Donald Trump rozważa opuszczenie NATO. Prezydent nazywa sojusz „papierowym tygrysem”

Prezydent USA Donald Trump zadeklarował, że poważnie rozważa wycofanie Stanów Zjednoczonych z NATO. W wywiadzie opublikowanym w środę przez brytyjski dziennik „The Daily Telegraph” nazwał sojusz „papierowym tygrysem”. Według agencji Reuters Trump stwierdził, że kwestia opuszczenia paktu obronnego jest obecnie „poza dyskusją”. Deklaracja ta padła po tym, jak europejscy sojusznicy nie poparli operacji wojskowej USA i Izraela przeciwko Iranowi oraz odmówili wysłania jednostek do Zatoki Perskiej w celu odblokowania cieśniny Ormuz. Jak podaje portal wnp.pl, Trump zamierzał powtórzyć te groźby w wieczornym orędziu do Amerykanów. „The Wall Street Journal” poinformował z kolei, że prezydent rozmawiał z doradcami o możliwości wyjścia z NATO w przypadku dalszego braku wsparcia sojuszników, choć źródła gazety zastrzegają, że nie wydał on dotąd formalnego polecenia ani nie podjął ostatecznej decyzji. Rubio krytykuje postawę sojusznikówSekretarz stanu Marco Rubio, uznawany dotąd w administracji Trumpa za zwolennika sojuszu, określił reakcję NATO na konflikt z Iranem jako „bardzo rozczarowującą”. Według agencji Bloomberg zasugerował on konieczność ponownego przeanalizowania relacji transatlantyckich po zakończeniu wojny. Trump oskarżył europejskie rządy o „tchórzostwo” z powodu twierdzeń, że konflikt z Iranem „nie jest ich wojną” – podaje Deutsche Welle. Ivo Daalder, były ambasador USA przy NATO, w artykule cytowanym przez DW określił obecną sytuację jako „największy kryzys w historii NATO”. Zaznaczył, że obecny spór różni się od poprzednich, ponieważ dotyczy fundamentu sojuszu – kolektywnej obrony – a nie tylko różnic w prowadzonej polityce. W rozmowie z „The Telegraph” Trump przyznał, że od dawna wątpił w wiarygodność sojuszu.„Tak, powiedziałbym, że to jest poza dyskusją. Nigdy nie ulegałem wpływom NATO. Zawsze wiedziałem, że to papierowy tygrys, i przy okazji, Putin też o tym wie.” — Donald Trump via ReutersHenri Vanhanen, ekspert ds. polityki bezpieczeństwa cytowany przez wnp.pl za dziennikiem „Ilta-Sanomat”, ocenił, że słów Trumpa nie można już traktować jedynie jako przejściowej frustracji wojną z Iranem, lecz jako dowód na głębsze napięcia strukturalne wewnątrz paktu. Bariery prawne utrudniają wystąpienieFormalne wyjście USA z NATO napotyka jednak poważne przeszkody prawne. Ustawa federalna uchwalona za kadencji Joe Bidena zabrania prezydentowi jednostronnego zawieszenia lub wypowiedzenia Traktatu Północnoatlantyckiego bez zgody dwóch trzecich Senatu lub odrębnej ustawy Kongresu. Na te regulacje wskazywali w środę europejscy dyplomaci, oceniając scenariusz jednostronnego wyjścia jako mało prawdopodobny. Zgodnie z Artykułem 13 traktatu, państwo może wystąpić z sojuszu rok po złożeniu wypowiedzenia, przy czym depozytariuszem takich zawiadomień są same Stany Zjednoczone – co, jak zauważył Bloomberg, oznaczałoby, że Trump musiałby powiadomić własną administrację. ABC przypomina, że w ciągu ponad 80 lat istnienia żadne państwo nie opuściło NATO. Jak donosi Bloomberg, w Europie większe obawy budzi nie formalne wystąpienie, lecz możliwość pozostania USA w strukturach przy jednoczesnej odmowie realizacji zobowiązań z Artykułu 5 lub wycofaniu amerykańskiego parasola nuklearnego. Taki ruch de facto pozbawiłby sojusz znaczenia bez konieczności jego opuszczania.NATO powstało w 1949 roku jako sojusz obronny po II wojnie światowej. W 1966 roku Francja wycofała swoje siły ze zintegrowanego dowództwa wojskowego, pozostając jednak stroną traktatu (powróciła do struktur wojskowych w 2009 roku). Hiszpania w 1986 roku przeprowadziła referendum w sprawie członkostwa, w którym 56,85% głosujących opowiedziało się za pozostaniem w pakcie. Donald Trump podczas swojej pierwszej prezydentury nazywał NATO organizacją „przestarzałą” i naciskał na sojuszników w kwestii wydatków na zbrojenia, co wielokrotnie prowadziło do napięć przed jego powrotem do urzędu w styczniu 2025 roku.Trump kontra NATO: Kluczowe wydarzenia: — ; — ; — Niepokój w Europie, Polska apeluje o spokójReakcje w europejskich stolicach wahają się od alarmistycznych po wezwania do powściągliwości. Stefan Kornelius, rzecznik kanclerza Niemiec Friedricha Merza, stwierdził w Berlinie, że „eskalacja oburzenia nie służy NATO”. Minister spraw zagranicznych Estonii Margus Tsahkna ocenił, że same sugestie o wyjściu są „szkodliwe”, nawet jeśli nie zostaną zrealizowane.„Sugestie o wycofaniu się z NATO lub samo rozważanie takiego kroku są szkodliwe. Nawet jeśli nie zostaną wprowadzone w życie.” — Margus Tsahkna via BloombergPolski wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zaapelował o zachowanie spokoju, ostrzegając jednak, że NATO nie może funkcjonować bez udziału USA. Joel Linnainmaki z Fińskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych uznał na łamach wnp.pl, że groźby Trumpa mogą być narzędziem negocjacyjnym mającym na celu uzyskanie ustępstw od Europy. Według Bloomberga, teoretycznie kraje europejskie mogłyby kontynuować działanie NATO po zwiększeniu wydatków, jednak urzędnicy przewidują, że najbardziej prawdopodobnym skutkiem odejścia USA byłby chaos wewnątrz organizacji.„Mam nadzieję, że w tych emocjach, które towarzyszą dziś prezydentowi USA, przyjdzie chwila spokoju. Bo bez USA nie ma NATO, a w naszym interesie jest, by ten spokój nastał.” — Władysław Kosiniak-Kamysz via Bloomberg