Ultimatum Trumpa wobec Iranu: mija termin otwarcia cieśniny Ormuz

Ultimatum prezydenta USA Donalda Trumpa, żądającego od Iranu ponownego otwarcia cieśniny Ormuz, wygasa we wtorek 7 kwietnia 2026 roku o godzinie 20:00 czasu waszyngtońskiego (05:00 w środę rano czasu środkowoeuropejskiego). Trump zagroził zniszczeniem irańskich elektrowni i mostów w przypadku braku porozumienia. W poniedziałek prezydent oświadczył, że „cały kraj może zostać zmieciony w ciągu jednej nocy, a tą nocą może być właśnie jutro”, nadając planowanej operacji nazwę „Dzień Elektrowni i Dzień Mostów”. Wojna, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku po uderzeniach USA i Izraela na Iran, pochłonęła już tysiące ofiar według danych organizacji HRANA. Tylko we wtorek w bombardowaniach na terenie Iranu zginęły co najmniej 33 osoby, w tym pięcioro dzieci, a najbardziej ucierpiały prowincje Alborz, Shahriar i Pardis. Izraelskie Siły Obronne wydały we wtorek ostrzeżenia w języku farsi, wzywając cywilów do unikania pociągów i infrastruktury kolejowej do godziny 21:00, ostrzegając przed śmiertelnym niebezpieczeństwem. Rada Bezpieczeństwa ONZ ma we wtorek głosować nad projektem rezolucji w sprawie żeglugi w cieśninie Ormuz, promowanym przez Bahrajn.

Sprzeciw sojuszników wobec planów Trumpa Francja i Wielka Brytania wyraziły zdecydowany sprzeciw wobec zapowiadanych ataków na infrastrukturę cywilną, co stawia Waszyngton w trudnej sytuacji wobec kluczowych partnerów. Francuski minister spraw zagranicznych Jean-Noël Barrot podkreślił na antenie France Info, że ataki na cele cywilne i energetyczne „są zakazane przez prawo wojenne i prawo międzynarodowe”, ostrzegając przed niebezpiecznymi skutkami. „„Bez wątpienia zapoczątkowałoby to nową fazę eskalacji i odwetu, która wciągnęłaby region i światową gospodarkę w bardzo niepokojącą i szkodliwą spiralę dla naszych własnych interesów”.” — Jean-Noël Barrot za Deutsche Welle Według doniesień cytowanych przez LaSexta, Wielka Brytania poinformowała Waszyngton, że nie pozwoli na wykorzystanie swoich baz do ataków na infrastrukturę cywilną. Sekretarz obrony USA Pete Hegseth, obecny z Trumpem na poniedziałkowej konferencji prasowej, bezwarunkowo poparł ultimatum. „„Iran musi wybrać. Niech wybierze mądrze, ponieważ ten prezydent nie żartuje”.” — Pete Hegseth za Europa Press Hegseth dodał, że intensywność nalotów na irańską ziemię osiągnęła najwyższy poziom od początku operacji, zapowiadając jeszcze silniejsze uderzenia we wtorek. Trump, pytany o to, czy bombardowania mogą stanowić zbrodnię wojenną, zlekceważył te obawy, twierdząc, że Irańczycy są „gotowi cierpieć za swoją wolność” i utrzymując, że amerykańskie służby przechwyciły wiadomości od mieszkańców Iranu zachęcające do dalszych ataków.

Iran wzywa do tworzenia żywych tarcz Władze w Teheranie wezwały obywateli do formowania „żywych łańcuchów” wokół elektrowni we wtorek po południu i wieczorem, obawiając się nocnych nalotów. Apel wystosował wiceminister sportu Alireza Rahimi, nazywając potencjalne ataki zbrodnią wojenną. „„Wzywamy wszystkich do podania sobie rąk: atakowanie infrastruktury publicznej to zbrodnia wojenna”.” — Alireza Rahimi za El Periódico Połączone dowództwo wojskowe Iranu wydało ostrzeżenie, że każda agresja na cele cywilne spotka się ze „zwielokrotnioną odpowiedzią” wymierzoną w interesy amerykańskie i izraelskie w regionie. Teheran zagroził również, że ataki na jego elektrownie spowodują uderzenia odwetowe na podobne obiekty w krajach Zatoki Perskiej. Irańscy urzędnicy publicznie odrzucili ultimatum Trumpa jako „arogancką retorykę”, która nie wpływa na ich działania. Irański Czerwony Półksiężyc poinformował o 15 cywilach zabitych w amerykańskich i izraelskich atakach w nocy z poniedziałku na wtorek. Mieszkańcy Iranu, w rozmowach z BBC pod zmienionymi nazwiskami z powodu trwającej od pięciu tygodni blokady internetu, opisywali strach przed odcięciem wody i prądu. „„Czuję, że toniemy w bagnie. Co możemy zrobić jako zwykli ludzie? Nic. Nie możemy go powstrzymać. Ciągle myślę o tym, że za miesiąc będę siedział z rodziną bez wody i prądu”.” — Kasra dla BBC

Wojna między koalicją amerykańsko-izraelską a Iranem rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku. Pierwszego dnia konfliktu zginął ówczesny Najwyższy Przywódca Ali Chamenei. Jego syn, Mojtaba Chamenei, został mianowany na to stanowisko 9 marca 2026 roku. Cieśnina Ormuz, przez którą przepływa ok. 20% światowych dostaw ropy naftowej, pozostaje częściowo zamknięta od początku walk, co wywołało wzrost cen paliw. Konflikt objął również Liban, gdzie działa powiązany z Iranem Hezbollah.

Propozycja zawieszenia broni bez akceptacji stron Mediatorzy z Pakistanu, Turcji i Egiptu przedstawili plan 45-dniowego rozejmu, mający otworzyć drogę do negocjacji, jednak żadna ze stron nie przyjęła propozycji. Według „The New York Times”, cytowanego przez RFI, urzędnicy Białego Domu potwierdzili, że Trump nie wyraził zgody na ten plan. Iran z kolei odrzuca tymczasowe zawieszenie broni, jeśli nie otrzyma gwarancji bezpieczeństwa przed przyszłymi atakami, zniesienia sankcji oraz odszkodowań za zniszczenia. Zdaniem analityków dziennika „El País”, warunki te są niemożliwe do spełnienia przed upływem ultimatum. ONZ ostrzegła przed możliwymi zbrodniami wojennymi z powodu systematycznych ataków na ludność cywilną po obu stronach. Tylko w poniedziałek odnotowano 573 (udokumentowane ataki) — udokumentowane ataki w 20 z 31 irańskich prowincji w ciągu jednego dnia, podaje „El Mundo”. Mimo groźnej postawy, Trump wyraził ostrożny optymizm co do negocjacji podczas poniedziałkowej konferencji prasowej. Hiszpański dziennikarz Pedro Vallín ocenił to zachowanie jako typowe dla nieprzewidywalnego stylu prezydenta. „„Przekonamy się, jak daleko się posunie i na kogo będzie mógł liczyć. Słuchając go dzisiaj, można odnieść wrażenie, że jest optymistą, ale wiemy, że to czysta cyklotymia i w ciągu kilku godzin ten nastrój może zmienić się w niekontrolowany gniew”.” — Pedro Vallín za LaSexta

Kluczowe wydarzenia przed upływem ultimatum Trumpa: — ; — ; — ; — ; —