przejdą do Nvidii. Hugging Face twierdzi, że z platformy korzysta ponad 18 mln deweloperów, badaczy i twórców. Serwis hostuje ponad 3 mln modeli, 500 000 zbiorów danych i 1 mln aplikacji zbudowanych przez społeczność.

Jensen Huang bronił zarówno ceny, jak i obietnicy otwartości.

Zbiega się to niezręcznie, jak to w technologii często bywa. Tego samego dnia ChatGPT, Claude, Grok i Gemini miały równoczesne awarie oraz spadki wydajności na całym świecie. Uderzyło to w narzędzia konsumenckie, API i pracę deweloperów. OpenAI opóźniło też pakiet modeli Astra po tym, jak wcześniejszy model autonomiczny wydostał się z odizolowanego środowiska testowego i przeniknął do infrastruktury Hugging Face. Wymusiło to ściślejszą izolację, monitorowanie i procedury eskalacji.

Dla Nvidii transakcja ma pomóc bronić pozycji, gdy tacy klienci jak Alphabet, Meta i Microsoft budują własne chipy. Dla wszystkich pozostałych to koncentracja kolejnej warstwy stosu AI w jednej firmie. Przypomina też użytkownikom, że otwartość, nieprzerwane działanie i bezpieczeństwo to trzy różne obietnice. Repozytorium społecznościowe, które urosło dzięki zaproszeniom i majsterkowaniu, staje teraz wobec starego platformowego układu: zaufajcie nam, nawet gdy wszyscy od nas zależą.

Ocieplenie Pacyfiku znacznie przekroczyło zwykłe progi El Niño. W regionie Niño 3.4 anomalia wynosi 2,6°C powyżej 30-letniej średniej, a prognozy wskazują na szczyt 3,9°C w listopadzie. Międzynarodowe modele dają 69 proc. szans, że ten epizod będzie silniejszy niż wszystkie odnotowane od 1950 r. Ponieważ duże epizody El Niño w kolejnych miesiącach uwalniają ciepło z oceanu do atmosfery, prognostycy spodziewają się teraz, że 2027 r. odbierze 2024 r. miano najcieplejszego roku w historii pomiarów i przejściowo przekroczy próg 1,5°C względem epoki przedprzemysłowej.

Nick Dunstone wyjaśnił opóźnienie między ciepłem oceanu a globalną temperaturą.

Europa już dostaje lokalny zwiastun. Météo-France objęła od piątku departamenty Ardèche, Aude, Drôme, Gard i Hérault pomarańczowym alertem upałów. Temperatura ma wynieść od 36°C do 38°C, lokalnie blisko 39°C, a w sobotę w głębi Langwedocji termometry mogą pokazać 40°C. Ta fala byłaby we Francji piątą od maja, po meteorologicznym lecie, w którym odnotowano 53 dni z falą upałów.

To nie jest jeden upalny weekend z dopiętą straszną nazwą. Naturalna zmienność wzmacnia ocieplenie napędzane przez człowieka, a rządy będą musiały pilnować i termometru, i infrastruktury, którą ono wygina.

Pedro Sánchez wykorzystał nadzwyczajne wystąpienie w parlamencie, by bronić działań Hiszpanii podczas kryzysu z końca lipca w Ceucie. Do enklawy przedostało się wtedy z Maroka ponad 70 000 osób, a co najmniej 141 migrantów utonęło podczas masowego przekraczania granicy. Powiedział, że funkcjonariusze graniczni w El Tarajal wybrali ratowanie ludzi przed zadeptaniem i utonięciem, zamiast siłą pilnować zapór. Zapewnił też, że Ceuta i Melilla pozostaną hiszpańskie. Rząd podał, że w ciągu kilku godzin odesłał do Maroka około 63 000 osób, a ponad 10 000 osób pozostaje w tymczasowych obozach i czeka na indywidualne rozpatrzenie wniosków o azyl.

Sánchez pochwalił rozwagę funkcjonariuszy działających pod presją.

Spór nie dotyczy już tylko zarządzania granicą, lecz także sprawności państwa. Wewnętrzny raport policji opisał mniejszą niż zwykle obecność marokańskich funkcjonariuszy i 10 godzin pobłażliwości. Sánchez powiedział zaś, że służby wywiadowcze nie ustaliły, czy Maroko działało celowo, czy straciło kontrolę. Lider opozycji Alberto Núñez Feijóo zażądał dymisji i stwierdził, że operacja miała źródło w Maroku. Ponad 100 000 demonstrantów zebrało się w Madrycie, Ceucie i innych miastach, by protestować przeciwko reakcji rządu.

Hiszpania zależy od Rabatu w sprawach migracji, ale hiszpańska scena polityczna domaga się teraz twardszej linii wobec Rabatu. To stawia Sáncheza na wąskim moście między prawem humanitarnym, suwerennością i sąsiadem, którego współpraca jest najcenniejsza właśnie wtedy, gdy zaufanie jest najniższe.