Donald Trump rozważa wystąpienie USA z NATO: Sojusz to ‖papierowy tygrys‘

Prezydent USA Donald Trump oświadczył, że „powaga rozważa” wycofanie Stanów Zjednoczonych z NATO, nazywając istniejący od 77 lat sojusz „papierowym tygrysem” w wywiadzie dla brytyjskiego dziennika „The Daily Telegraph”, opublikowanym 1 kwietnia 2026 roku. Trump stwierdził, że kwestia członkostwa USA jest obecnie „poza dyskusją”, argumentując to brakiem wsparcia europejskich sojuszników dla operacji wojskowych USA i Izraela przeciwko Iranowi. Dodał, że „od zawsze wiedział” o braku wiarygodności NATO, a opinię tę podziela prezydent Rosji Władimir Putin.

„O tak, powiedziałbym, że to [wyjście] jest poza dyskusją. Nigdy nie ulegałem NATO. Zawsze wiedziałem, że to papierowy tygrys i Putin, nawiasem mówiąc, też o tym wie.” — Donald Trump via Reuters

Wypowiedzi te spotkały się z natychmiastową reakcją w europejskich stolicach. Niemiecki dziennik „Frankfurter Allgemeine Zeitung” porównał Trumpa do „superwulkanu”, który ponownie eksplodował, ostrzegając, że Europa w obliczu „wielkiego rosyjskiego imperializmu” pozostaje „w dużej mierze zdana na siebie”.

Rubio potwierdza formalną rewizję znaczenia NATO Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio, pełniący także funkcję p.o. Doradcy ds. Bezpieczeństwa Narodowego, poparł stanowisko Trumpa w rozmowie z Fox News. Rubio oświadczył, że Stany Zjednoczone „ponownie przeanalizują wartość NATO i tego sojuszu dla naszego kraju” po zakończeniu konfliktu z Iranem. Wypowiedzi Trumpa i Rubio skupiały się na odmowie europejskich partnerów NATO dotyczącej aktywnego wsparcia operacji USA w trwającej wojnie z Iranem, szczególnie w rejonie Cieśniny Ormuz, którą Iran zablokował. Premier Hiszpanii Pedro Sánchez stał się obiektem szczególnej krytyki po tym, jak odmówił Stanom Zjednoczonym prawa do korzystania z baz wojskowych na terytorium Hiszpanii do operacji przeciwko Iranowi. Analityk Konstantin Eggert na łamach Deutsche Welle zauważył, że słowa Rubio mają szczególną wagę, ponieważ sekretarz stanu uchodził do niedawna za „niemal głównego atlantystę w Kongresie”. Były ambasador USA przy NATO Ivo Daalder określił obecną sytuację jako „największy kryzys w historii NATO”, odróżniając go od dawnych sporów faktem, że tym razem pęknięcie dotyczy samej obrony zbiorowej – fundamentu sojuszu – a nie jedynie różnic w prowadzonej polityce.

Prawo federalne i traktat NATO stwarzają bariery prawne Formalne wyjście USA z NATO napotyka poważne przeszkody prawne. Ustawa federalna uchwalona przez Kongres za administracji Joe Bidena wymaga od Trumpa uzyskania zgody dwóch trzecich Senatu lub specjalnej ustawy Kongresu, zanim USA będą mogły opuścić sojusz. Analitycy wskazują, że uzyskanie takiego poparcia w Kongresie byłoby niezwykle trudne. Artykuł 13 Traktatu Północnoatlantyckiego dopuszcza dobrowolne odejście po upływie roku od złożenia oficjalnego wypowiedzenia. W ponad 80-letniej historii NATO żaden kraj nie opuścił sojuszu, choć Francja wycofała swoje siły ze zintegrowanych struktur dowodzenia w 1966 roku, powracając do nich dopiero w 2009 roku. Nawet bez formalnego wyjścia, Waszyngton dysponuje szerokimi nieformalnymi instrumentami nacisku – takimi jak dostawy broni, wymiana danych wywiadowczych czy wsparcie logistyczne. Deutsche Welle podaje, że zdaniem niektórych analityków Trump mógłby doprowadzić do paraliż NATO bez formalnego zerwania traktatu.

NATO powstało w 1949 roku wraz z podpisaniem Traktatu Waszyngtołskiego. Podczas swojej pierwszej kadencji Trump wielokrotnie nazywał NATO organizacją „przestarzałą” i groźił wstrzymaniem wsparcia dla sojuszników niewypełniających celów wydatków obronnych. Najbardziej zbliżonym precedensem jest częściowe wycofanie się Francji ze struktur wojskowych w 1966 roku za czasów Charles'a de Gaulle'a; Paryż powrócił do pełnej integracji w 2009 roku. Hiszpania wstąpiła do NATO w 1982 roku, a w referendum z 1986 roku 56,85% głosujących opowiedziało się za pozostaniem w sojuszu.

Orędzie Trumpa w sprawie wojny z Iranem zaplanowane na czwartek rano Trump ma wygłosić orędzie do narodu w sprawie wojny z Iranem w czwartek, 2 kwietnia 2026 roku, o godzinie 3:00 czasu polskiego. „Frankfurter Allgemeine Zeitung” zauważył, że tej nocy „światła w urzędzie kanclerskim nie zgasną”, przyznając jednocześnie, że treść wystąpienia prezydenta USA nie jest znana. Kryzys w NATO toczy się w cieniu zabiegów dyplomatycznych o odblokowanie Cieśniny Ormuz. Według „Wall Street Journal” Zjednoczone Emiraty Arabskie zabiegają o powołanie wielonarodowej koalicji – potencjalnie wspartej rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ – w celu siłowego otwarcia drogi wodnej. W samym NATO wielu urzędników zachowuje spokój wobec słów Trumpa i Rubio, sugerując, że presja ma służyc wymuszeniu większego wsparcia dla USA w sprawie Iranu, a nie zapowiadać rychłe odejście z sojuszu. Niemiecka prasa konkluduje jednak, że rządy europejskie „wciąż łudzą się, choć wydaje się to już desperackie, że po stronie Republikanów pozostało dość rozsądnych ludzi”, by zapobiec formalnemu zerwaniu relacji.

Kluczowe wydarzenia kryzysu NATO-Iran: — ; — ; — ; —