Prokuratura wszczyna śledztwo w sprawie Zondacrypto. Premier Tusk ujawnia przelewy

Największa polska giełda kryptowalut, Zondacrypto, znalazła się w środę w centrum dochodzenia prokuratorskiego i kontrowersji politycznych. Prokurator Generalny Waldemar Żurek polecił Prokuraturze Krajowej zbadanie doniesień medialnych dotyczących domniemanych nieprawidłowości na giełdzie. Jednocześnie premier Donald Tusk publicznie ujawnił transfery finansowe łączące prezesa giełdy z fundacjami powiązanymi z politykami prawicy. Postępowanie poprowadzi śląski wydział Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej. Jest to ta sama jednostka, która prowadzi sprawę niewyjaśnionego zaginięcia Sylwestra Suszka w 2022 roku – założyciela giełdy BitBay, która później przekształciła się w Zondacrypto. Zarząd giełdy zaprzeczył doniesieniom o niewypłacalności, określając spółkę jako „stabilny i w pełni wypłacalny podmiot” z ponad 100-procentowym pokryciem zobowiązań wobec użytkowników. Zapowiedziano również przywrócenie standardowego czasu procesowania wypłat w ciągu 10 dni.

Rezerwy bitcoina spadły o 99,7% w niespełna dwa lata Kryzys wokół Zondacrypto przybrał na sile po poniedziałkowym raporcie money.pl i Wirtualnej Polski, opartym na analizie firmy Recoveris. Analityk Marcin Zarakowski z Recoveris wskazał, że średni miesięczny stan konta bitcoinowego giełdy spadł z ok. 55,7 BTC w sierpniu 2024 roku do 0.18 BTC w marcu 2026 roku. 1 kwietnia 2026 roku saldo wynosiło zaledwie 0,086 BTC, co stanowi równowartość około 21 000 PLN. O ile wypłaty innych kryptowalut, takich jak XRP czy Ethereum, odbywały się regularnie, o tyle problemy dotyczyły głównie bitcoina – a do niedzieli 6 kwietnia niemożliwe stały się także wypłaty Ethereum. Prezes Zondacrypto Przemysław Kral zakwestionował te dane w rozmowie z money.pl. Stwierdził, że 1 kwietnia stan portfeli wynosił ponad 4500 BTC, powołując się na tzw. „zimne portfele” (odłączone od sieci), do których firmy analityczne nie mają dostępu, jednak nie przedstawił na to dowodów. Giełda deklaruje obsługę ponad miliona klientów (z czego 75% to Polacy) i 500 tysięcy aktywnych użytkowników. Dane te stoją w sprzeczności z informacjami estońskiego regulatora, według których na koniec 2023 roku w tamtejszym rejestrze figurowało jedynie ok. 57 tysięcy aktywnych klientów.

2024-08: 55.7, 2026-03: 0.18, 2026-04-01: 0.086

99.7% (spadku) — Spadek średnich miesięcznych rezerw bitcoina w Zondacrypto między sierpniem 2024 a marcem 2026 r.

Tusk wskazuje fundacje, które otrzymały środki przed głosowaniem nad ustawą Podczas środowego wystąpienia przed posiedzeniem rządu premier Donald Tusk ujawnił, że prezes Zondacrypto Przemysław Kral na przełomie października i listopada 2025 roku dokonał wpłat na rzecz dwóch fundacji powiązanych politycznie. Stało się to na miesiąc przed parlamentarnym głosowaniem nad prezydenckim wetem do ustawy regulującej rynek kryptowalut. Kral miał przekazać 450 tysięcy złotych na fundację Instytut Suwerennej Polski, kojarzoną ze Zbigniewem Ziobrą. Część tych środków miała zostać przeznaczona na adwokatów Dariusza Mateckiego i księdza Michała Olszewskiego. Osobna spółka powiązana z Kralem, Expo Fair Service House, przelała 70 tysięcy euro na fundację posła Przemysława Wiplera o nazwie „Dobry Rząd”. Tusk nawiązał również do weta prezydenta Karola Nawrockiego wobec regulacji rynku kryptowalut, która miała wzmocnić ochronę klientów, przypominając o nadchodzącym głosowaniu nad odrzuceniem tego weta.

„Na przełomie października i listopada 2025 roku, na miesiąc przed głosowaniem w sprawie weta prezydenta dotyczącego regulacji rynku kryptowalut, Przemysław Kral, prezes zarządu Zondacrypto, dokonał wpłat na dwie fundacje. 450 tysięcy złotych wpłacono na fundację Instytut Suwerennej Polski Zbigniewa Ziobry. Część tych pieniędzy przeznaczono na obrońców Dariusza Mateckiego i księdza Michała Olszewskiego. Inna spółka powiązana z Zondacrypto i panem Kralem, Expo Fair Service House, zrealizowała transakcję dla fundacji posła Przemysława Wiplera. Fundacja nazywa się, o ironio, Dobry Rząd. Przekazano tam 70 tysięcy euro.” — Donald Tusk za TVN24

Estoński regulator przyznaje: nie monitorujemy wypłacalności giełdy Estoński odpowiednik jednostki analityki finansowej (Financial Intelligence Unit – FIU), sprawujący nadzór nad Zondacrypto ze względu na jej rejestrację w Estonii, poinformował TVN24, że nie posiada narzędzi ani mandatu do monitorowania płynności finansowej giełdy czy zabezpieczania roszczeń wierzycieli. Rola FIU ogranicza się do zapobiegania praniu pieniędzy. Regulator zauważył, że obecna licencja estońskiej spółki wygasa 1 czerwca 2026 roku. FIU zwróciło także uwagę na dużą rozbieżność w liczbie klientów: Zondacrypto deklaruje ponad milion użytkowników, podczas gdy w estońskich rejestrach na koniec 2023 roku widniało ich ok. 57 tysięcy. Może to oznaczać, że większość polskich klientów obsługiwana jest przez inne spółki grupy (np. we Włoszech). Biuro prasowe Zondacrypto w odpowiedzi dla money.pl zapewniło o współpracy z organami państwowymi i podkreśliło, że działalność giełdy jest „całkowicie odseparowana od zaszłości historycznych dotyczących poprzednich podmiotów lub osób trzecich”.

„Nie posiadamy mandatu prawnego ani narzędzi regulacyjnych (takich jak sprawozdawczość kapitałowa), aby monitorować problemy z płynnością lub interweniować w celu ochrony roszczeń wierzycieli.” — Estonian Financial Intelligence Unit za TVN24

Zondacrypto jest następcą BitBay, jednej z pierwszych polskich giełd kryptowalut. Firma przeszła rebranding i przeniosła siedzibę do Estonii, gdzie nadzór nad sektorem krypto był dotąd łagodniejszy niż w innych krajach UE. Sprawa zaginięcia założyciela BitBay, Sylwestra Suszka, wciąż pozostaje nierozwiązana i jest przedmiotem śledztwa prowadzonego przez śląski wydział zamiejscowy Prokuratury Krajowej. Unijne rozporządzenie MiCA (MiCA) wprowadziło zharmonizowane ramy licencyjne, jednak przepisy przejściowe pozwalają dotychczasowym operatorom na działanie na starych zasadach do czasu wygaśnięcia ich uprawnień.