Birma: Win Myint ułaskawiony, wyroki śmierci zamienione na dożywocie

Nowy prezydent Birmy Min Aung Hlaing ułaskawił w piątek byłego prezydenta Win Myinta i zamienił wszystkie wyroki śmierci na dożywocie w ramach tradycyjnej amnestii noworocznej Thingyan. Laureatka Pokojowej Nagrody Nobla Aung San Suu Kyi pozostaje jednak w areszcie, mimo częściowego skrócenia jej 27-letniego wyroku. Amnestia ogłoszona 17 kwietnia 2026 roku objęła, według państwowej telewizji MRTV, również 179 obcokrajowców, którzy zostaną deportowani. Win Myint, sprawujący urząd prezydenta od 2018 roku do wojskowego zamachu stanu z 1 lutego 2021 roku, był przetrzymany przez ponad pięć lat pod zarzutami, które jego sojusznicy określili jako polityczne. Min Aung Hlaing, który przewodził puczu jako szef armii, a 10 kwietnia został zaprzysiężony na cywilnego prezydenta po krytykowanych za granicą wyborach, przedstawił ułaskawienia jako element wysiłków na rzecz „odbudowy narodowej”.

Wyrok Suu Kyi skrócony, wolność odmówiona Aung San Suu Kyi, mająca obecnie 80 lat, otrzymała skrócenie 27-letniego wyroku o jedną szóstą. Wynika to z ogólnego przepisu amnestii stosowanego wobec wszystkich kar krótszych niż 40 lat, o czym informuje AFP, powołując się na źródło zbliżone do sprawy. Według doniesień „Courrier International”, redukcja ta wynosi cztery i pół roku. Noblistka nadal przebywa w nieujawnionym miejscu i nie była widziana publicznie od zakończenia procesów. Jej syn, Kim Aris, w zeszłorocznych wywiadach dla agencji Reuters przekazał, że otrzymuje jedynie szczątkowe informacje o jej stanie, a jej zdrowie ma się pogarszać. Zarzuty przeciwko niej – od podżegania i korupcji po oszustwa wyborcze i naruszenie ustawy o tajemnicy państwowej – zostały odrzucone przez jej zwolenników jako „absurdalne” i motywowane politycznie. Członkowie Narodowej Ligi na rzecz Demokracji oraz tysiące aktywistów wciąż znajdują się wśród osób zatrzymanych po puczu. Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, Volker Türk, zareagował na amnestię, żądając dalszych kroków.

„„Wszyscy niesłusznie zatrzymani od czasu zamachu stanu w 2021 roku – w tym radczyni stanu Aung San Suu Kyi – muszą zostać natychmiast i bezwarunkowo uwolnieni”.” — Volker Türk przez Notícias ao Minuto

Skazani na śmierć ocaleni, tysiące rodzin pod więzieniami Min Aung Hlaing ogłosił, że wszystkim więźniom odsiadującym wyroki śmierci kary zostaną zamienione na dożywocie, a wszystkie wyroki dożywotniego pozbawienia wolności zostaną skrócone do 40 lat. Związek Pomocy Więźniom Politycznym (AAPP) podał, że od zamachu stanu w 2021 roku z przyczyn politycznych uwięziono ponad 30 000 osób, co czyni skalę obecnej amnestii skromną w stosunku do całkowitej liczby osadzonych. Według ONZ, po przejęciu władzy przez juntę na śmierć skazano ponad 130 osób, choć precyzyjne dane są trudne do ustalenia z powodu nietransparentnego systemu sądowniczego w kraju ogarniętym wojną domową. Przed więzieniem Insein w Rangunie w piątkowy poranek, mimo upału, zgromadziły się rodziny, by dowiedzieć się, czy ich bliscy znajdą się wśród wolnych. Dziennikarka i dokumentalistka Shin Daewe, skazana wcześniej na dożywocie (później skrócone do 15 lat) za rzekomy udział w terroryzmie, została zwolniona i opowiedziała o powrocie do rodziny.

„„Największą radością jest możliwość ponownego spotkania z rodziną. Miałam dzisiaj szczęście. Nie można tego jednak powiedzieć o wielu moich przyjaciołach, którzy zostali w środku”.” — Shin Daewe przez La Libre.be

Birmańska armia, znana jako Tatmadaw, przejęła władzę 1 lutego 2021 roku, zatrzymując Aung San Suu Kyi i Win Myinta w pierwszych godzinach puczu. Przewrót zakończył dekadę częściowej transformacji demokratycznej i pogrążył kraj w wojnie domowej, która według agencji Reuters zmusiła ponad 3,5 miliona ludzi do opuszczenia domów. Grupy zajmujące się prawami człowieka podają, że junta wznowiła egzekucje dysydentów po dziesięcioleciach przerwy w wykonywaniu kary śmierci. Amnestia noworoczna Thingyan jest jedną z kilku tradycyjnych okazji w Birmie, obok styczniowego Dnia Niepodległości, kiedy zwyczajowo udzielane są ułaskawienia.

Rola Chin w uwolnieniu Win Myinta pod lupą analityków Uwolnienie Win Myinta przyciągnęło uwagę obserwatorów międzynarodowych. Analitycy cytowani przez „The Irrawaddy” sugerują, że Chiny odegrały rolę w doprowadzeniu do ułaskawienia. Według tego emigracyjnego serwisu informacyjnego, wybory przeprowadzone w grudniu i styczniu były postrzegane przez ekspertów jako „wynik porozumienia między Xi Jinpingiem a Min Aung Hlaingiem”, a uwolnienie Win Myinta miało być częścią tego układu. 69-letni Min Aung Hlaing został wybrany na prezydenta przez parlament 3 kwietnia i zaprzysiężony 10 kwietnia, co sformalizowało jego władzę sprawowaną wcześniej pod różnymi tytułami wojskowymi. Podczas inauguracji oświadczył, że jego priorytetami są pokój, stabilność i pojednanie. Obecna amnestia jest trzecim takim wydarzeniem w ciągu sześciu miesięcy, po listopadowym ułaskawieniu i styczniowym zwolnieniu ponad 6 000 więźniów. Osoby ułaskawione warunkowo muszą liczyć się z tym, że jakiekolwiek nowe wykroczenie spowoduje konieczność odsiedzenia reszty pierwotnego wyroku oprócz nowej kary, jak donosi Agencja Informacyjna Mizzima.

Birma: Najważniejsze wydarzenia od zamachu stanu w 2021 r.: — ; — ; — ; — ; — ; —