Keir Starmer pod presją. Skandal wokół poświadczeń bezpieczeństwa Mandelsona

Brytyjski premier Keir Starmer stanął w piątek w obliczu wezwań do dymisji po tym, jak dochodzenie dziennika „The Guardian” ujawniło, że Peter Mandelson, jego były ambasador w Stanach Zjednoczonych, nie przeszedł weryfikacji bezpieczeństwa Developed Vetting przed objęciem funkcji. Jak wynika z ustaleń, Ministerstwo Spraw Zagranicznych (Foreign Office) odrzuciło jednoznaczną rekomendację służb przeciwko przyznaniu mu uprawnień. Starmer odwołał sir Olivera Robbinsa, stałego podsekretarza stanu w MSZ, za niepoinformowanie ministrów o negatywnym wyniku weryfikacji. Przemawiając do dziennikarzy w Paryżu, premier opisał sytuację w stanowczych słowach.

„To, że nie powiedziano mi o negatywnym wyniku weryfikacji bezpieczeństwa Petera Mandelsona w momencie jego powołania, jest zdumiewające. Fakt, że nie wiedziałem o tym, informując Parlament, że dochowano wszelkich procedur, jest niewybaczalny. Nie tylko ja nie zostałem poinformowany – nie wiedziaładen żaden minister, co budzi moją absolutną wściekłość.” — Keir Starmer via BBC

Starmer zapowiedział, że zamierza wystąpić w Parlamencie w poniedziałek, 20 kwietnia 2026 roku, aby przedstawić pełny obraz sytuacji w duchu „pełnej przejrzystości”.

Służba weryfikacyjna wydała MSZ jednoznacznie negatywną opinię

Według doniesień BBC News, United Kingdom Security Vetting pod koniec stycznia 2025 roku uznała, że Mandelson nie powinien otrzymać poświadczenia Developed Vetting. Źródła opisują tę rekomendację jako wyraźne „nie” – najbardziej restrykcyjny z trzech możliwych wyników. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które jest uznawane za jedyny resort w Whitehall mający uprawnienia do uchylenia takiej rekomendacji, mimo to przyznało Mandelsonowi poświadczenie niezbędne do objęcia placówki w Waszyngtonie. Oddzielny zespół ds. etyki ostrzegał przed „ogólnym ryzykiem wizerunkowym” związanym z tą nominacją już w grudniu 2024 roku. Były wysoki urzędnik rządowy przekazał dziennikowi „Financial Times”, że kontakty Mandelsona z Rosją i Chinami należały do głównych kwestii podnoszonych podczas weryfikacji, a on sam potrzebował czasu na ujawnienie wszystkich swoich spraw finansowych. Przyczyny negatywnego wyniku weryfikacji nie zostały podane do wiadomości publicznej, ponieważ szczegóły poszczególnych postępowań nigdy nie były ujawniane.

Nominacja i odwołanie Mandelsona: — ; — ; — ; — ; — ; —

Liberalni Demokraci żądają dymisji Starmera

Lider Liberalnych Demokratów Ed Davey wezwał Starmera do ustąpienia, oskarżając go o wprowadzenie w błąd Parlamentu i opinii publicznej.

„Uważam, że premier nie może uciec od odpowiedzialności, zwalniając Olliego Robbinsa. Odpowiedzialność musi spoczywać na panu Starmerze. Dowody sugerują, że wprowadził on w błąd Izbę Gmin i opinię publiczną. To naruszenie wszelkich zasad i dlatego domagamy się jego odejścia.” — Ed Davey via Reuters

Minister Darren Jones, pełniący funkcję Kanclerza Księstwa Lancaster, odrzucił wezwania do dymisji. W rozmowie z LBC stwierdził, że Starmer nie wprowadził Parlamentu w błąd, ponieważ ówczesne procedury zostały zachowane, mimo że okazały się wadliwe. Jones dodał, że przepisy dotyczące informowania ministrów o decyzjach weryfikacyjnych zostały już zmienione oraz potwierdził, że premier był „wściekły” z powodu braku informacji. Labourzystowski par David Blunkett na łamach „The Guardian” ocenił, że incydent wskazuje na błąd systemowy w Whitehall, a nie na osobiste przewinienia premiera, a właściwą odpowiedzią powinna być gruntowna reforma systemu powiadamiania.

Sojusznicy Robbinsa: odwołanie było niesprawiedliwe

Osoby z otoczenia sir Olivera Robbinsa podjęły jego obronę, argumentując, że przepisy służby cywilnej nie pozwalały mu na ujawnienie szczegółów dotyczących weryfikacji bezpieczeństwa ministrom. Ciaran Martin, były szef Narodowego Centrum Cyberbezpieczeństwa, powiedział w BBC Radio 4, że nie rozumie podstaw dymisji, twierdząc, że urzędnicy mają wręcz czynny obowiązek zachowania takich danych w tajemnicy. Znajomi Robbinsa kwestionują również tezę, że Mandelson otrzymał jednoznacznie negatywną ocenę; sugerują, że służby zgłosiły obawy, a decyzja o przyznaniu poświadczenia z ewentualnymi środkami zaradczymi należała do MSZ. Jeden z informatorów Financial Times nazwał Robbinsa „kozłem ofiarnym”, dodając, że urzędnik ten nigdy nie był zwolennikiem nominacji Mandelsona i jedynie wypełniał wolę premiera. Mandelson pozostaje pod nadzorem policji w związku z domniemanym wyciekiem dokumentów rządowych do Jeffreya Epsteina. Nie skomentował on publicznie tych zarzutów, a jego prawnik nie odniósł się do kwestii procesu weryfikacyjnego. Sir Chris Wormald, który w spornym okresie pełnił funkcję sekretarza gabinetu, został odwołany ze stanowiska w lutym 2026 roku.

Peter Mandelson był posłem z okręgu Hartlepool w latach 1992–2004 i zajmował wysokie stanowiska ministerialne w gabinetach Tony’ego Blaira i Gordona Browna. Jego nominację na ambasadora w USA ogłoszono w grudniu 2024 roku, a funkcję objął w lutym 2025 roku. Został odwołany siedem miesięcy później, gdy Keir Starmer stwierdził, że Mandelson skłamał w sprawie charakteru swojej relacji z Jeffreyem Epsteinem. Natomiast sir Oliver Robbins w latach 2017–2019 był głównym negocjatorem rządu ds. brexitu, a w 2025 roku został stałym podsekretarzem stanu w MSZ.