Donald Trump grozi wyjściem USA z NATO. Nazywa sojusz „papierowym tygrysem”

Prezydent USA Donald Trump zagroził w środę wycofaniem Stanów Zjednoczonych z NATO, nazywając sojusz „papierowym tygrysem”. Stwierdził, że „zdecydowanie” rozważa wyjście z organizacji po tym, jak europejscy sojusznicy odmówili wysłania okrętów wojennych w celu odblokowania cieśniny Ormuz w trakcie trwającej wojny USA i Izraela z Iranem. Trump wygłosił te uwagi w wywiadzie dla brytyjskiego „Daily Telegraph” i potwierdził je w rozmowie telefonicznej z agencją Reuters, na kilka godzin przed zaplanowanym na godzinę 21:00 czasu wschodniego orędziem do narodu. „„Będę mówił o moim rozczarowaniu NATO. Tak, zdecydowanie, bez wątpienia. Czy nie zrobiłbyś tego samego na moim miejscu?”” — Donald Trump via Reuters Trump powiedział również Reutersowi, że Stany Zjednoczone były dotąd jednostronnym partnerem sojuszu. „„Nie okazali się przyjaciółmi, gdy ich potrzebowaliśmy. Nigdy nie prosiliśmy o wiele... to ulica jednokierunkowa”.” — Donald Trump via Reuters Groźba ta stanowi gwałtowną eskalację retoryki Trumpa wobec sojuszu transatlantyckiego w momencie, gdy wojna w Iranie trwa już od ponad miesiąca bez perspektyw na zawieszenie broni. Ustawa z 2023 roku barierą dla planów prezydentaEwentualna próba jednostronnego wystąpienia z NATO napotka jednak poważną przeszkodę prawną. W 2023 roku Kongres przyjął, a ówczesny prezydent Joe Biden podpisał ustawę zabraniającą prezydentowi zawieszania, wypowiadania lub wycofywania USA z Traktatu Północnoatlantyckiego bez większości dwóch trzecich głosów w Senacie. Zapis ten wprowadzono jako poprawkę do National Defense Authorization Act (NDAA) na rok fiskalny 2024. Głównymi współautorami poprawki byli demokratyczny senator Tim Kaine z Wirginii oraz ówczesny republikański senator Marco Rubio z Florydy. Rubio, który obecnie pełni funkcję sekretarza stanu i p.o. doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego w administracji Trumpa, stwierdził we wtorek, że Waszyngton będzie musiał ponownie ocenić swoje relacje z NATO po zakończeniu wojny w Iranie. Raport Congressional Research Service z lutego 2026 roku wskazuje, że jeśli sprawa trafi do sądu, administracja może argumentować, iż poprawka jest niekonstytucyjna, powołując się na opinię prawną Departamentu Sprawiedliwości z 2020 roku, zgodnie z którą wyłączna prerogatywa wypowiadania traktatów należy do prezydenta.NATO powstało w 1949 roku, głównie w celu przeciwdziałania radzieckiej ekspansji w Europie. Artykuł 5 traktatu założycielskiego ustanawia zasadę kolektywnej obrony, według której atak na jednego członka jest atakiem na wszystkich. Od czasu powstania żaden kraj nie wystąpił z sojuszu. Trump krytykuje NATO przez całą karierę polityczną, kwestionując obowiązek obrony sojuszników, których uważa za niewystarczająco zaangażowanych w wydatki na własną obronność. Milczenie Hegsetha w sprawie Artykułu 5 i reakcja sojusznikówSekretarz obrony Pete Hegseth pogłębił obawy sojuszników, odmawiając w środę jednoznacznego potwierdzenia amerykańskiego zobowiązania do zbiorowej obrony. Eksperci ostrzegają, że brak jasności w kwestii gotowości USA do przestrzegania Artykułu 5 może skłonić Rosję do sprawdzenia determinacji sojuszu. Francja jako jedna z pierwszych zareagowała publicznie. Alice Rufo, delegat francuskiego ministra sił zbrojnych, odniosła się do natury sojuszu, nie komentując bezpośrednio groźby Trumpa. „„Jest to sojusz wojskowy zajmujący się bezpieczeństwem terytoriów w obszarze euroatlantyckim. Nie jest on przeznaczony do prowadzenia operacji w cieśninie Ormuz, co nie byłoby zgodne z prawem międzynarodowym”.” — Alice Rufo via Reuters Polski minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz wezwał do zachowania spokoju, ostrzegając, że „nie ma NATO bez Stanów Zjednoczonych”, ale jednocześnie zauważył, że „nie ma potęgi amerykańskiej bez NATO”. Rzecznik rządu Niemiec oświadczył, że Berlin pozostaje oddany sojuszowi, a zachowanie Trumpa nazwał „zjawiskiem powracającym”. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer zapowiedział, że będzie działał w interesie narodowym niezależnie od panującego „szumu” i argumentował, że niestabilność wywołana wojną w Iranie wymaga od Londynu zacieśnienia więzi gospodarczych i obronnych z Europą. Blokada cieśniny Ormuz podnosi ceny paliw powyżej 4 dolarówNaprężenia na linii Waszyngton-sojusznicy wynikają z trwającej blokady cieśniny Ormuz, którą Iran odciął po atakach USA i Izraela z 28 lutego. 104 (USD za baryłkę) — Cena ropy Brent po zamknięciu cieśniny Ormuz Średnie ceny benzyny w USA we wtorek przekroczyły 4 dolary za galon po raz pierwszy od 2022 roku. Analitycy ostrzegają, że wzrost kosztów paliwa przełoży się na ceny żywności z powodu wyższych kosztów transportu. 40 (procent) — Wzrost ceny ropy Brent od wybuchu wojny 28 lutego W czasie pokoju przez cieśninę transportowana jest około jedna piąta światowych dostaw ropy. Trump oświadczył, że Stany Zjednoczone nie będą się angażować w sytuację w cieśninie i że odpowiedzialność za drożność szlaku spoczywa na krajach, które z niego korzystają. W rozmowie z Reutersem prezydent dodał, że spodziewa się szybkiego zakończenia działań w Iranie oraz liczy na porozumienie z nowym kierownictwem tego kraju po śmierci najwyższego przywódcy Alego Chameneia w pierwszych atakach. „„Mamy do czynienia z pełną zmianą reżimu. Widzę dużą szansę na ugodę, ponieważ oni nie chcą być dalej atakowani”.” — Donald Trump via Reuters Tymczasem Iran zaatakował tankowiec u wybrzeży Kataru i uderzył w międzynarodowe lotnisko w Kuwejcie w środę rano, przyznając jednocześnie po raz pierwszy, że Waszyngton nawiązał bezpośredni kontakt w sprawie możliwego rozejmu, jak podaje AP News.Kluczowe wydarzenia: Wojna USA-Iran i kryzys w NATO: — ; — ; — ; —