Król Hiszpanii zainaugurował CaixaResearch Institute w Barcelonie

Król Hiszpanii Filip VI zainaugurował w piątek, 24 kwietnia 2026 roku, działalność CaixaResearch Institute w Barcelonie. Jest to pierwszy w kraju i w całej Europie Południowej ośrodek badawczy dedykowany wyłącznie immunologii. Placówka, której powstanie wsparła Fundacja La Caixa, kosztowała około 100 milionów euro. Obiekt o powierzchni 20 000 metrów kwadratowych składa się z dwóch budynków położonych u podnóża parku przyrody Collserola, naprzeciwko muzeum nauki CosmoCaixa. Instytut rozpoczyna pracę z potencjałem kadrowym obejmującym 425 naukowców w ramach pięciu grup badawczych. Plan zakłada, że do 2032 roku liczba ta wzrośnie do 500 badaczy pracujących w 30–40 grupach. W ceremonii otwarcia wzięli udział przedstawiciele rządu i świata nauki, w tym minister zdrowia Mónica García, premier rządu Katalonii Salvador Illa oraz Isidre Fainé, prezes Fundacji La Caixa.

Układ odpornościowy jako wspólny język medycyny Instytut postawił immunologię w centrum swojej misji naukowej. Badacze określają układ odpornościowy mianem „wspólnego języka” łączącego tak różnorodne schorzenia jak nowotwory, choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, HIV czy tzw. long-covid. Mireia Castanys, dyrektor Departamentu Centrów Badawczych Fundacji La Caixa i wicedyrektor instytutu, wyjaśniła, że takie podejście pozwala jednej instytucji skutecznie zajmować się szerokim spektrum chorób. Onkolog Josep Tabernero, przewodniczący Komitetu Naukowego, opisał układ odpornościowy jako „cichego strażnika, który patroluje organizm, by eliminować niesprawne elementy” i „utrzymywać równowagę”. Badacz Gabriel Rabinovich, zaliczany do kluczowych postaci nowego centrum, podkreślił, że o ile układ odpornościowy musi neutralizować zagrożenia zewnętrzne, jak wirusy czy bakterie, o tyle w przypadku nowotworów wyzwanie jest inne – system musi wykryć moment, w którym własne komórki organizmu przestają działać prawidłowo i zaczynają unikać odpowiedzi immunologicznej. Instytut zbada również, dlaczego poszczególne osoby różnie reagują na te same szczepionki lub infekcje, co stało się widoczne na skalę globalną podczas pandemii Covid-19. Kolejna linia badawcza skupi się na mechanizmach starzenia się i możliwościach oddziaływania na nie poprzez układ odpornościowy. „Raka się nie leczy, nad rakiem przejmuje się kontrolę” — Marcos López Hoyos za eldiario.es

Ośrodek częścią trzydziestoletniego ekosystemu naukowego CaixaResearch Institute nie jest autonomicznym projektem, lecz hubem w szerszej sieci ośrodków biomedycznych budowanych przez Fundację La Caixa od ponad trzech dekad. Pierwszym ogniwem tej struktury był IrsiCaixa, powołany do badania chorób zakaźnych w czasie, gdy HIV stanowił główne globalne wyzwanie zdrowotne. Z czasem sieć powiększyła się o Barceloński Instytut Zdrowia Globalnego (ISGlobal), założony w 2010 roku, oraz BarcelonaBeta Brain Research Center, zajmujący się chorobą Alzheimera we współpracy z Fundacją Pasquala Maragalla. Ostatnio fundacja wsparła także instytut zajmujący się skomplikowanymi patologiami pediatrycznymi oraz brała udział w tworzeniu Instytutu Medycyny Molekularnej Gulbenkiana w Portugalii. Dyrektorzy tych placówek zasiadają obecnie w Radzie Naukowej nowego instytutu pod przewodnictwem Josepa Tabernero. Isidre Fainé wyróżnił rolę dyrektora naukowego fundacji, Javiera Solany, w przygotowaniu projektu. W uroczystości uczestniczył również były prezydent Portugalii, Marcelo Rebelo de Sousa, co podkreśla transgraniczny charakter inicjatywy.

Fundacja La Caixa od ponad 30 lat buduje ekosystem badań biomedycznych w Hiszpanii i Portugalii, zaczynając od stworzenia IrsiCaixa w celu walki z epidemią HIV. Projekt CaixaResearch Institute powstał w 2021 roku w partnerstwie z Radą Miasta Barcelony w kontekście odbudowy po pandemii Covid-19. Nowe centrum ma wzmocnić pozycję Katalonii jako jednego z czołowych europejskich ośrodków badań nad zdrowiem, opierając się na fundamencie istniejących instytucji, takich jak VHIO, ISGlobal czy BarcelonaBeta.

Budżet na poziomie 10 mln euro z perspektywą wzrostu Model finansowy instytutu zakłada skalowanie wydatków wraz z rozwojem dorobku naukowego. W pierwszych dwóch latach budżet wyniesie około 10 milionów euro rocznie, a następnie będzie rósł wraz z zatrudnianiem kolejnych badaczy i pozyskiwaniem grantów. W dniu otwarcia w obiekcie pracowało około 25 osób, co wynika z przyjętej strategii stopniowego uruchamiania działalności. Fundacja La Caixa określiła instytut jako najbardziej reprezentatywny projekt w swojej historii zaangażowania w badania medyczne. Infrastruktura ośrodka obejmuje laboratoria suche i mokre, wiwarium oraz pracownie hodowli komórkowych i tkankowych, co stanowi bazę dla prowadzonych badań translacyjnych. Przedstawiciele fundacji wskazali, że pozycja Barcelony jako europejskiego centrum biomedycznego była zarówno powodem lokalizacji placówki, jak i korzyścią, którą instytut ma w przyszłości wzmacniać.

100 (milionów euro) — całkowita wartość inwestycji w CaixaResearch Institute

Sieć biomedyczna La Caixa – kluczowe etapy: — ; — ; — ; — ; —