Pakistan doprowadza do rozejmu między USA a Iranem po 40 dniach walk

Pakistan wynegocjował dwutygodniowe zawieszenie broni między Stanami Zjednoczonymi a Iranem we wtorek wieczorem, 7 kwietnia 2026 roku, przerywając 40 (dni) — trwania wojny amerykańsko-irańskiej przed zawieszeniem broni walk, które wstrząsnęły światowymi rynkami energii i wywołały obawy przed szerszym konfliktem regionalnym. Rozejm wszedł w życie zaledwie kilka godzin przed upływem terminu wyznaczonego przez prezydenta Donalda Trumpa, który we wtorek rano zagroził na platformie Truth Social, że „cała cywilizacja zginie dziś wieczorem i nigdy nie zostanie przywrócona”, jeśli Iran nie otworzy ponownie Cieśniny Ormuz. Zgodnie z warunkami umowy, obie strony wstrzymały ataki rakietowe i powietrzne, Iran zgodził się tymczasowo otworzyć cieśninę dla żeglugi, a negocjatorzy z obu krajów mają spotkać się w Islamabadzie w sobotę, 11 kwietnia 2026 roku. Według Al Jazeery zawieszenie broni wyraźnie uwzględnia 10-punktową propozycję pokojową Iranu. Obie strony ogłosiły zwycięstwo, choć analitycy i krytycy przedstawili skrajnie różne oceny efektów konfliktu.

Iran utrzymuje kontrolę nad cieśniną mimo zapewnień USA o sukcesie Mimo twierdzeń Trumpa o decydującym zwycięstwie militarnym, analitycy wskazują, że Iran wyszedł z konfliktu osłabiony wojskowo, ale wzmocniony strategicznie, zachowując faktyczną kontrolę nad Cieśniną Ormuz oraz zapasy wysoko wzbogaconego uranu. Przed wojną Iran monitorował cieśninę i sporadycznie przejmował jednostki, ale nie sprawował nad nią pełnej władzy; obecnie, według agencji Reuters, Teheran pełni funkcję faktycznego strażnika szlaku, decydując o zasadach przepływu i sygnalizując zamiar pobierania opłat za bezpieczny przejazd. Sekretarz obrony USA Pete Hegseth oświadczył na konferencji prasowej, że Waszyngton odniósł militarne zwycięstwo, a irański program rakietowy został praktycznie zniszczony, dodając, że USA mogą wysłać siły specjalne w celu przejęcia materiałów rozszczepialnych, jeśli zajdzie taka potrzeba. Analityk ryzyka politycznego Ian Bremmer ocenił w rozmowie z Reutersem, że Trump wie, iż „wojna nie idzie dobrze”, a zawieszenie broni odzwierciedla konflikt, który nie osiągnął zamierzonych celów. Ekspert ds. Bliskiego Wschodu Fawaz Gerges był w swojej ocenie jeszcze bardziej dosadny.

„Ta wojna zostanie zapamiętana jako poważny błąd strategiczny Trumpa. Taki, którego konsekwencje zmieniły region w niezamierzony sposób.” — Fawaz Gerges via Reuters

Irańskie przywództwo utrzymuje silną kontrolę wewnętrzną, mimo że gospodarka kraju jest w zapaści, a znaczna część infrastruktury leży w gruzach po amerykańskich i izraelskich atakach, donosi Reuters.

Wojna amerykańsko-irańska, którą Waszyngton nazwał „Operacją Epic Fury”, a Teheran „Prawdziwą Obietnicą 4”, rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku. Wynikała ona z doktryny strategicznej, którą izraelscy planiści określili jako „wyzerowanie zagrożeń” po ataku Hamasu na Izrael z 7 października 2023 roku. Stany Zjednoczone zapewniły potencjał militarny, podczas gdy Izrael dostarczył uzasadnienie strategiczne; według Al Jazeery żadne z państw nie uzyskało mandatu Rady Bezpieczeństwa ONZ ani nie powołało się na prawo do samoobrony na podstawie art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych. Zamknięcie Cieśniny Ormuz – przez którą przepływa ok. 20% światowej ropy i gazu – wywołało jeden z najpoważniejszych kryzysów energetycznych ostatnich dekad, odczuwalny w Tokio, Berlinie i São Paulo. Najwyższy Przywódca Iranu Ali Chamenei zginął w pierwszych atakach 28 lutego 2026 roku, a jego syn Modżtaba Chamenei został mianowany jego następcą 9 marca 2026 roku.

Grozba Trumpa budzi niepokój sojuszników i wojska Wtorkowy wpis Trumpa na Truth Social – grożący zniszczeniem całej cywilizacji – wywołał natychmiastowe potępienie i debatę, czy język ten wyczerpuje definicję ludobójstwa według ONZ. Eksperci cytowani przez Reutersa twierdzą, że groźby te mogły stanowić zbrodnie wojenne. Jon Alterman z Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych zauważył, że Trump stał się „więźniem własnej hiperboli”, dodając, że zniszczenie irańskiej cywilizacji nie było realistyczną opcją, a koszty samej próby byłyby ogromne.

„Prezydent został uwięziony przez własną hiperbolę. Nie mógł zniszczyć irańskiej cywilizacji, a koszty samej pozornej próby byłyby kolosalne.” — Jon Alterman via Reuters

Rzeczniczka Białego Domu Karoline Leavitt zaprzeczyła, jakoby Trump się wycofał, mówiąc dziennikarzom w środę, że jego język jest częścią „twardego stylu negocjacji”, a świat powinien „traktować jego słowa bardzo poważnie”. Republikański parlamentarzysta będący w kontakcie z Białym Domem powiedział Reutersowi, że „efekt zaskoczenia mija”, nawiązując do powtarzającego się u Trumpa schematu zmiany decyzji po ostrych groźbach. Publicyści „The Atlantic”, Tom Nichols i Nancy Youssef, zauważyli w podcaście Radio Atlantic, że słowa prezydenta – niezależnie od tego, czy były bluffem – już zaszkodziły pozycji USA w sposób nieodwracalny.

Niestabilny rozejm i liczenie strat w krajach Zatoki Trwałość zawieszenia broni stanęła pod znakiem zapytania wkrótce po jego ogłoszeniu. Według „The New York Times” i „The Atlantic”, izraelskie rakiety nadal trafiały w cele w Libanie, a irańskie media państwowe informowały o ponownym zamknięciu cieśniny w odpowiedzi na te ataki. Irańska propozycja pokojowa, włączona do umowy o zawieszeniu broni, obejmuje żądania wycofania się USA z regionu, wypłaty reparacji wojennych, uznania prawa Iranu do wzbogacania uranu oraz formalnych gwarancji bezpieczeństwa przed przyszłymi atakami. Analitycy oceniają, że akceptacja tych warunków przez Waszyngton lub sąsiadów z Zatoki jest mało prawdopodobna. W trakcie konfliktu Iran zaatakował obiekty naftowe w Arabii Saudyjskiej, Kuwejcie, Bahrajnie i Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Bloomberg podaje, że wojna kosztowała amerykańskich podatników dziesiątki miliardów dolarów, a szacowany górny pułap wydatków może wynieść 100 (miliardów USD) — szacowany całkowity koszt wojny dla USA. Ponad 22 miliony ludzi na Bliskim Wschodzie mieszka w pobliżu stref ataków, a tysiące Irańczyków zginęło w walkach. Niepewny status Cieśniny Ormuz oraz ogromne rozbieżności między stronami sprawiają, że perspektywa trwałego pokoju pozostaje niejasna.

Kluczowe momenty zawieszenia broni w wojnie USA-Iran: — ; — ; — ; —