Orbán zablokował 90 mld euro dla Ukrainy. UE szuka obejścia weta

Premier Węgier Viktor Orbán zablokował na szczycie UE w Brukseli 19 marca 2026 roku pożyczkę dla Ukrainy o wartości 90 mld euro. Decyzja spotkała się z wyraźną krytyką europejskich liderów, którzy ostrzegli, że działania węgierskiego premiera będą miały konsekwencje. Odmowa wycofania weta pozostawiła zobowiązanie UE wobec Kijowa w stanie prawnej niepewności, choć przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zadeklarowała, że pożyczka i tak zostanie przekazana. Spór był jednym z najbardziej otwartych starć między Budapesztem a resztą Unii Europejskiej od początku wojny w Ukrainie. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz, przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz Ursula von der Leyen przedstawili podczas szczytu wyjątkowo bezpośrednie oceny postępowania Orbána. Pożyczkę w tej wysokości unijni przywódcy uzgodnili w grudniu 2025 roku jako wsparcie dla obrony Ukrainy przed Rosją.

Orbán powołuje się na spór o rurociąg naftowy Orbán uzasadniał weto sporem wokół rurociągu Drużba. Twierdził, że Ukraina w praktyce wprowadziła „blokadę naftową” wobec państw europejskich zależnych od rosyjskiej ropy. Przekonywał, że Unia Europejska nie może funkcjonować bez rosyjskiej ropy, przedstawiając spór jako problem bezpieczeństwa energetycznego, a nie polityki. Z relacji ANSA wynika jednak, że Ukraina wcześniej przyjęła unijną ofertę wsparcia technicznego i finansowania, które miały przywrócić przesył ropy uszkodzonym rurociągiem. To komplikuje przedstawioną przez Orbána ocenę sytuacji. Węgierski premier od lat utrzymuje bliższe relacje z Moskwą niż większość jego partnerów w UE, a jego stanowisko podczas szczytu wpisywało się w ten dotychczasowy kurs, przenosząc go na poziom bezpośredniego sporu z mechanizmem wspólnego podejmowania decyzji w Unii. Jego argument, że UE pozostaje strukturalnie zależna od rosyjskich dostaw energii, powtarza stanowisko, które prezentował jeszcze przed pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Weto faktycznie zamroziło zobowiązanie finansowe, które państwa członkowskie wspólnie zatwierdziły zaledwie kilka miesięcy wcześniej.

Merz mówi o „poważnej nielojalności”, Costa ostrzega przed szantażem Kanclerz Niemiec Friedrich Merz użył jednych z najmocniejszych sformułowań podczas całego szczytu. Określił postępowanie Orbána jako „poważne naruszenie zaufania” oraz akt „poważnej nielojalności”, który będzie miał znaczenie dla pozycji Węgier w Unii. Przewodniczący Rady Europejskiej António Costa skierował pod adresem Budapesztu jednoznaczne ostrzeżenie. Stwierdził, że nikt nie może szantażować instytucji UE, a także podkreślił, że „umowa to umowa”. Z kolei von der Leyen powiedziała, że UE zagwarantuje pożyczkę dla Kijowa „tak czy inaczej”, sygnalizując, że Wspólnota analizuje już rozwiązania prawne i finansowe pozwalające ominąć sprzeciw Węgier. Zbieżność stanowisk przewodniczącej Komisji, przewodniczącego Rady Europejskiej i przedstawiciela największego państwa członkowskiego pokazała skalę frustracji wśród unijnych liderów. Jak wynika z rezultatów wyszukiwania w sieci cytujących Reutersa, istnieją alternatywy pozwalające obejść węgierskie weto, jednak wymagają one politycznej odwagi od tych państw członkowskich, które byłyby gotowe działać poza standardowym mechanizmem jednomyślności. Sprawa ponownie pokazała napięcie wpisane w konstrukcję UE między zasadą jednomyślności w polityce zagranicznej a deklarowanym zobowiązaniem Unii do wspierania Ukrainy.

Orbán patrzy na wybory w kraju i oskarża UE o wspieranie opozycji Równolegle do sporu o pożyczkę Orbán mówił na szczycie o roli UE w polityce wewnętrznej Węgier. Oświadczył, że jest pewny zwycięstwa w nadchodzących wyborach na Węgrzech, a jednocześnie oskarżył Unię o finansowanie jego politycznej opozycji. Wypowiedzi te dodały krajowy wymiar do i tak napiętej konfrontacji dyplomatycznej. Osobne poruszenie wywołała też inna wymiana zdań. Orbán zapytał, czy premier Włoch Giorgia Meloni okazuje mu solidarność, na co, według ANSA, miała odpowiedzieć uśmiechem. Jej rzeczywiste stanowisko pozostało więc niejednoznaczne. Węgry pozostają od lat w powtarzającym się sporze z instytucjami UE o standardy państwa prawa, odkąd partia Fidesz Orbána skonsolidowała władzę po 2010 roku. Komisja Europejska już wcześniej wstrzymywała Węgrom miliardy euro z funduszy spójności z powodu zastrzeżeń dotyczących niezależności sądownictwa i osłabiania standardów demokratycznych. Porozumienie UE z grudnia 2025 roku w sprawie pożyczki dla Ukrainy o wartości 90 mld euro osiągnięto po długich negocjacjach między 27 państwami członkowskimi, jak wynika z ówczesnych relacji DW. Równoczesne wykorzystywanie przez Orbána weta jako narzędzia nacisku w sprawie rurociągu i jako platformy do komunikacji z krajową opinią publiczną pokazało podwójną funkcję, jaką jego udział w szczytach UE coraz częściej pełni. Gdy szczyt w Brukseli dobiegł końca, wciąż nie było jasne, w jaki sposób Unia zrealizuje finansową obietnicę wobec Ukrainy bez jednomyślnej zgody wszystkich państw.